Σεραφείμ Κωνσταντινίδης ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Οι μεγάλοι απόντες της εγχώριας ανάπτυξης

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Η αναπτυξιακή φιλολογία εμφανίζει συνήθως δύο όψεις. Η μία εκθειάζει την επιχειρηματικότητα των πολύ μικρών επιχειρήσεων, που απασχολούν έως 9 εργαζομένους, ή των μικρών, που απασχολούν από 10 έως 50 άτομα. Οι επιχειρήσεις αυτές αποτελούν τη συντριπτική πλειονότητα στην Ελλάδα και προσφέρουν το 74,3% των θέσεων εργασίας, αλλά το 49,4% των απασχολουμένων στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Η ελληνική οικονομία είναι ο παράδεισος των μικρών επιχειρήσεων και αυτό δεν είναι απαραίτητα αρνητικό.

Η άλλη όψη της αναπτυξιακής φιλολογίας είναι η θριαμβευτική περιγραφή των μεγάλων επιχειρήσεων που εντάσσονται στην κατηγορία αυτή εφόσον έχουν πάνω από 250 εργαζομένους, και είναι λίγες. Μόλις 376 εταιρείες ανήκουν στην κατηγορία αυτή και απασχολούν 345.406 άτομα, δηλαδή το 14,8% της απασχόλησης. Στην Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ-28), πάνω από το ένα τρίτο (33,6%) των θέσεων εργασίας προέρχεται από μεγάλες επιχειρήσεις. Ούτε αυτό πρέπει να θεωρηθεί καταστροφή. Μια μικρή οικονομία δεν έχει πολλές μεγάλες επιχειρήσεις.

Το πραγματικό πρόβλημα, που συνήθως αγνοείται, είναι ότι οι μεγάλοι απόντες από την εγχώρια ανάπτυξη είναι οι μεσαίες επιχειρήσεις. Μεσαίες θεωρούνται οι επιχειρήσεις που έχουν από 50 έως 249 εργαζομένους, κύκλο εργασιών έως και 50 εκατ. ευρώ ή ισολογισμό, δηλαδή το σύνολο των κεφαλαίων που απασχολούν, έως και 43 εκατ. ευρώ. Οι επιχειρήσεις αυτής της κατηγορίας είναι περιορισμένες και αυτό περιγράφει το αναπτυξιακό έλλειμμα. Επειδή απουσιάζουν οι παράγοντες που θα τόνωναν την ανάπτυξη.

Οι μεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν μόλις το 0,3% των επιχειρήσεων στην Ελλάδα και απασχολούν το 11% των εργαζομένων, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ενωση επιχειρήσεις αυτής της κατηγορίας προσφέρουν το 17% των θέσεων εργασίας. Παρ’ όλα αυτά, οι μεσαίες επιχειρήσεις δημιουργούν το 21,9% της προστιθέμενης αξίας που παράγεται στη χώρα, ανώτερο από την αντίστοιχη επίδοση στην Ευρωπαϊκή Ενωση, που είναι 18,3%.

Δεν υπάρχει προηγούμενο οικονομίας που πέτυχε μακροχρόνια ανάπτυξη χωρίς ισχυρή μεσαία τάξη και δυναμικές επιχειρήσεις μεσαίου μεγέθους. Αυτές επιταχύνουν την ανάπτυξη, επειδή αναπτύσσονται με υψηλό ρυθμό. Εχουν υψηλότερη παραγωγικότητα από τις μικρές, αποφεύγουν τη δύσκαμπτη πορεία των μεγάλων. Είναι επικεφαλής της αναπτυξιακής προσπάθειας, προσφέροντας μόνιμες καλοπληρωμένες θέσεις εργασίας.

Ακόμη και μέσα στην κρίση, σύμφωνα με μελέτη της ΕΥ και του ΣΕΒ, οι μεσαίες επιχειρήσεις είχαν υποστεί πλήγμα, αλλά η προστιθέμενη αξία ανά εργαζόμενο παρέμεινε σταθερή, διατήρησαν την επίδοσή τους όσον αφορά την παραγωγικότητα. Πέτυχαν αύξηση των περιθωρίων κέρδους ακόμη και την περίοδο 2012-14. Η εξαγωγική δραστηριότητά τους σημείωσε εντυπωσιακή αύξηση, που αγγίζει το 40%, από 4 δισ. ευρώ σε 5,6 δισ. ευρώ. Στην πραγματικότητα έσωσαν το εμπορικό ισοζύγιο που είχε μειωθεί εντυπωσιακά την περίοδο της έντονης κρίσης, κυρίως επειδή περιορίστηκαν οι εισαγωγές, ενώ οι μεσαίες επιχειρήσεις είχαν αύξηση εξαγωγών.

Ο ηρωισμός των startups, η γοητεία των μικρών, συνήθως οικογενειακών επιχειρήσεων, η αγωνία των μικρών ή και πολύ μικρών είναι ευχάριστο αφήγημα. Oλοι συγκινούνται από την ηρωική προσπάθεια που περιγράφουν οι στατιστικές, σύμφωνα με τις οποίες στην Ελλάδα αυξάνονται ραγδαία οι πολύ μικρές επιχειρήσεις. Αν όμως πλησιάσουμε περισσότερο τη γενική εικόνα, προκύπτει ότι η μεγαλύτερη αύξηση των πολύ μικρών επιχειρήσεων και η αντίστοιχη αύξηση της απασχόλησης προέρχεται από τον τομέα υπηρεσιών μεταφοράς και αποθήκευσης. Κλάδο με χαμηλή παραγωγικότητα, που αντιμετωπίζει απειλές, όπως η βελτίωση της λειτουργίας του λιμανιού του Πειραιά, ο εκσυγχρονισμός των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών. Απειλούνται από την πρόοδο και την αναπόφευκτη βελτίωση της παραγωγικότητας. Αυτό είναι δύσκολο πρόβλημα.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ