ΑΡΧΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Η αρχαία πόλη Καλίνδοια αποκαλύπτεται στο κοινό

Της Γιωτας Συκκα

Η έκθεση που ετοιμάζει το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης αυτό τον καιρό είναι πραγματικά διαφορετική. Αφορά την ιστορία μιας μακεδονικής πόλης που ανασκάπτεται από το 2003, 55 χιλιόμετρα μακριά από τη Θεσσαλονίκη. Τα Καλίνδοια, βέβαια, όπως είναι το όνομά της, οι αρχαιολόγοι τα γνώριζαν χρόνια πριν, χάρη στην Ιουλία Βοκοτοπούλου η οποία με μια στήλη - επιγραφή της εποχής του Μεγάλου Αλεξάνδρου, που είχε βρει τυχαία σ' ένα χωράφι, είχε ταυτίσει την πόλη. Ηταν η αφορμή για να γίνουν έκτοτε κάποιες τομές, αλλά και πολλές αρχαιοκαπηλικές δράσεις, όπως συμβαίνει σε αυτές τις περιπτώσεις.

Λόφοι με παρελθόν

Η πόλη που ανασκάπτει τα τελευταία χρόνια ο Κώστας Σισμανίδης αποτελείται από δύο λόφους με παρελθόν: από τα νεολιθικά χρόνια ο πρώτος και από τα αρχαϊκά ο δεύτερος.

Οι ανασκαφές πραγματοποιούνται σ' ένα μεγάλο τμήμα οικοδομικού συγκροτήματος, το Σεβαστείο, το οποίο ανήκει μάλλον στην αγορά της πόλης. Πολλά είναι και τα ευρήματα. Μέρος αυτών, 64 σε αριθμό, έχουν πάρει ήδη τη θέση τους στην αίθουσα περιοδικών εκθέσεων του μουσείου, περιμένοντας τον καθορισμό της ημερομηνίας των εγκαινίων. Τότε που το ευρύ κοινό θα μάθει την ύπαρξη της πόλης και την οργάνωσή της που, όπως φαίνεται, δεν διαφέρει από τις άλλες μακεδονικές που έχουν αποκαλυφθεί.

Νομίσματα, στήλες, γλυπτά, ειδώλια, κοσμήματα, ψηφίσματα και πολλές επιγραφές -με αυτή που βρήκε η Ι. Βοκοτοπούλου να δεσπόζει- είναι μέρος των εκθεμάτων τα οποία παρουσιάζονται σε ενότητες με σκοπό να μάθει ο επισκέπτης τα Καλίνδοια, τα οποία αναφέρονται ακόμη και στους συμμαχικούς καταλόγους της Αθήνας.

Και βέβαια τη σημασία τους. Πλούσια περιοχή, νοτιοδυτικά της Θεσσαλονίκης, είχε Βουλή, Δήμο και Εκκλησία. Η ευρύτερη περιοχή των Καλινδοίων στην αρχαιότητα ονομαζόταν Βοττική και είχε μεικτό πληθυσμό. «Το ελληνικό φύλο των Βοττιαίων εγκαταστάθηκε εκεί τον 7ο αι. π.Χ. και συμβίωσε ειρηνικά με τα θρακικά φύλα που ζούσαν στον ίδιο χώρο». Τον 4ο αι. π.Χ. η περιοχή ενσωματώθηκε στο μακεδονικό βασίλειο και είχε από νωρίς θεσμούς και οργάνωση. Αλλά και τα δικά της νομίσματα με την επιγραφή ΒΟΤΤΙΑΙΩΝ.

Λατρεία των αυτοκρατόρων

Η έναρξη της αυτοκρατορικής περιόδου το 31 π.Χ. συνοδεύτηκε από την καθιέρωση της λατρείας των αυτοκρατόρων. Η αυτοκρατορική λατρεία απέκτησε οικουμενικές διαστάσεις και οι αυτοκράτορες λατρεύονταν στα Σεβαστεία, όπως αυτό που ερευνά ο ανασκαφέας.

Η Πολυξένη Βελένη, διευθύντρια του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, έδωσε το στίγμα αυτής της έκθεσης και με έναν άλλο τρόπο, στην προχθεσινή συνεδρίαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, προκαλώντας το ενδιαφέρον των μελών. Πρόκειται για μια πόλη του μακεδονικού βασιλείου. Δεν γνωρίζουμε πολλές τέτοιες πόλεις στη Μακεδονία. Εχουμε την Πέλλα, την Ολυνθο και τις Πέτρες της Φλώρινας και τώρα τα Καλίνδοια. Οι άλλες πόλεις που μας έρχονται αμέσως στον νου, όπως η Αμφίπολη, τα Στάγειρα, η Αργιλος είναι αποικιακές.

Αυτή είναι και η διαφορά των Καλινδοίων που όπως επιβεβαιώνουν οι επιστήμονες μέρα με τη μέρα, δεν διαφέρουν σε τίποτα από τις άλλες μακεδονικές πόλεις στην οργάνωση της καθημερινής και δημόσιας ζωής. Και μια πρωτοτυπία εκ μέρους του μουσείου. Η έκθεση θα διαρκέσει έναν ολόκληρο χρόνο, αλλά το κοινό δεν θα πλήττει ποτέ, αφού θα έχει την ευκαιρία να την επισκεφθεί πολλές φορές και να θαυμάσει διαφορετικά αντικείμενα. Ο στόχος της Π. Βελένη είναι να την εμπλουτίζει διαρκώς με το καινούργιο υλικό που θα φτάνει από τον χώρο της ανασκαφής και θα συντηρείται στις αποθήκες του μουσείου. Πότε άλλοτε το κοινό γνώρισε τέτοια ευελιξία στην έκθεση ενός μουσείου;

Έντυπη