ΚΟΣΜΟΣ

Οι Ιταλοί αναζητούν παρηγοριά στην ποίηση

Του Ηλια Μαγκλινη

Ο Καβάφης στην Ιταλία: μοιάζει με τίτλο όπερας του Ροσίνι, αλλά είναι μια αληθινή ιστορία: μια ειδική έκδοση με τα ποιήματα του Αλεξανδρινού ποιητή, μεταφρασμένα στα ιταλικά, κυκλοφορεί στη γειτονική μας Ιταλία μαζί με την εφημερίδα Corriere Della Sera. Πριν από μια εβδομάδα εγκαινιάστηκε η εν λόγω σειρά, με έναν τόμο ποιημάτων της νομπελίστριας Βισλάβα Σιμπόρσκα. Η εφημερίδα κοστίζει 1,20 ευρώ και το βιβλίο προσφέρθηκε, ως πρώτο, στην τιμή του 1 ευρώ. Η αγορά του ήταν προαιρετική, ωστόσο, η Σιμπόρσκα πούλησε 100.000 αντίτυπα. Ο τόμος με τα ποιήματα του Κ. Π. Καβάφη κυκλοφόρησε με το χθεσινό φύλλο της εφημερίδας στην τιμή των 7,90 ευρώ και θα παραμείνει στα περίπτερα για μία εβδομάδα. Η απρόσμενη επιτυχία της Σιμπόρσκα, οδήγησε τους υπεύθυνους της ιταλικής εφημερίδας να ανεβάσουν το τιράζ του Καβάφη (ενός από τους πλέον πολυμεταφρασμένους ποιητές, ακόμα και στη γλώσσα των Μαορί, όπως γράφει η εφημερίδα) από 50.000 σε 90.000 αντίτυπα(!).

Υπεύθυνος της σειράς είναι ένας παλιός μας γνώριμος: ο εκδότης και μεταφραστής Νικόλα Κροτσέτι. Εχοντας ως έδρα το Μιλάνο, εδώ και τριάντα χρόνια, ο κατά το ήμισυ Ελληνας Κροτσέτι έχει αφιερωθεί στη διάδοση της παγκόσμιας ποίησης, δίνοντας ειδική έμφαση στην ελληνική. Εχει εξάλλου στο ενεργητικό του τη δίγλωσση ανθολογία 65 Ελλήνων ποιητών του 20ού αιώνα που μετάφρασε μαζί με τον Φιλίπο Μαρία Ποντάνι για τις εκδόσεις Μondadori. Ο ογκώδης τόμος των 2.000 σελίδων κυκλοφόρησε τον Νοέμβριο του 2010 και τα 5.000 αντίτυπα της α΄ έκδοσης εξαντλήθηκαν γρήγορα. «Δεν είναι μικρό πράγμα», μας είπε ο Ν. Κροτσέτι στο τηλέφωνο, «αν αναλογιστείτε ότι κάθε τόμος της ανθολογίας κοστίζει 65 ευρώ».

Πώς όμως ξεκίνησε η ποιητική σειρά της Corriere Della Sera; «Η πρόταση μού ήρθε το περασμένο καλοκαίρι», λέει ο Ν. Κροτσέτι, «και ομολογώ πως ήταν έκπληξη. Η Ιταλία δεν είχε ακόμα εισέλθει για τα καλά στην οικονομική κρίση γι' αυτό και όταν τα πράγματα χειροτέρεψαν, πίστεψα ότι η εφημερίδα θα πάγωνε το πρότζεκτ. Κι όμως, προχώρησε. Ετσι, πρόκειται να κυκλοφορήσουν τριάντα τόμοι με έργα των κορυφαίων ποιητών του εικοστού αιώνα.

Προηγήθηκε η Σιμπόρσκα και ακολουθεί ο Καβάφης. Πρόκειται για μια εντελώς καινούργια έκδοση, από τρεις μεταφραστές: από τον Φιλίπο Μαρία Ποντάνι (μεγάλος Ιταλός φιλόλογος, με τεράστιο μεταφραστικό έργο τόσο στην αρχαία όσο και στη νέα ελληνική λογοτεχνία), από τον γιο του Φιλιπομαρία Ποντάνι (κορυφαίος σήμερα φιλόλογος, διδάσκει αρχαία ελληνικά στο Πανεπιστήμιο της Βενετίας και θα έλεγα πως ίσως και να έχει ξεπεράσει τον αείμνηστο πατέρα του) κι από εμένα. Τη γενική επιμέλεια την έχει ο Φιλιπομαρία».

Το εκπληκτικό, μας λέει ο Ν. Κροτσέτι, ήταν η διαφημιστική καμπάνια, που πραγματοποίησε η Corriere Della Sera για τη συγκεκριμένη σειρά. «Πρόκειται για μια καμπάνια πρωτοφανή για τα δεδομένα της ποίησης. Αρχικά ξεκίνησε από την τηλεόραση με ένα σποτ του Αλεσάντρο Γκάσμαν, γιου του Βιτόριο, φημισμένος ηθοποιός και αυτός, με μότο: «Η ποίηση δεν γυρεύει οπαδούς, γυρεύει εραστές» που είναι στίχος του Λόρκα».

Για τον Ν. Κροτσέτι, όλο αυτό «ισοδυναμεί με θαύμα. Διότι, ξέρετε, πλέον έχουμε μπει σε μια κρίση παρόμοια με της Ελλάδας. Ο Μπερλουσκόνι ήταν μεγάλη ανωμαλία, αλλά ο ιταλικός λαός τον ψήφισε. Αρχικά, είδε στο πρόσωπό του έναν αυτοδημιούργητο, επιτυχημένο επιχειρηματία και πίστεψε ότι έτσι θα διευθύνει και την Ιταλία. Μετά, φυσικά, τον σιχάθηκε. Η προσωπική μου άποψη είναι πάντως ότι μια χώρα σαν την Ιταλία κανένας δεν μπορεί να την κυβερνήσει. Το μέγα πρόβλημα είναι ο ιταλικός Νότος. Είμαστε δύο χώρες και η μισή βρίσκεται στα χέρια της Μαφίας, την οποία κανένας δεν μπόρεσε να εξοντώσει. Ο Μπερλουσκόνι επαναλάμβανε μια φράση του Μουσολίνι: «Να κυβερνήσεις την Ιταλία δεν είναι δύσκολο, είναι ανώφελο». Δεν τον υπερασπίζομαι, αλλά δύσκολα θα μπορούσε κάποιος να κάνει κάτι άλλο».

Πέρα από το αμιγώς οικονομικό σκέλος της κρίσης, κατά τον Ν. Κροτσέτι, το χειρότερο είναι ότι «ο κόσμος έχει χάσει το κουράγιο του. Δεν λέω ότι οι Ιταλοί βρήκαν ξαφνικά πίστη στην ποίηση, ίσως όμως να βρήκαν παρηγοριά. Ο Ρίτσος έλεγε σε ένα ποίημά του: «Οι ποιητές είναι οι απαρηγόρητοι παρηγορητές του κόσμου»».

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ