ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Χάσμα μεταξύ Βορρά, Νότου αποτυπώνουν οι αποταμιεύσεις

Οπως διαπιστώνεται σε μελέτη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών ενισχυόταν σε όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης προ δεκαετίας, διατηρώντας στην πλειονότητά τους σταθερές τις αποταμιεύσεις. Μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 και τη συνακόλουθη κρίση δημόσιου χρέους, όμως, επικράτησαν διαφορετικές τάσεις στην αποταμίευση.

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

Λίγες είναι οι χώρες που μπορούν να συγκριθούν με τη Σουηδία. Σχεδόν όλοι οι πολίτες της σκανδιναβικής χώρας επενδύουν τμήμα των αποταμιεύσεών τους σε αμοιβαία κεφάλαια, επιβεβαιώνοντας πως η πρόνοια δεν είναι μόνον προτέρημα του κρατικού μηχανισμού αλλά είναι και χαρακτηριστικό των πολιτών. Η κρίση χρέους στην Ευρωζώνη έδειξε πως τα νοικοκυριά των ευρωπαϊκών χωρών διαφέρουν αρκετά στον τρόπο διαχείρισης των οικονομικών τους υπό αντίξοες συνθήκες. Βέβαια, τα ποσοστά αποταμίευσης δεν εξαρτώνται μόνον από την ιδιοσυγκρασία των πολιτών αλλά και από το βάθος της κρίσης σε κάθε ευρωπαϊκή χώρα.

Ερευνα της σουηδικής Ενωσης Επενδυτικών Κεφαλαίων (SIFA) έδειξε πως το 100% των εργαζόμενων Σουηδών διατηρεί ένα τμήμα των αποταμιεύσεών του σε αμοιβαία κεφάλαια. Ακόμη και εάν εξαιρεθούν τα συνταξιοδοτικά προγράμματα του ιδιωτικού κλάδου, το ποσοστό των εργαζόμενων Σουηδών που τοποθετούν αυτοβούλως κομμάτι των αποταμιεύσεών τους σε αμοιβαία κεφάλαια φθάνει το 80%. Τόσο υψηλά επίπεδα δεν παρατηρούνται σε πολλές χώρες, σχολιάζει ο Φρέντρικ Πέτερσον, επικεφαλής αναλύσεων στη SIFA, στο πρακτορείο Bloomberg.

Πριν ξεσπάσει η κρίση δημόσιου χρέους στην Ευρωζώνη δεν υπήρχαν μεγάλες μεταβολές στο διαθέσιμο εισόδημα και στις αποταμιεύσεις όλων των ευρωπαϊκών χωρών. Μετά, τα πράγματα άλλαξαν.

Οπως διαπιστώνεται σε εκτενή μελέτη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών ενισχυόταν σε όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης προ δεκαετίας, διατηρώντας στην πλειονότητά τους σταθερές τις αποταμιεύσεις. Μετά, πριν από τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 και τη συνακόλουθη κρίση δημόσιου χρέους, όμως επικράτησαν διαφορετικές τάσεις στις αποταμιεύσεις ακόμη και μεταξύ των κρατών-μελών του ευρωπαϊκού Νότου που υπέστησαν το μεγαλύτερο πλήγμα. Οι αποταμιεύσεις ακολούθησαν φθίνουσα πορεία στην Ιταλία, ακόμη και μια πενταετία μετά το ξέσπασμα της κρίσης του 2008, καθώς η οικονομία άργησε να εξέλθει από την ύφεση. Σήμερα, η ιταλική οικονομία ακροβατεί ξανά σε ένα περιβάλλον πολιτικής αστάθειας.

Από την άλλη πλευρά, οι αποταμιεύσεις στην Ισπανία και την Πορτογαλία ανέκαμψαν μετά τα πρώτα και δυσκολότερα χρόνια της κρίσης, αντανακλώντας την ταχύτερη ανάκαμψη των συγκεκριμένων οικονομιών. Αυτό δεν σημαίνει πως η Ισπανία και η Πορτογαλία έχουν ξεπεράσει όλα τα προβλήματα που άφησε η κρίση δημόσιου χρέους. Παραδείγματος χάριν, οι μισθοί στην Πορτογαλία παραμένουν χαμηλοί σε σχέση με μια δεκαετία πριν. Στην Ισπανία, ο πληθυσμός έχει αυξηθεί κατά 10% λιγότερο σε σχέση με τη Γερμανία, αντανακλώντας τη διστακτικότητα των νοικοκυριών να αναλάβουν περισσότερα βάρη. Η περίπτωση της Σουηδίας, όμως, καταδεικνύει πως τα νοικοκυριά έχουν «εκπαιδευτεί» σε μια συντηρητική διαχείριση της περιουσίας τους. Το σουηδικό κράτος έλαβε προ 30ετίας την πρωτοβουλία να καλλιεργήσει τη νοοτροπία της αποταμίευσης με μακροπρόθεσμο ορίζοντα, με την εφαρμογή του προγράμματος Allemansfonder, επισημαίνει το Bloomberg. Ενδεικτικό της μεγάλης απήχησης που είχε η εκστρατεία του σουηδικού κράτους είναι ότι οι αποταμιεύσεις σε αμοιβαία κεφάλαια αντιπροσώπευαν πάνω από το 30% της περιουσίας των νοικοκυριών έναντι λιγότερο από 1% που ίσχυε το 1980, επισημαίνεται σε έρευνα της σουηδικής Ενωσης Επενδυτικών Κεφαλαίων. Τονίζεται δε, πως οι συνολικές αποδόσεις των αμοιβαίων κεφαλαίων υπολογίζονται στο 595% την περίοδο 1997-2018 έναντι του 272% που έχει καταγραφεί παγκοσμίως και του 306% στην Ευρώπη.

Αυξήσεις των μισθών

Οι μισθοί στην Ευρωζώνη φαίνεται να ακολουθούν ανοδική πορεία ύστερα από μια μακρά περίοδο κατά την οποία κυριάρχησε στασιμότητα λόγω της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008 και της κρίσης δημοσίου χρέους. Παρ’ όλα αυτά, τα νοικοκυριά αποφεύγουν τις δαπάνες και επικεντρώνονται στη μείωση των χρεών τους. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat για το δ΄ τρίμηνο του 2018, τα ωρομίσθια στην Ευρωζώνη ενισχύθηκαν κατά 2,3% από πέρυσι, αντανακλώντας το υψηλότερο ποσοστό από το 2009.

«Η αύξηση των μισθών κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών είναι εντυπωσιακή συγκριτικά με το παρελθόν», είχε σχολιάσει πρόσφατα ο Τζακ Αλεν, οικονομολόγος στην Capital Economics. Περισσότερο ενθαρρυντικά είναι στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που έδειξαν πως οι μισθοί οι οποίοι καθορίζονται από συλλογικές συμβάσεις εργασίας αναρριχήθηκαν 2,2% στα τέλη του περασμένου έτους, αντανακλώντας σημαντική αύξηση.

Τα χρόνια της κρίσης αποτρέπουν τα νοικοκυριά να αυξήσουν δραματικά τις δαπάνες τους. Αντιθέτως, μειώνουν τις δαπάνες τους ή διατηρούν τα χρήματά τους σε αποταμιεύσεις παρά τα χαμηλά επιτόκια.

Στην Ισπανία, τα χρέη των νοικοκυριών μειώθηκαν το 2017, φθάνοντας το 61% με πτώση 3%, σύμφωνα με στοιχεία της κεντρικής τράπεζας. Οικονομικοί αναλυτές τονίζουν δε πως τα νοικοκυριά στην Ευρωζώνη προτιμούν να διατηρούν σε καταθέσεις τις αποταμιεύσεις τους παρά τα χαμηλά επιτόκια που επικρατούν στην Ευρωζώνη.  

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ