ΑΡΧΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Η σημασία τού να είσαι σολίστ εκκλησιαστικού οργάνου στην Ελλάδα

Του Χρηστου Παρασκευοπουλου*

Ηταν Πάσχα του 1982. Μία σειρά εκπομπών στο Τρίτο Πρόγραμμα μέσα στη Μεγάλη Εβδομάδα κατάφερε τότε να μου κρατήσει το ενδιαφέρον. Πραγματικά, δεν έχασα ούτε μία! Ηταν κάθε απόγευμα στις πέντε. Ο Αντώνης Κοντογεωργίου είχε αναλάβει αυτήν τη ραδιοφωνική πραγματεία, που ήταν τόσο επιτυχής και τόσο ζωντανή, ώστε με έπεισε αμετάκλητα να ασχοληθώ με αυτό το όργανο.

Η εκπομπή αυτή ονομαζόταν «Το Εκκλησιαστικό Οργανο». Εκείνη τη χρονιά πήγαινα στην Α΄ Γυμνασίου. Ενα από τα μαθήματα που διδασκόμασταν ήταν και η Μουσική. Μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν μπορούσα να καταλάβω γιατί έπρεπε να διδαχτούμε τις νότες και όλα αυτά τα ακαταλαβίστικα πράγματα! Ομως, μετά το Πάσχα κάτι ξύπνησε μέσα μου και μου άλλαξε άρδην αυτήν την άποψή μου.

Η καθηγήτρια της Μουσικής (η αείμνηστη Ευαγγελία Χασαπλαδάκη, μία θαυμάσια καθηγήτρια αλλά και άνθρωπος) εντυπωσιάστηκε πάρα πολύ όταν άκουσε από ένα παιδί 13 ετών ότι ήθελε να γίνει μουσικός. Για λίγους μήνες άκουγα αυτό το θαυμάσιο όργανο να ηχεί μέσα από το ραδιόφωνο μόνο. Εικόνες του δεν μπόρεσα να δω πολύ εύκολα, ει μη μόνον στη δανειστική Βιβλιοθήκη του Αγίου Θωμά, στου Γουδή. Τον Ιούνιο της ίδιας χρονιάς είδα και άκουσα από κοντά το εκκλησιαστικό όργανο της Αγγλικανικής Εκκλησίας Αθηνών και αμέσως έπειτα από λίγο καιρό και το εκκλησιαστικό όργανο του Αγίου Διονυσίου των Καθολικών. Η κάθε εμπειρία που είχα με το όργανο αυτό στερέωνε μέσα μου διαρκώς την επιθυμία μου να ασχοληθώ επαγγελματικά με αυτό το όργανο, γνωρίζοντας όμως ταυτόχρονα και πολύ καλά ότι στη χώρα που ζω θα αντιμετωπίσω τεράστια προβλήματα είτε κατά την εκμάθηση αυτού του οργάνου είτε και κατά τη γενική μου ενασχόληση.

Ενας «γίγαντας»

Από τη στιγμή, όμως, που κάποιος αποφασίζει να ασχοληθεί με αυτόν τον γίγαντα, χρειάζεται να παίρνει και μεγάλες αποφάσεις. Πραγματικά, το εκκλησιαστικό όργανο είναι ένας γίγαντας. Το γεγονός ότι σε ολόκληρη την υφήλιο δεν υπάρχουν δύο ίδια εκκλησιαστικά όργανα αποδεικνύει την ιδιαιτερότητά του. Οταν παίζεις σε ένα εκκλησιαστικό όργανο που δεν έχεις από πριν ξαναγγίξει, είναι σαν να μαθαίνεις ένα νέο μουσικό όργανο. Ο ήχος που σκορπάει μέσα στον ναό ή στον χώρο που βρίσκεται τοποθετημένο σε μαγεύει. Ο όγκος του οργάνου και μόνον σε κάνει να αισθάνεσαι κυρίαρχος! Είναι σαν να οδηγείς ένα διαστημόπλοιο, που κάθε φορά σε πηγαίνει και σε έναν άλλον πλανήτη! Οι συνθέτες που έγραψαν αξιοπρεπή έργα γι’ αυτό πραγματικά το αντιμετώπισαν με τον δέοντα σεβασμό και το έκαναν να ηχεί και να αναδεικνύει κάθε φορά τις πραγματικές του ηχητικές διαστάσεις!

Στη χώρα μας το εκκλησιαστικό όργανο έχει θέση μέσα σε ετερόδοξους ναούς καθώς και στο Μέγαρο Μουσικής. Υπάρχουν εξαιρετικά εκκλησιαστικά όργανα στην Αθήνα και στην υπόλοιπη Ελλάδα κατασκευασμένα από διάφορους οίκους του εξωτερικού. Η Ρόδος διαθέτει το μεγαλύτερο εκκλησιαστικό όργανο σε ναό στην Ελλάδα, όπου κατασκευάστηκε το 1939 από τον ιταλικό οίκο Pinchi, ενώ στην Αθήνα το μεγαλύτερο όργανο βρίσκεται στη Γερμανική Εκκλησία του Χριστού, κατασκευασμένο το 1933 από τον γερμανικό οίκο Steinmeyer.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες

Στην υφήλιο τα μεγαλύτερα εκκλησιαστικά όργανα έχουν κατασκευαστεί στις αρχές του 20ού αιώνα στην Αμερική. Πρόκειται πραγματικά για όργανα τεραστίων διαστάσεων, αρκεί να σκεφτεί κανείς πως το μεγαλύτερο από αυτά έχει επτά σειρές πληκτρολόγια και 33.114 αυλούς με 1.235 διαφορετικά ηχοχρώματα, τοποθετημένο σε μία αίθουσα χωρητικότητας 41.000 ατόμων! Το αμέσως επόμενο σε μέγεθος όργανο βρίσκεται στο Εμπορικό Κέντρο Macy’s (τέως Wanamaker) και διαθέτει έξι πληκτρολόγια με 28.500 αυλούς, 729 ρετζίστρο και είναι βάρους 287 τόνων!

​* Ο Χρήστος Παρασκευόπουλος είναι σολίστ εκκλησιαστικού οργάνου. Στη Ρόδο διοργανώνει το ετήσιο Φεστιβάλ Μουσικής στον Καθεδρικό Ναό των Καθολικών του Αγίου Φραγκίσκου, που φέτος θα διεξαχθεί από 9 έως 15 Σεπτεμβρίου.

Έντυπη