ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Αντώνης Καμάρας: Το άρθρο 16 και η Διασπορά

ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΑΜΑΡΑΣ*

Η πρόσφατη αναζωπύρωση της συζήτησης για την αναθεώρηση του άρθρου 16 σημείωσε μια κάποια μικρή πρόοδο εν συγκρίσει με αυτή που έλαβε χώρα δώδεκα χρόνια πιο πριν, το 2006-2007. Αυτή τη φορά οι υπέρμαχοι της αναθεώρησης, αρχής γενομένης από τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ανέδειξαν τη δυνατότητα των μεγάλων ιδρυμάτων της διασποράς μας να ιδρύσουν αξιόπιστα, μη κερδοσκοπικά ΑΕΙ στη χώρα.

Το 2006-2007 αυτή η παράμετρος είχε αποσιωπηθεί από τους αντιπάλους της αναθεώρησης του άρθρου 16, είτε από πρόθεση είτε από ηθελημένη άγνοια. Μιλούμε για τους ακροαριστερούς καθηγητές των ΑΕΙ που τότε κατείχαν και την ηγεσία της ΠΟΣΔΕΠ, του συνδικαλιστικού οργάνου των διδασκόντων στα ΑΕΙ. Το ενδιαφέρον είναι όμως ότι είχε αποσιωπηθεί και από τους φυσικούς υποστηρικτές της αναθεώρησης του άρθρου 16. Τα τρία ήδη υφιστάμενα αμερικανικά ιδρύματα που έχουν ιδρύσει –εδώ και δεκαετίες– τριτοβάθμια, μη κερδοσκοπικά ιδρύματα στη χώρα μας –το γνωστό Deree στην Αθήνα και τα λιγότερα γνωστά ACT και Perotis College στη Θεσσαλονίκη, θυγατρικά ιδρύματα του Κολεγίου Ανατόλια και της Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής αντίστοιχα– από το 1960 και έπειτα ενισχύονται ολοένα και περισσότερο από Ελληνοαμερικανούς χορηγούς. Και τα τρία αυτά ιδρύματα είναι απολύτως πεπεισμένα ότι η αναθεώρηση του άρθρου 16 θα αύξανε γεωμετρικά την ικανότητά τους να προσελκύσουν ελληνοαμερικανικές χορηγίες στα τριτοβάθμια κολέγιά τους. Απέφευγαν όμως τότε, και αποφεύγουν και τώρα, να τοποθετηθούν στη δημόσια αντιπαράθεση για το άρθρο 16 λόγω των αμερικανικών καταβολών τους. Τα ιδρύματα που έχει προικοδοτήσει ο διεθνικός ελληνικός εφοπλισμός, όπως το Ιδρυμα Ωνάση και το Σταύρος Νιάρχος, παρότι ήδη από το 2006 είχαν δεσμεύσει εκατοντάδες εκατομμυρίων ευρώ σε δωρεές στις τέχνες και στα γράμματα στην Ελλάδα, επίσης απέφυγαν τότε, και αποφεύγουν και τώρα, την πολιτική αντιπαράθεση που θα προκαλούσε μια δήλωση προθέσεων σχετικά με τις χορηγίες τους στην τριτοβάθμια παιδεία σε περίπτωση αναθεώρησης του άρθρου 16.

Συνάμα αυτά τα χρόνια που πέρασαν, από το 2006 μέχρι το 2018, στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου και υφίσταται η πλουσιότερη ελληνική διασπορική κοινότητα, σημειώθηκε δυναμική ανάπτυξη των λεγόμενων mega gifts, των χορηγιών δηλαδή άνω των 100 εκατ. δολαρίων, με τη μερίδα του λέοντος αυτών των χορηγιών να την καρπώνονται η τριτοβάθμια παιδεία και η επιστημονική έρευνα γενικότερα. Ελληνικής καταγωγής φορείς, φυσικά πρόσωπα και ιδρύματα, συμμετείχαν σε αυτή την τάση. Αναφέρουμε χαρακτηριστικά τη δωρεά του Roy Vangelos ύψους 250 εκατ. δολαρίων στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, τη δωρεά του Peter Peterson ύψους 200 εκατ. δολαρίων σε ερευνητικό ίδρυμα για τα οικονομικά της Υγείας και τη δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος ύψους 150 εκατομμυρίων δολαρίων για τη δημιουργία του Agora Institute στο Johns Hopkins University.

Μπορεί λοιπόν για λόγους ευεξήγητους να έχει αγνοηθεί στον δημόσιο διάλογο η προδιάθεση και ικανότητα της διασποράς να εξασφαλίσει σε σημαντικό βαθμό την οικονομική βιωσιμότητα της μη κερδοσκοπικής, αξιόπιστης τριτοβάθμιας παιδείας στη χώρα μας. Αυτό που είναι αναντίρρητο όμως είναι ότι σε περίπτωση αναθεώρησης του άρθρου 16, η ελληνική διασπορά θα είναι σε θέση να συνδράμει στην ανώτατη παιδεία σε μια κλίμακα που κάλλιστα μπορεί να επισκιάσει τους εθνικούς ευεργέτες του 19ου αιώνα και των αρχών του 20ού.

* Ο κ. Αντώνης Καμάρας είναι ερευνητής στο Greek Diaspora Project του SEESOX.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ