ΑΡΧΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Η μακραίωνη διαδρομή και πολυεθνική ιστορία της Εγνατίας Οδού

Ολγα Σελλα

Είναι ένας μακρύς δρόμος, που ένωσε στο πέρασμα του χρόνου τρεις αυτοκρατορίες (τη Ρωμαϊκή, τη Βυζαντινή και την Οθωμανική) και συνέδεσε λαούς και έθνη. Η Εγνατία Οδός, ο δρόμος των 1.100 χιλιομέτρων, αποτέλεσε «δίαυλο επικοινωνίας ανθρώπων, προϊόντων και ιδεών από την Αδριατική μέχρι τον Βόσπορο».

Αυτή τη διαδρομή μελέτησαν, διήνυσαν και φωτογράφισαν οι εκδόσεις «Ολκός» στη νέα τους έκδοση που είναι ταυτοχρόνως φωτογραφικό λεύκωμα, ιστορική ανασκόπηση και περιήγηση. Το χθες και το σήμερα του ιστορικού αυτού δρόμου, των κρατών που διασχίζει, των κτιρίων και των ασχολιών που αναπτύχθηκαν στα όριά του. Μια έκδοση που συνδέει το νήμα μιας μακραίωνης διαδρομής και της ιστορίας της. Μιας διαδρομής με τεράστια αρχαιολογική αξία, που συνδέεται ίσως με τις εθνολογικές ισορροπίες και αλλαγές, σε μια περιοχή, όπως τα Βαλκάνια, που φιλοξενούν διαφορετικές εθνότητες, με διαφορετικές παραδόσεις, κουλτούρες και θρησκείες. Ο ιστορικός Βασίλης Παναγιωτόπουλος, ο αρχαιολόγος Γιάννης Λώλος και ο φωτογράφος Γιώργης Γερόλυμπος ήταν παρόντες χθες το μεσημέρι, στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Κουμπάρη, όπου έγινε η πρώτη παρουσίαση της νέας έκδοσης. Ο Γιώργης Γερόλυμπος είχε ήδη φωτογραφίσει τη διαδικασία της κατασκευής της νέας Εγνατίας Οδού. «Ηταν πολύ ενδιαφέρουσα η πρόταση να φωτογραφίσω και το ρωμαϊκό κομμάτι, είναι απίστευτα γοητευτικό», είπε.

Ο Γιάννης Λώλος είχε να συνθέσει ένα τεράστιο σκόρπιο υλικό, αφού δεν υπήρχαν πολλά κείμενα γραμμένα σε όλες τις χώρες που διασχίζει η Εγνατία. «Στην Ελλάδα υπήρχαν μερικές σκόρπιες μελέτες στις αρχές του 20ού αιώνα. Αρκετό υλικό βρέθηκε στην Αλβανία. Στη διαδρομή μας αντικρίσαμε πολλά τμήματα με ξηλωμένο το οδόστρωμα για να καλλιεργηθούν. Ελάχιστες προσπάθειες προστασίας της έχουν γίνει όλα αυτά τα χρόνια και ποτέ δεν έχει γίνει μια συνολική θωράκιση σε όλο το μήκος της».

Στο κείμενό του Γιάννη Λώλου παρακολουθούμε, βήμα βήμα, τις ιστορικές εξελίξεις, τα πολιτικά διακυβεύματα, τις συγκρούσεις και τους λαούς που τη διέσχισαν ανά τους αιώνες. Και στη φωτογραφική τεκμηρίωση αυτής της διαδρομής αποτυπώνονται «τα σωσμένα και το ενδιάμεσο. Είναι μια προσπάθεια φωτογραφικής αποτύπωσης αυτού του νήματος που είναι χαμένο και διαλυμένο σε πολλά μέρη», πρόσθεσε ο Γιώργης Γερόλυμπος.

Μια διαδρομή που γοητεύει από τη φωτογραφική και μόνο ανάδειξη όσων ήταν κρυμμένα, όσων κατάφεραν να διασωθούν, όσων διατηρούνται δίπλα στα σύγχρονα κτίσματα και στις νέες συνήθειες των σημερινών κατοίκων της περιοχής. Και σε όλα αυτά είναι ιδιαίτερα έντονη η παρουσία των Βαλκανίων, των κοινών στοιχείων και του κοινού νήματος.

Έντυπη