ΑΡΧΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Ενθουσιώδεις προσπάθειες νέων

Της Αννυς Κολτσιδοπουλου

ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΚΑΤΑΧΑΝΑΣ

Ενα καρφί στον τοίχο

σκηνοθ.: Χρήστος Στέργιογλου

θέατρο: του Νέου Κόσμου

Οι ομάδες Οne two free και Grasshopper βρήκαν στέγη εκεί όπου βρίσκουν πολλές νέες ομάδες και μονάδες του θεάτρου. Οχι επειδή φέρουν αγγλικά ονόματα, αλλά επειδή το θέατρο του Νέου Κόσμου έχει, μεταξύ άλλων, ως στόχο ίδρυσης και λειτουργίας του τη συνύπαρξη με άστεγες αλλά ενθουσιώδεις προσπάθειες νέων. Μ' άρεσε η ιδέα «ενός καρφιού στο τοίχο» να γίνεται έναυσμα για συλλογισμούς ετεροχρονισμένης ύπαρξης κι εξέλιξης, με κίνησε η υπογραφή Χρήστου Στέργιογλου στη σκηνοθεσία, οι δύο νέοι ηθοποιοί -Νικόλ Δημητρακοπούλου, Λευτέρης Καταχανάς- (δικό του το έργο) και να 'μαι στο γεμάτο Δώμα του θεάτρου.

«Πώς θα ήσουν αν είχες γεννηθεί σε μιαν άλλη εποχή; Θα ήσουν ο ίδιος άνθρωπος; Κι ο δίπλα σου»; Δύο ηθοποιοί, έξι πρόσωπα. Τρεις διαφορετικές ιστορίες από την πρόσφατη και τη σημερινή Ελλάδα.

Πρώτη ιστορία, χούντα, 1968. Νεαρός ανακριτής εφαρμόζει σε νεαρή γνωστά ψυχολογικά και σεξουαλικά βασανιστήρια, μηδέ του ομαδικού βιασμού εξαιρουμένου. Την ώρα που την αφήνουν ελεύθερη, η γυναίκα φτύνει στο πρόσωπο τον βασανιστή της. Δεύτερη ιστορία, 1992. Ζευγάρι περιστασιακών εραστών προβληματίζεται για εγκυμοσύνη από προηγούμενη σχέση της νέας, αλλά το μωρό γεννιέται ύστερα από γενναιόδωρη, τρυφερή στάση του νέου. Τρίτη ιστορία (2014), ερωτευμένο ζευγάρι αφήνει λόγω κρίσης και ανεργίας την πόλη για την ύπαιθρο.

Ιδεολογικά, δηλαδή, να δεχτούμε πως μόνον η χρονική διαφορά γέννησης είναι αρκετή για να κάνει το κτήνος του 1968 άγγελο το 1992; Και ποια σχέση έχουν οι δύο πρώτες ιστορίες με την ανεργία και τ' αδιέξοδα των νέων της τρίτης ιστορίας, που δεν μας αποκαλύπτει καν τους χαρακτήρες των ανθρώπων; Τρεις ιστορίες ξεκάρφωτες πλέκονται ακατανόητα και μας βάζουν να ψάχνουμε τη σχέση τους με τον ετεροχρονισμό και το καρφί στο τοίχο. Και αυτό, καρφωμένο προσχηματικά, δεν συμβάλλει στη δέση και στη λύση ούτε των ιστοριών ούτε των αποριών.

Κρίμα για τους καλούς ηθοποιούς -άμεσους, πειστικούς, στέρεα διδαγμένους- κρίμα ν' αναλωθεί τόση δουλειά πάνω σ' επιφανειακούς συλλογισμούς χωρίς συγκρότηση και ολοκληρωμένη τροχιά.

ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ

Βάκχες

σκηνοθεσία - διασκευή: Εκτωρ Λυγίζος

θέατρο: του Νέου Κόσμου

Τρεις πλάτες νέων με χοντρές, πλεκτές ζακέτες υποδέχονται τους θεατές του υπογείου των 50 θέσεων. Το πρόσωπό τους στραμμένο στο μαύρο παραπέτασμα της ρηχής σκηνής. Ο μεσαίος γυρίζει, αρχίζει να μας μιλάει στην απαράμιλλη γλωσσική συμφωνία Ευριπίδη - Γιώργου Χειμωνά και αίφνης είναι ενώπιόν μας ο θεός Διόνυσος. Φοράει ό,τι και όπως μας περιγράφει πως φοράει κι έχει τη δύναμη, τη σαγήνη, την πειθώ του γόη θεού και ας του δανείζει τα χαρακτηριστικά του ο εξαιρετικός Δημήτρης Μοθωναίος. Στη γενέτειρά του Θήβα και στις πλαγιές του Κιθαιρώνα θα εξαντλήσει τη μυητική του τέχνη και τη μνησικακία του.

Με την ίδια δύναμη, την ίδια πειθώ, την ίδια διάπυρη ενέργεια αλλά και με σπάνιο, τραγικό χιούμορ, θα ερμηνευτούν όλοι οι ρόλοι της μεγάλης ευριπίδειας τραγωδίας. Τρεις ηθοποιοί (Δ. Μοθωναίος, Αρης Μπαλής, Εκτωρ Λυγίζος) υπό την εμπνευσμένη καθοδήγηση του τελευταίου, οξύνουν στο αδιαχώρητο του Υπογείου τις αισθήσεις μας, κατά τρόπο που δεν μπορώ εκ των υστέρων να περιγράψω. Τα καθημερινά ρούχα τους, που αφαιρούν και ξαναφορούν, εξαντλούν, θαρρείς, εκτός από τις τραγικές και κωμικές καταστάσεις, ολόκληρα βεστιάρια, χρώματα και υλικά. Είναι ενδεικτικά της μυσταγωγικής έντασης και του ηλεκτρισμού που παράγεται από τον λόγο, την ερμηνεία του, την κίνηση (που μεταδίδεται ακόμη και στην αιφνίδια επέκταση της σκηνής!), την έκφραση προσώπου και σώματος.

Ακόμη κι αν θεωρείς πως ο θρήνος της Αγαύης από τον Ε. Λυγίζο θα μπορούσε να ψαχτεί και πέραν του γκροτέσκου ή του κωμικοτραγικού, νιώθεις πως σε αυτό το εγχείρημα δεν έχουν θέση οι επιμέρους ενστάσεις. Βρισκόμαστε ενώπιον μιας συνολικής, μινιμαλιστικής σύλληψης της ερμηνείας της τραγωδίας. Παράλληλα, ενώπιον της απόλυτης πρόσδεσης του ηθοποιού στο άρμα της αυτάρκειας και της αυτοτροφοδοσίας.

Τα αυθόρμητα «μπράβο» που συνοδεύουν τα χειροκροτήματα στο τέλος της παράστασης λένε πολύ περισσότερα για την πικρή βακχεία των θνητών και την ύβριν των ισχυρών.

Έντυπη