ΑΡΧΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

O Ηρώδης Αττικός άφησε τα ίχνη του στον Μαραθώνα

Της Γιώτας Συκκά

Εντυπωσιακό είναι το εύρημα που αποκαλύφθηκε στη βόρεια παρυφή του πεδίου της μάχης του Μαραθώνα, στο Κάτω Σούλι. Μια σημαντική επιγραφή που βρέθηκε κοντά στην εκκλησία των Αγίων Παρασκευής και Κυριακής του κτήματος Μπενάκη, η οποία μας δίνει νέα στοιχεία για το κτήμα του Ηρώδη στην περιοχή.

Πρόκειται για μαρμάρινο ορθοστάτη αναθηματικού μνημείου, ύψους 1,60 μ. και πλάτους 0,72 μ., στον οποίο είναι χαραγμένη σε ιαμβικό τρίμετρο επιγραφή 19 στίχων. Οπως μάλιστα προκύπτει από το χαραγμένο κείμενο, είχε συνταχθεί από τον Ηρώδη Αττικό Μαραθώνιο, ευγενή Αθηναίο και φίλο αυτοκρατόρων της Ρώμης. H ύπαρξή της έγινε γνωστή τελευταία, είπε προχθές το βράδυ σε δημόσια συνεδρία της Ακαδημίας ο κ. Βασίλης Πετράκος, αρχαιολόγος, ακαδημαϊκός και γενικός γραμματέας της Αρχαιολογικής Εταιρείας, παρότι «βρισκόταν σε κοινή θέα, αλλά με αόρατα τα γράμματα από το παχύ στρώμα που είχαν δημιουργήσει ασβεστώματα πολλών δεκαετιών».

Οπως είναι γνωστό ο Ηρώδης είχε πολυτελείς κατοικίες στην Κηφισιά και τον Μαραθώνα. «Στον Μαραθώνα δύο επιγραφές μαρτυρούσαν την ύπαρξη εκεί και μεγάλης κτηματικής περιουσίας, της οποίας κύριο και γνωστό από τον 19ο αι. στοιχείο είναι η τοιχογυρισμένη στα αρχαία χρόνια έκταση, δυτικά του βουνού Κοτρώνι, μεταξύ Αυλώνα και Οινόης». H έκταση αυτή, σημείωσε ο κ. Πετράκος, ονομάστηκε από τους μεσαιωνικούς κατοίκους του Μαραθώνα Μάντρα της Γριάς και ήταν προσιτή μέσω μιας πύλης στο τόξο της οποίας είχαν χαραχθεί, στην έξω και τη μέσα όψη του, δύο σχεδόν όμοιες επιγραφές. Προκύπτει δηλαδή ότι η Μάντρα της Γριάς περίπου 680 στρεμμάτων ανήκε στη σύζυγο του Ηρώδη, τη Ρήγιλλα, ενώ ο εκτός του αρχαίου φράκτη χώρος στον ίδιο τον Ηρώδη. «Αυτή η διαφοροποίηση των ιδιοκτησιών εξηγείται πλήρως με τη νέα επιγραφή», υπογραμμίζει ο κ. Πετράκος, τονίζοντας πως είναι η πρώτη και μόνη επιγραφή, η οποία δίνει απολύτως ακριβείς πληροφορίες για το αορίστως γνωστό κτήμα του Ηρώδη στον Μαραθώνα, για τον τρόπο που περιήλθε στην κυριότητά του, τη μορφή και η θέση του, ακόμη και για την καλλιέργειά του. Προσφέρει εξάλλου και την ονομασία του βουνού που δεσπόζει στο κτήμα, «το μόνο αρχαίο τοπωνύμιο που γνωρίζουμε για όλη την περιοχή του Μαραθώνα».

Προκύπτει επίσης ότι ο πατέρας του, ο Αττικός, είχε πεθάνει όταν χαράχθηκε, ενώ η Ρήγιλλα δεν μνημονεύεται αφού ο γάμος της με τον Ηρώδη έγινε προ του 143 μ.Χ. πριν αυτός γίνει ύπατος στη Ρώμη. «Χρονολογείται λοιπόν μετά τον θάνατο του Αττικού, ο οποίος επήλθε το 138 μ.Χ., και πριν από το γάμο του Ηρώδη που έγινε γύρω στο 143 μ.Χ.».

Μέχρι τώρα γνωρίζαμε ότι το κτήμα του Ηρώδη ήταν η έκταση που περικλείει η Μάντρα της Γριάς. Τώρα με βεβαιότητα γνωρίζουμε ότι η ιδιοκτησία του απλωνόταν ανατολικά και δυτικά του βουνού Κοτρώνι, μέχρι την πεδιάδα του Αυλώνα, το Κάτω Σούλι, όπου βρέθηκε η επιγραφή, έως και τον Βαρνάβα όπου έχει βρεθεί ανάθημά του, και εκτεινόταν ακόμη και προς τον νότο στην περιοχή Βρανά και του μικρού έλους της Μπρεξίζας.

Έντυπη