Αθανάσιος Έλλις ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΕΛΛΙΣ

Η κρίση ΗΠΑ - Ε.Ε., το ΝΑΤΟ και η Ελλάδα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Η ευρωατλαντική οικογένεια βιώνει τη βαθύτερη κρίση της ιστορίας της. Σε αντίθεση, δε, με άλλες περιόδους ελεγχόμενων εντάσεων, το ισχυρότερο μέλος είναι ο κύριος αμφισβητίας της. Οι γονείς HΠΑ και Ευρώπη βρίσκονται σε συνεχή αντιπαράθεση, που μέχρι πρότινος φάνταζε αδύνατη αν όχι απίθανη, και το δημιουργήμα τους, που αποτελεί και τον κύριο συνεκτικό τους κρίκο, βιώνει υπαρξιακή αμφισβήτηση με απρόβλεπτες συνέπειες.

Στις 4 Απριλίου, οι υπουργοί Εξωτερικών του ΝΑΤΟ θα συναντηθούν στην Ουάσιγκτον για να εορτάσουν τη συμπλήρωση 70 ετών από την ίδρυση της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας. Η ατμόσφαιρα θα είναι περίεργη.

Ο ηγέτης του βασικού πυλώνα αυτής της συμβίωσης, που υποστηρικτές και επικριτές αναγνωρίζουν ως αποτελεσματική, δεν κρύβει την περιφρόνηση με την οποία αντιμετωπίζει τον κύριο εταίρο του στην ευρωατλαντική σχέση, την Ε.Ε.

Ημουν στη σύνοδο κορυφής της Ουάσιγκτον, τον Απρίλιο του ’99, όταν οι ηγέτες του ΝΑΤΟ είχαν συγκεντρωθεί για να εορτάσουν την 50ή επέτειο της ισχυρότερης αμυντικής συμμαχίας στην ιστορία του κόσμου. Αυτή τη φορά, ακόμη και αν τηρηθούν τα προσχήματα, το κλίμα στην αμερικανική πρωτεύουσα θα είναι διαφορετικό.

Υπάρχει άπλετος χώρος για να ασκήσει κανείς κριτική σε επιμέρους δράσεις του ΝΑΤΟ. Αυτό, προφανώς, ισχύει και για την Ελλάδα. Ωστόσο, χωρίς τη Συμμαχία –παρά τις αμφίσημες θέσεις που συχνά υιοθετεί σε ευαίσθητα για εμάς ζητήματα και άλλα παράπονα που μπορεί να έχουμε– η χώρα μας θα αντιμετώπιζε ένα πολύ πιο δύσκολο περιβάλλον. Υπό αυτό το πρίσμα, η ένταση στους κόλπους της Συμμαχίας δεν αποτελεί θετική εξέλιξη.

Στην πρόσφατη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου φάνηκε περίτρανα η διάσταση απόψεων μεταξύ Αμερικανών και Ευρωπαίων. Η κρίση ανάμεσα στις ΗΠΑ και στην Ε.Ε. είναι υπαρκτή και όλα δείχνουν ότι το ρήγμα βαθαίνει. Κανείς δεν γνωρίζει αν θα καταλήξει σε διαζύγιο, αλλά το κλίμα είναι βαρύ και επιδεινώνεται. Τα διλήμματα που γεννώνται για όλους, συμπεριλαμβανομένης φυσικά και της Ελλάδας, είναι πολλά.

Η Αμερική υπό τον Ντόναλντ Τραμπ –ιδιαίτερα εάν επανεκλεγεί και έχει άλλα τέσσερα χρόνια να εφαρμόσει σε βάθος χρόνου τη στρατηγική του– δείχνει αποφασισμένη να αποστασιοποιηθεί από τη συλλογική άμυνα και να εστιάσει στις διμερείς συνεργασίες, τόσο στον εμπορικό όσο και στον αμυντικό τομέα.
Ανθρωποι που είναι σήμερα στον Λευκό Οίκο βλέπουν το ΝΑΤΟ όχι ως αναγκαίο και χρήσιμο οικοδόμημα ασφάλειας, αλλά ως «περιττό έξοδο» που δεν αποφέρει τα ανάλογα οφέλη στην Αμερική. Το διαπίστωσα σε ιδιωτική συζήτηση στην οποία συμμετείχα τυχαία χθες στην Ουάσιγκτον. Τα επιχειρήματα και η όλη προσέγγιση ήταν σοκαριστικά.

Η μόνη δικλίδα ασφαλείας, με ουσιαστικές θεσμικές δυνατότητες, είναι το Κογκρέσο, όπου οι γνώστες των διεθνών σχέσεων και στα δύο κόμματα κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου.

Σε κάθε περίπτωση, το σκηνικό σε ό,τι αφορά τη λειτουργία και την επιρροή του ΝΑΤΟ είναι απρόβλεπτο. Και για μια χώρα σαν την Ελλάδα, που λειτουργεί υπό τους περιορισμούς που απορρέουν από το μέγεθός της, αυτή η πορεία αποσύνθεσης είναι εξαιρετικά ανησυχητική.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ