ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

FRANKLIN FOER
World Without Mind 
εκδ. Penguin Press, σελ. 257

Τους κινδύνους από την κυρίαρχη επιρροή που οι γίγαντες της ψηφιακής τεχνολογίας ασκούν στη ζωή μας ξεσκεπάζει ο Φράνκλιν Φόερ στο μανιφέστο του «Ενας Κόσμος χωρίς Μυαλό». Με θητεία σε σοβαρά αμερικανικά περιοδικά, σήμερα πολιτικός συντάκτης του Atlantic και παλαιότερα διευθυντής του New Republic, ο συγγραφέας καταγγέλλει ότι με την οικονομική, πολιτισμική και πολιτική ισχύ που έχουν αποκτήσει, «καθώς σήμερα τα δεδομένα αποτελούν το νέο πετρέλαιο», τα τεχνολογικά μονοπώλια στην ψηφιακή εποχή φιλοδοξούν να πλάσουν την ανθρωπότητα, κατ’ εικόνα που αυτά επιθυμούν.

Η Amazon, η Google, το Face-book και η Apple, οι σύγχρονοι φύλακες της πληροφορίας και της γνώσης, με τους αλγορίθμους τους διαμορφώνουν τον τρόπο που σκεπτόμαστε, υποδεικνύουν τα αγαθά που αγοράζουμε, τα νέα που διαβάζουμε, τους τόπους που επισκεπτόμαστε, τους φίλους που προσκαλούμε στον κύκλο μας. Οι ψηφιακοί κολοσσοί μπορεί να ευαγγελίζονται μία κοινωνία ελεύθερη και δικτυωμένη, με δωρεάν υπηρεσίες, φθηνά προϊόντα και ταχύτερη ενημέρωση, αλλά έχουν διεισδύσει στην προσωπική μας σφαίρα αποκτώντας πρόσβαση σε κάθε πτυχή της ταυτότητάς μας και της διαδικασίας λήψης των αποφάσεών μας. Η εξάρτηση γίνεται καταλυτική, όταν τα δύο τρίτα των Αμερικανών ενημερώνονται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ιδίως μέσω του Facebook, το εν τρίτον της πληροφορίας διακινείται μέσω της μηχανής αναζήτησης Google και η Amazon έχει μετατραπεί σε ένα τεράστιο παγκόσμιο παζάρι, επηρεάζοντας, μεταξύ άλλων, καταλυτικά την επιβίωση του εκδοτικού κλάδου και των συγγραφέων, όταν πουλάει το 65% όλων των ηλεκτρονικών εκδόσεων και το 40% του συνόλου των βιβλίων. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διαθέτουν μία μοναδική επιρροή στην πολιτική, όπως έδειξε η λαϊκή κινητοποίηση στις εξεγέρσεις της Ουκρανίας και της Αιγύπτου, αλλά οι κίνδυνοι για τη δημοκρατία παραμονεύουν, όταν γκρεμίζονται τα σύνορα μεταξύ αλήθειας και ψεύδους, όταν η παραπληροφόρηση, η συνωμοσιολογία και ο νατιβισμός διαδίδονται ανεξέλεγκτα ως ιοί, όπως διαπιστώθηκε και στις περυσινές αμερικανικές προεδρικές εκλογές.


Το μανιφέστο του έμπειρου πολιτικού αναλυτή Φράνκλιν Φόερ «Ενας κόσμος χωρίς μυαλό».

Ο συγγραφέας κρούει τον κώδωνα του κινδύνου ότι μέσω της κυριαρχίας τους στη νέα «οικονομία της προσοχής» με τη μαζική συλλογή προσωπικών δεδομένων και την αποκωδικοποίηση των συναισθημάτων από τη διαρκή πληκτρολόγησή μας, οι γίγαντες της Σίλικον Βάλεϊ έχουν σχηματίσει ένα πορτρέτο του μυαλού μας, για να καθοδηγούν τη συμπεριφορά μας, να ενισχύουν τις προκαταλήψεις μας και να προωθούν τα οικονομικά τους συμφέροντα μέσω στοχευμένης διαφήμισης (σήμερα η ηλεκτρονική διαφήμιση απορροφά το 35% του συνόλου της διαφημιστικής δαπάνης και οι Facebook και Google ελέγχουν το ήμισυ της παγκόσμιας ψηφιακής διαφήμισης). Αυτά τα «μονοπώλια της γνώσης» έχουν διαβρώσει την ιδιωτικότητά μας, έχουν οδηγήσει στην ομογενοποίηση της κοινωνικής και διανοητικής ζωής, σε έναν κόσμο χωρίς αυτόνομη σκέψη, σε έναν «κόσμο χωρίς μυαλό».

Για την εξασφάλιση μεγαλύτερης διαφάνειας και λογοδοσίας μερικοί έχουν εισηγηθεί έναν «αλγόριθμο δημοσίου συμφέροντος», που θα προειδοποιεί τους χρήστες για προπαγανδιστικό υλικό και ψευδείς ειδήσεις που διακινούνται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αλλοι ανησυχώντας για τη συγκέντρωση μιας τεράστιας οικονομικής ισχύος χωρίς εποπτεία (η χρηματιστηριακή αξία των Apple, Google, Microsoft, Amazon και Facebook υπολογίζεται σε 2,7 τρισ. δολάρια), συνιστούν τη διάσπαση των ψηφιακών τιτάνων, όπως έγινε στο παρελθόν με άλλα μονοπώλια στην Αμερική, όταν το κράτος έλαβε μέτρα για την προστασία του ανταγωνισμού και του καταναλωτή.

Ο ρωσικός παράγων

Οι έρευνες στο Κογκρέσο για ρωσική παραπληροφόρηση πέρυσι υπέρ του Τραμπ διά των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχουν κλονίσει τον έρωτα με τη Σίλικον Βάλεϊ και πολλαπλασίασαν τις φωνές για διαφάνεια στη χρηματοδότηση της διαδικτυακής πολιτικής διαφήμισης.

Η αντιμονοπωλιακή δράση στην Ευρώπη με το πρόστιμο των 2,4 δισ. ευρώ που επέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην Google για κατάχρηση της κυρίαρχης θέσης της στη διαδικτυακή αναζήτηση, ίσως αργήσει στην Αμερική, όπου η διάσπαση των τεχνολογικών μονοπωλίων δεν είναι ακόμη ψηλά στην πολιτική ατζέντα. Μπορεί όμως ο πολιτικός άνεμος να αλλάξει ξαφνικά, αν μία μαζική διαρροή προσωπικών δεδομένων πλήξει μεγάλο μέρος του πληθυσμού, ή αν κορυφωθεί η κατακραυγή για την απραξία των ψηφιακών κολοσσών απέναντι στη ρωσική εμπλοκή στις περυσινές αμερικανικές εκλογές.

Ο Φόερ τάσσεται ανεπιφύλακτα υπέρ ενός ρυθμιστικού πλαισίου, που θα προστατεύει την ιδιωτικότητα, τον ανταγωνισμό και εντέλει τη δημοκρατία. Προτείνει τη σύσταση μιας Αρχής Προστασίας Δεδομένων, κατά το πρότυπο της ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Προστασίας του Περιβάλλοντος, ώστε να επιβληθούν περιορισμοί και έλεγχοι στη συλλογή και εκμετάλλευση δεδομένων. Δυσφορεί με τη μετατροπή των ΜΜΕ σε «επιχειρήσεις τεχνολογίας», μετά την εμπειρία που έζησε στο New Republic, όταν το περιοδικό εξαγοράστηκε από τον συνιδρυτή της Facebook, αγωνιά για την οικονομική επιβίωση του Τύπου ζητώντας να χρεώνονται οι αναγνώστες για το περιεχόμενο που τους ενδιαφέρει και νοσταλγικά μας καλεί να αντισταθούμε εμπιστευόμενοι ξανά το χαρτί στο βιβλίο, στην εφημερίδα και στο περιοδικό, εκεί δηλαδή που δεν μας παρακολουθεί κάποια μηχανή.
 
* Ο κ. Αχιλλέας Παπαρσένος διετέλεσε προϊστάμενος του Γραφείου Τύπου και Επικοινωνίας στην ελληνική πρεσβεία της Ουάσιγκτον.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ