Γράμματα Αναγνωστών

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Γραμματα Aναγνωστων

Η Κασσιανή, ο Θεόφιλος, ο χαλίφης

Κύριε διευθυντά
Η  ποιήτρια Εικασία ή Κασσιανή, της οποίας το τροπάριο ψάλλεται στην ακολουθία της Μεγάλης Τρίτης, είναι γνωστή από το ανέκδοτο της ευφυούς απάντησης ότι «διά γυναικός πηγάζει τα κρείττονα», όταν ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου Θεόφιλος (829-842) της είπε, «ως άρα διά γυναικός ερρύη τα φαύλα» (Συμεών Μάγιστρος).

Η Κασσιανή, μη γενομένη αυτοκράτειρα, γιατί επελέγη η Θεοδώρα, «μονήν κατεσκεύασεν», όπου έζησε ως μελωδός και οσία.

Είναι, επίσης, γνωστό το περίφημο επεισόδιο με τον χαλίφη Α. Μαμούν (813-833) της Βαγδάτης. Ο ισλαμιστής ηγέτης  προσπάθησε να προσελκύσει στην αυλή του τον Λέοντα μαθηματικό «μέγαν τε και φιλόσοφον», αργότερα διευθυντή της Μαγναύρας (Magna Aula), προσφέροντας στον Θεόφιλο ποσότητα χρυσού και αΐδιον ειρήνη· η υπερήφανη απάντηση του αυτοκράτορα, λάτρη των γραμμάτων, αποτελεί έξοχη συνείδηση ιστορικής ευθύνης. «Αλογον το οικείον δούναι ετέροις καλόν και την των όντων γνώσιν έκδοτον ποιήσαι τοις έθνεσι, δι’ ης το των Ρωμαίων (Βυζαντινών - Ελλήνων) γένος θαυμάζεταί τε και τιμάται παρά πάσιν». (Θεοφάνης).

Ο πολυβραβευμένος σύγχρονος Κύπριος ποιητής Κυριάκος Χαραλαμπίδης πραγματεύεται το συμβάν στο εξαίρετο σύνθεμά του: «Το θέμα παραπέμφθηκε στον αυτοκράτορα», στην ποιητική του συλλογή: «Κυδώνιον μήλον».

Αναστασιος Αγγ. Στεφος, δ.φ., Ειδικός Γραμματέας της Πανελλήνιας Ενωσης Φιλολόγων

Ο ελληνικός λόγος και δικό μας ταξίδι

Κύριε  διευθυντά
Πρόσφατα παρακολούθησα στην κατάμεστη αίθουσα «Δ. Μητρόπουλος» του Μεγάρου Μουσικής το πνευματικό συμπόσιο «Ελληνικός λόγος: ένα ταξίδι στον κόσμο» που διοργάνωσαν η Λεόντειος Σχολή Αθηνών και η Λεόντειος Σχολή Ν. Σμύρνης.

Οι παρουσιάσεις των καθηγητών M. Edwards και B. M. Gauly, με τα κατανοητά ελληνικά τους, και του ακαδημαϊκού καθηγητή Θ. Παπαγγελή δεν ήταν μια «νεκρολογία» του (αρχαιο)ελληνικού λόγου, αλλά μια σαφής τεκμηρίωση για τη διαχρονική, μέχρι τις ημέρες μας, επιρροή του στη φιλοσοφία και τη ρητορική. 

Από τις εύστοχες και με θαρραλέο λόγο σύντομες παρεμβάσεις του συντονιστή του συμποσίου και συνεργάτη σας Παντελή Μπουκάλα ξεχώρισα την επισήμανση ότι η αξιοποίηση της αρχαίας ελληνικής γλώσσας από τη χιτλερική και την απριλιανή προπαγάνδα δεν στερεί τίποτε από τη λάμψη και τη διαχρονική αξία της, καθώς επίσης και την παιγνιώδη εικασία του για τον προπηλακισμό που θα δεχόταν ο Λουκιανός, Σύρος ρήτορας και σημαντικός σατιρικός συγγραφέας του 2ου μ.Χ. αιώνα, που έγραφε στην ελληνική γλώσσα («Δεν θα γίνεις Ελληνας ποτέ, Λουκιανέ, Λουκιανέ!»).

Ρητορικό ερώτημα προς τους υποστηρίζοντες ότι η αρχαία ελληνική είναι μια «νεκρή» γλώσσα: Πώς μπορεί να θεωρείται «νεκρή» μια γλώσσα που ακόμη και στις ημέρες μας δεν αξιοποιείται μόνο με τη χρησιμοποίηση αυτούσιων προαιώνιων όρων, αλλά και στη λεξιπλασία; Πρωτοπόροι σε πλήθος επιστημονικών πεδίων, προκειμένου να καθορίσουν τη βασική ορολογία, σε πολλές περιπτώσεις θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν άλλη «ζωντανή» γλώσσα, εντούτοις προσέφυγαν στις συνθετικές δυνατότητες της αρχαίας ελληνικής (ενδεικτικά: αερόστατο, αστροναύτης, οικολογία, σχιζοφρένεια, ταχυκαρδία, αλλά και compact disc, cd).

Αντίστοιχα στα καθ’ ημάς, νεολογισμοί της καθημερινότητάς μας, όπως τηλεόραση, θυροτηλέφωνο και υδατάνθρακες, δεν μπορούν να θεωρηθούν «απολιθώματα» μιας «νεκρής» γλώσσας που διασώθηκαν μέχρι σήμερα.

Ας μην παραλείπουμε, τέλος, ότι αυτή η «νεκρή» γλώσσα, πέρα από τον λεξικό πλούτο που της έχει προσφέρει, ζει και ανασαίνει μέσα στη γραμματική και στο συντακτικό της γερμανικής γλώσσας.

Δημ. Χατζηδάκης, Δρ χημικός μηχανικός, Αθήνα

Ενας σπουδαίος ιατροφιλόσοφος

Κύριε διευθυντά
Προ ημερών ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας εβράβευσε μερικούς διαπρεπείς Ελληνες του εξωτερικού. Μεταξύ αυτών ήταν και ο εκλεκτός φίλος και γείτονας στη Γενεύη, καθηγητής καρδιοχειρουργός Αυξέντιος Καλαγκός. Λίγοι γνωρίζουν ότι ο κ. Καλαγκός με την ομάδα του από τη Γενεύη πηγαίνουν κατά διαστήματα στην Αφρική και χειρουργούν μικρά παιδιά που έχουν καρδιακά προβλήματα. Κατάγεται από την Κωνσταντινούπολη, όπου και ο πατέρας του ήταν γιατρός, ο οποίος τελείως δωρεάν νοσήλευε πάρα πολλούς ασθενείς με χαμηλό εισόδημα.

Αυτή την ευαισθησία κληρονόμησε από τον πατέρα του και την «εφαρμόζει» όχι μόνον στη Γενεύη, αλλά και στο εξωτερικό. Σκοπός του τώρα είναι να δημιουργήσει ένα ίδρυμα «Αυξέντιος Καλαγκός» τόσο στην Ελλάδα, όσο και στην Κωνσταντινούπολη. Στη μεν Κωνσταντινούπολη η ανταπόκριση ήταν άμεση, στη δε Ελλάδα συνάντησε δυσκολίες. Στην ελληνική κοινότητα της Γενεύης χαίρει μεγάλης εκτιμήσεως, ένα διάστημα ήταν και στο συμβούλιο της εκκλησίας της Γενεύης και μάλιστα τις Κυριακές έβγαζε τον συνηθισμένο δίσκο, τόσο απλός.

Ευχόμαστε οι υπεύθυνοι στην Ελλάδα να κατανοήσουν τα κίνητρά του και να τον διευκολύνουν να πραγματοποιήσει το όνειρό του για την ίδρυση του ιδρύματος καρδιολογίας για το καλό της χώρας.

Είναι άνθρωπος πολύ χαμηλών τόνων και δεν θέλω να αναφέρω περισσότερα.

Δημητρης Σκεπαρνιας, Γενεύη

Πόση ώρα αντέχετε χωρίς το κινητό σας;

Κύριε διευθυντά
Στην καρδιά της άνοιξης υποθέτει κανείς πως τα Σαββατοκύριακα οι παιδικές χαρές, τα πάρκα, τα οικογενειακά κέντρα αναψυχής θα είναι γεμάτα με γελαστές φωνούλες, ποδήλατα, μπάλες και γονείς ευτυχείς που σμίγουνε –επιτέλους– με τα παιδιά τους αλλά και μεταξύ τους, στην αναζήτηση της αριστοτελικής, και όχι μόνο, «ευδαιμονίας».

Η εικόνα πράγματι είναι αυτή, μόνο που είναι εμπλουτισμένη με τεχνολογικά μαραφέτια! Το κινητό... πανταχού παρόν! Η μαμά το κρατά και επιδίδεται σε texting καθώς κουνά το παιδί της στο πάρκο ή το παίρνει αγκαλιά και η χαρά μεγιστοποιείται άμα τη εμφανίσει μικρών φίλων ώστε το παιδάκι να απασχολείται... έτσι, βλέπετε, ελευθερώνονται και τα δύο της χέρια!

Μπαμπάδες που μεταφέρουν καφέδες κραδαίνοντας το κινητό, που παίζουν «πασούλες» με τον γιο ή την κόρη και ταυτόχρονα «ενημερώνονται» για τα αθλητικά τεκταινόμενα. Την Καθαρά Δευτέρα, στο λούνα παρκ της Νέας Κρήνης, αντίκρισα έναν πατέρα να οδηγεί το «συγκρουόμενο» κατευθυνόμενος «απειλητικά» προς τον γιο του, χρησιμοποιώντας το ένα χέρι για οδήγηση και το άλλο για κινητο-ποίηση! Το σοκ ήταν μεγάλο και έκτοτε συνειδητοποίησα πως η οδήγηση, η διάσχιση του δρόμου, το γεύμα, η παρακολούθηση κινηματογραφικής ή τηλεοπτικής ταινίας σχεδόν μόνιμα συνοδεύονται από τη χρήση του κινητού. Αναρίθμητα ακόμα παραδείγματα...
Προσφάτως ενοχλήθηκα από την κίνηση ενός φίλου που ακούμπησε το κινητό του πάνω στο τραπέζι του εστιατορίου. «Το savoir faire το απαγορεύει» του είπα και ενώ εκείνος συνετίστηκε, βρέθηκα εγώ περιπεπλεγμένη σε μία συζήτηση στο viber... Είχα όμως άλλοθι... (Το ζήτημα που είχε ανακύψει ήταν σημαντικό!)
Σύγχρονοι όροι όπως selfitis ή κοινωνιοπάθεια επιχειρούν να αποτυπώσουν και να ερμηνεύσουν το φαινόμενο. Λύση όμως υπάρχει;

Λίγο που σήμερα είναι Σάββατο και άρα αύριο Κυριακή... Στ’ αυτιά μου αντηχεί τούτο: «...την έβδομη μέρα σταμάτησε να δημιουργεί. Την έβδομη μέρα την ευλόγησε και την καθαγίασε, γιατί αυτή τη μέρα ολοκλήρωσε τη δημιουργία του και αναπαύθηκε» (Γεν. 2.2-2.3). Γιατί όχι; Γιατί να μην το προσπαθήσω; Την Κυριακή λοιπόν... Κάθε Κυριακή... let’s take a tech-break! Για να μπορώ να είμαι συνεπής μ’ αυτά που διδάσκω στα παιδιά μου. Μα πρωτίστως για να αποδείξω στον εαυτό μου ότι εγώ κουμαντάρω την τεχνολογία και όχι αυτή εμένα!

Μιρκα Καμα, Φιλόλογος MSc

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ