ΑΡΧΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Ιερό του Ηρακλή στη Μαγνησία

Της Γιωτας Συκκα

Χάλκινα αγγεία, μολύβδινα αντικείμενα, όπλα και σιδερένια εργαλεία, πήλινα και ειδώλια είναι ορισμένα από τα δεκάδες πλούσια ευρήματα που βρέθηκαν στο ιερό αρχαϊκής εποχής, στον λόφο Σπαρτιά, της περιοχής Σέσκλο του νομού Μαγνησίας. Ομως, η χάλκινη ομφαλωτή φιάλη με την επιγραφή ΤΗΛΕΦΙΛΟΣ Μ' ΑΝΕΘΗΚΕΝ ΤΩ ΗΡΑΚΛΗ ήταν που ξεχώρισε ανάμεσά τους. Εύρημα σπάνιο, ταυτίζει το ιερό με το βωμό στον ήρωα Ηρακλή. Αλλωστε η λατρεία του συνδέεται άμεσα με την αρχαία πόλη των Φερών και είναι τεκμηριωμένη στην περιοχή από αναθηματικές επιγραφές στα ελληνιστικά χρόνια. Συνδέεται όμως, όπως μας θυμίζει η έφορος Αργυρώ Δουλγέρη - Ιντζεσίλογλου, και με τον μύθο της Αλκηστης και του Αδμήτου που ξέρουμε από το έργο του Ευριπίδη.

Αδημοσίευτο εύρημα

Γραμμένη σε τοπικό αρχαϊκό αλφάβητο, από δεξιά προς τα αριστερά -και αυτό δίνει μεγάλη αξία στο εύρημα-, διατηρείται προς ευχαρίστηση των ανασκαφέων σε άριστη κατάσταση, όπως και η χάλκινη ομφαλωτή φιάλη. Αυτό φαίνεται πως θα είναι το κορυφαίο αδημοσίευτο εύρημα της εφορείας, που θα παρουσιαστεί μαζί με άλλα στο Ε΄ Διεθνές Συνέδριο «Φεραί - Βελεστίνο - Ρήγας» -θεσμός πια για την περιοχή-, το οποίο θα πραγματοποιηθεί από τις 4 έως τις 7 Οκτωβρίου στο Βελεστίνο.

Το χάλκινο αντικείμενο που ήρθε στο φως κατά τη διάρκεια των έργων για τον αγωγό φυσικού αερίου στον λόφο Σπαρτιάς κοντά στην αρχαία οδό Φερών - Παγασών, (τη σημερινή οδό Βόλου - Βελεστίνου - Λάρισας) δεν είναι τωρινό. Οπως λέει στην «Κ» η αρχαιολόγος Αργυρώ Δουλγέρη- Ιντζεσίλογλου που μαζί με την Ευαγγελία Σταμέλου ήταν υπεύθυνες για την ανασκαφή, ήρθαν στο φως μαζί με δεκάδες άλλα σπάνια σημαντικά ευρήματα το 1999 και αποθηκεύθηκαν για μελέτη εξ αιτίας του τεράστιου φόρτου εργασίας της εφορείας στην περιοχή. Οταν όμως την περασμένη εβδομάδα ξεκίνησε η διαδικασία συντήρησης του υλικού και καθαρίστηκε μεταξύ όλων των άλλων και η σπάνια φιάλη, αποκαλύφθηκε η έκπληξη που αν γίνουν όπως επιθυμεί η ΙΓ΄ ΕΠΚΑ συστηματικές έρευνες, ίσως μας δώσει και συνέχεια.

Ο αρχαιολογικός χώρος στη θέση Σπαρτιά - Λατομείο είναι γνωστός από το 1911 και τον πρώτο έφορο Θεσσαλίας τον Α. Αρβανιτόπουλο. Από τότε γνωρίζουμε ότι υπήρχε προϊστορικός οικισμός και θέση κατοίκησης αρχαϊκών και κλασικών χρόνων, αλλά και βυζαντινών αργότερα στον συγκεκριμένο λόφο. Την υπόθεσή του ότι στη θέση αυτή υπήρχε αρχαϊκός ναός του 5ου ή 4ου αιώνα π.Χ. -σημειώνει η σημειώνει η αρχαιολόγος της ΙΓ΄ ΕΠΚΑ Ευαγγελία Σταμέλου-, στηρίζει στα ευρήματα της μικρής ανασκαφικής έρευνας που διεξήγαγε. Μελαμβαφείς κεραμίδες στέγης, κεραμική με μελανό γάνωμα. Σε πρωιμότερη φάση του ίδιου ναού αποδίδει τα υπόλοιπα ευρήματα που ως κατηγορίες αντικειμένων παραπέμπουν στην ύπαρξη ναού: πήλινες μετόπες με γείσο με κίτρινο επίχρισμα, αναθηματικά χάλκινα αγγεία και αιχμές δοράτων καθώς και τμήμα βραχίονα μαρμάρινου αγάλματος». Το 1999 επιβεβαιώθηκε με τη σωστική ανασκαφή της εφορείας. Τότε αποκαλύφθηκε η ευθυντηρία ενός βωμού ορθογώνιας κάτοψης από μεγάλες ασβεστολιθικές πλάκες με μοχλοβόθρια. «Είχε πλάτος 3 μ. και αποκαλύφθηκε σε μήκος 4 μ. περίπου. Καθώς πιθανότατα συνεχιζόταν προς Β κάτω από το επίχωμα της επαρχιακής οδού Βόλου-Λάρισας». Γύρω από την υποθεμελίωση υπήρχε πυκνό στρώμα από λιθοσωρούς που κάλυπταν αποθέτες από όπου βρέθηκαν τα πλούσια ευρήματα. Την ερμηνεία του βωμού επιβεβαιώνουν και τα μικρά καμένα οστά ζώων που βρέθηκαν κοντά.

Διεθνές συνέδριο

«Στρωματογραφικές παρατηρήσεις κατά την ανασκαφή, καθώς και η παρουσία λύχνου και κεραμεικής ελληνιστικής εποχής και ενός νομίσματος Ιστιαίων (3ος αι.- 146 π.Χ. αποτελούν ενδείξεις ότι το μνημείο κατασκευάστηκε αυτήνν την περίοδο πάνω στο στρώμα των αρχαϊκών χρόνων».

Σε άλλες θέσεις, πάντως, βρέθηκε κεραμική από τα νεολιθικά χρόνια ώς την οθωμανική περίοδο, αλλά και τμήμα της γνωστής Βελεστινόστρατας του διαχρονικού οδικού άξονα μεταξύ Φερών Βελεστίνου και Παγασών. Ολα αυτά θα ανακοινωθούν σε ένα μήνα στο διεθνές συνέδριο που διοργανώνεται από την Επιστημονική Εταιρεία Μελέτης Φερών - Βελεστίνου - Ρήγα, την ΙΓ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, τον Δήμο Φερών και τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση.

Έντυπη