Επιμέλεια: ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΜΑΝΔΡΑΚΟΥ
Φωτογραφίες: AP, EPA

Εικόνες σαν αυτήν, από το Μάττο Γκρόσσο της Δυτικής Βραζιλίας, αποκαλύπτουν το μέγεθος της καταστροφής που συντελείται στον Αμαζόνιο. Τα «γυμνά» από δέντρα εδάφη είναι αποτέλεσμα της αποψίλωσης που γίνεται για να δημιουργηθούν εκτάσεις στις οποίες πρόκειται να καλλιεργηθεί σόγια. Tα στοιχεία από τον «πνεύμονα» του πλανήτη δεν είναι καθόλου αισιόδοξα. Το δεύτερο εξάμηνο του 2007 χάθηκαν 3.235 τετραγωνικά χιλιόμετρα δάσους, ενώ εκτιμάται ότι τα νεότερα στοιχεία θα μιλούν για διπλάσιες εκτάσεις μόλις αναλυθούν οι καινούργιες καταγραφές από τους δορυφόρους.

Γνωρίστε το Μαρόκο στην καλύτερη εκδοχή του!

Η «Καθημερινή» σε συνεργασία με τις Εκδόσεις Explorer σας συστήνει μια μυστηριώδη και πανέμορφη χώρα, ένα «δέντρο» με ρίζες στην Αφρική και φύλλα που ανασαίνουν στην Ευρώπη. Μια χώρα Βερβέρων και Αράβων, στην οποία θα βρείτε τα πάντα: παραλίες, ορεινές κοιλάδες, καλλιεργήσιμες εκτάσεις, βουνά, ερήμους με οάσεις και φοινικόδεντρα. Επισκεφθείτε στις ακτές του Ατλαντικού το Ραμπάτ, τη φημισμένη Καζαμπλάνκα, την Ταγγέρη, την κατάλευκη Εσαουίρα των ονομαστών ζωγράφων, το Αγκαντίρ με τον υπέροχο ήλιο και τις αμμουδιές. Ταξιδέψτε στην ενδοχώρα, στο Μαρακές πλάι στη Σαχάρα, αλλά και στη Φεζ, που ενσαρκώνει την ιστορία και την πνευματική διαδρομή της χώρας και έχει ανακηρυχθεί από την ΟΥΝΕΣΚΟ Μνημείο της Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Για να αποκτήσετε τον ταξιδιωτικό οδηγό «Μαρόκο» αρκεί να συγκεντρώσετε τον Μάρτιο 10 κουπόνια που δημοσιεύονται καθημερινά και την Κυριακή με την «Καθημερινή». Από 14 Απριλίου μπορείτε να δίνετε τα κουπόνια στα σημεία διανομής και να παραλαμβάνετε τον οδηγό καταβάλλοντας 10,30 ευρώ.

Ελλάδα - Γαλλία: συμμαχία για τα καμένα

Τη γαλλική πρωτοβουλία «Ενα δέντρο για την Ελλάδα», που ως στόχο έχει την αποκατάσταση των καμένων δασικών εκτάσεων της Πελοποννήσου, στηρίζει το Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας. Σύμφωνα με το μνημόνιο συνεργασίας που υπογράφτηκε μεταξύ του Μουσείου Γουλανδρή και του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, το επιστημονικό προσωπικό του Μουσείου Γουλανδρή Φυσικής Ι στορίας θα παράσχει υποστήριξη στις κρατικές υπηρεσίες για την εκτέλεση των εργασιών αποκατάστασης, ενώ οι δωρεές που θα συγκεντρώνονται από το εξωτερικό θα διατίθενται στις περιφερειακές δασικές υπηρεσίες. Την κίνηση αλληλεγγύης, που ξεκίνησε από την οργάνωση L' Elan Nouveau des Citoyens (= Νέα Ορμή Πολιτών) και τη στήριξη γαλλικών ΜΚΟ, στηρίζουν προσωπικότητες διεθνούς βεληνεκούς όπως η επιφανής ελληνίστρια Ζακλίν ντε Ρομιγί, ο πρόεδρος της UNESCO Γιώργος Αναστασόπουλος και ο βραβευμένος με Νομπέλ Ειρήνης Ελί Βίζελ. Με στόχο την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης διοργανώνεται παράλληλα ποδηλατοδρομία 2.000 χιλιομέτρων που θα ξεκινήσει από τη γαλλική πόλη Λιλ την 1η Ιουνίου 2008 και θα ολοκληρωθεί στις 30 του μηνός με την άφιξη των ποδηλατών στην αρχαία Ολυμπία.

Η One Earth στην Αιθιοπία

Πέντε χρόνια έχουν περάσει από την ίδρυση της ελληνικής οργάνωσης διεθνούς αλληλεγγύης One Earth, που δραστηριοποιείται κυρίως σε αφρικανικές χώρες, αναλαμβάνοντας σημαντικές αποστολές βοήθειας του τοπικού πληθυσμού. Στα τέλη του 2007 ολοκλήρωσε στην Αμχάρα της Βόρειας Αιθιοπίας διετές πρόγραμμα προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής μέσα από εκτεταμένη δενδροφύτευση και σειρά άλλων παρεμβάσεων, με στόχο τον περιορισμό της διάβρωσης του εδάφους, τη βελτίωση της δομής και των φυσικών ιδιοτήτων του, καθώς επίσης τον εμπλουτισμό του με οργανικές ενώσεις και άζωτο χάρη στις φυτεύσεις συγκεκριμένων ειδών. Πρόκειται για μια ορεινή περιοχή (1.920 - 2.280 μ.) με ύψος βροχοπτώσεων που αγγίζει τα 700 mm ετησίως, στην οποία τα δάση έχουν αποψιλωθεί για τη δημιουργία νέων καλλιεργήσιμων εκτάσεων και την κατασκευή σπιτιών, με αποτέλεσμα οι καταρρακτώδεις βροχές των μουσώνων να προκαλούν έντονη διάβρωση στα εδάφη. Στο πλαίσιο του προγράμματος δημιουργήθηκαν μεταξύ άλλων δύο φυτώρια συνολικής ετήσιας παραγωγικής ικανότητας 350.000 φυτών, φυτεύθηκαν 700.000 δένδρα, εκ των οποίων τα 65.000 οπωροφόρα, κατασκευάστηκαν 50 χιλιόμετρα αναβαθμίδων σε συγκεκριμένα επικλινή εδάφη και 40 τοιχία αντιστήριξης σε επιλεγμένα σημεία. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα της Αιθιοπίας, αλλά και για να στηρίξετε την οργάνωση με τη συνδρομή σας, επισκεφθείτε τον ιστότοπο www.oneearth.gr

Φωτογραφίστε τα ποτάμια

Διεθνή διαγωνισμό για επαγγελματίες και ερασιτέχνες φωτογράφους προκηρύσσει ο Φορέας Διαχείρισης Δέλτα Αξιού - Λουδία - Αλιάκμονα σε συνεργασία με το Φωτογραφικό Κέντρο Θεσσαλονίκης, με στόχο την ευαισθητοποίηση του κοινού για την περιοχή, η οποία ανήκει στο δίκτυο Natura 2000 και προστατεύεται από τη Σύμβαση Ραμσάρ. Οι διαγωνιζόμενοι καλούνται να αποτυπώσουν στο φακό τους τη χλωρίδα, την πανίδα, τις ανθρώπινες δραστηριότητες που αναπτύσσονται, αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το αποτελούμενο από τα Δέλτα του Αξιού και του Αλιάκμονα, τις εκβολές του Γαλλικού και του Λουδία, τη λιμνοθάλασσα Καλοχωρίου, το έλος της Αγαθούπολης και τις Αλυκές Κίτρους Πιερίας υγροτοπικό σύστημα. Οι φωτογραφίες που θα διακριθούν θα εκδοθούν σε πολυτελές λεύκωμα και ημερολόγιο και θα παρουσιαστούν σε σειρά εκθέσεων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Για την καλύτερη γνωριμία των φωτογράφων με την περιοχή, το πρώτο 10ήμερο κάθε μήνα και μέχρι τη λήξη του διαγωνισμού τον Αύγουστο 2008 θα πραγματοποιούνται ξεναγήσεις κατόπιν συνεννόησης με τον Φορέα Διαχείρισης (http://axiosdelta.blogspot.com) στο Τ 2310 794811. Πληροφορίεςστον δικτυακό τόπο του Φωτογραφικού Κέντρου Θεσσαλονίκης www.fkth.gr

«Βιολογικά Καλλυντικά»: ο καταναλωτής δεν ξέρει να διαβάζει την ετικέτα

Βάσει της έρευνας που χρηματοδότησε η βρετανική επιχείρηση SPIEZIA ORGANIC, πιστοποιημένη με το ιδιωτικό πρότυπο της Soil Association για την παρασκευή βιολογικών καλλυντικών, φαίνεται ότι ο καταναλωτής δεν προσέχει τις ετικέτες των καλλυντικών που προμηθεύεται. Σύμφωνα, λοιπόν, με την παραπάνω έρευνα, ο καταναλωτής δεν αναγνωρίζει τη διαφορά μεταξύ του «καθαρού», του «φυσικού» και του «βιολογικού», ενώ παράλληλα δεν έχει τη δυνατότητα να καταλάβει τα συστατικά που συμμετέχουν στη σύνθεση των παραπάνω προϊόντων.

Από τους 100 καταναλωτές που ερωτήθηκαν, το 87% απάντησε ότι αγοράζει βιολογικά καλλυντικά, ενώ ένα άλλο 53% δήλωσε ότι διαβάζει την ετικέτα πριν αγοράσει. Προχωρώντας όμως στην ουσία της έρευνας, φάνηκε ότι το 50% από αυτούς που ερωτήθηκαν, δεν γνώριζε ότι τα συστατικά ανάγραφονταν βάσει της ποσοστιαίας συμμετοχής τους στη σύνθεση του προϊόντος, ένα άλλο 39% δεν γνώριζε ποια είναι η απαιτούμενη σύνθεση για να ονομασθεί ένα προϊόν «φυσικό», ενώ τέλος ένα 24% θεωρούσε ότι και το 100% των συστατικών ήταν φυσικά.

Τα πράγματα όμως ήταν εντελώς διαφορετικά. Ενα προϊόν για να ονομαστεί «φυσικό» ή «καθαρό», αρκεί να περιέχει φυσικά συστατικά σε ποσοστό μόλις 2%, ενώ το υπόλοιπο 98% μπορεί να είναι οτιδήποτε.

Οσον αφορά τα πιστοποιημένα βιολογικά καλλυντικά -βάσει του προτύπου της Soil Association- το 71% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι γνωρίζει τι σημαίνει «βιολογικό», ενώ το 6% δήλωσε ότι με τον όρο «βιολογικό» θεωρεί ότι πρόκειται για προϊόντα οικοτεχνίας.

Τέλος, και για την σύνθεση των πιστοποιημένων βιολογικών καλλυντικών, η κατάσταση ήταν περίπου η ίδια, με ένα 31% να μη γνωρίζει σε τι ποσοστό πρέπει να είναι πιστοποιημένα ως βιολογικά τα συστατικά και ένα 37% να θεωρεί ότι το σύνολο των συστατικών θα πρέπει να είναι πιστοποιημένα βιολογικά (βάσει του προτύπου της Soil Association, στις κρέμες προσώπου, για παράδειγμα, τα πιστοποιημένα βιολογικά συστατικά πρέπει να φθάνουν το 95% του συνόλου).

Τεχνολογία για βιοαποικοδομήσιμες σακούλες

Ενα δισεκατομμύριο πλαστικές σακούλες μιας χρήσεως παράγονται στην Ελλάδα κάθε χρόνο και οι εναλλακτικές τεχνολογίες που ως στόχο έχουν την αντικατάστασή τους με τσάντες από φιλικότερες προς το περιβάλλον πρώτες ύλες γίνονται όλο και περισσότερες. Σε αυτήν την κατηγορία ανήκει και η σειρά βιοαποικοδομήσιμης σακούλας κατασκευασμένης με την τεχνολογία d2w της Symphony Environmental Ltd, που κυκλοφορούν στην αγορά από την Ecocare (Τ 210 6832 385, 6936655555) και χρησιμοποιούνται ήδη από μεγάλες ελληνικές εταιρείες. Χρόνο με το χρόνο, η οικογένεια των εναλλακτικών πλαστικών, που δεν αφήνουν υπολείμματα και αποσυντίθεται γρήγορα στους χώρους ταφής απορριμμάτων, αυξάνεται και πληθύνεται. Μήπως λοιπόν έχει έρθει επιτέλους η ώρα να πούμε το μεγάλο και οριστικό «όχι» στην πλαστική σακούλα;

Αλλάζουν τα φώτα!

Δημόσια δέσμευση για τη θέσπιση νομοθεσίας έως το τέλος του 2010 που θα απαγορεύει την παραγωγή, εισαγωγή και πώληση των κοινών λαμπτήρων πυρακτώσεως ανέλαβαν πριν από λίγες μέρες ο πρόεδρος της επιτροπής προστασίας περιβάλλοντος της Βουλής, Κυριάκος Μητσοτάκης και ο υπεύθυνος του ΠΑΣΟΚ για θέματα περιβάλλοντος Σπύρος Κουβέλης, στο πλαίσιο ημερίδας με θέμα τις κλιματικές αλλαγές που διοργάνωσε η ομάδα εθελοντών «Ελληνες - Ενεργοί Πολίτες» στον Δήμο Περιστερίου. Υπέρ της κατάργησης των ενεργοβόρων λαμπτήρων πυρακτώσεως τάχθηκαν και οι βουλευτές Γρηγόρης Ψαριανός και Δήμητρα Αράπογλου, παρόντες στην ημερίδα. Στους παρευρισκόμενους μοιράστηκαν λάμπες εξοικονόμησης ενέργειας, ενώ προβλήθηκαν αποσπάσματα του βραβευμένου με Οσκαρ ντοκιμαντέρ «Μια ενοχλητική αλήθεια». Αν μη τι άλλο, το χρονοδιάγραμμα τέθηκε επίσημα. Μένει τα λόγια να γίνουν πράξη.

Αντιδράσεις για τις οικο-πόλεις

Την έντονη αντίδραση της τοπικής κοινωνίας προκαλεί η πρόθεση της βρετανικής κυβέρνησης να ιδρύσει και να κατασκευάσει 10 οικο-πόλεις με μηδενικό ενεργειακό αποτύπωμα σε επιλεγμένες περιοχές της αγγλικής επαρχίας. Σύμφωνα με το υπουργείο Στέγασης, σε αρκετές από τις υπό σχεδιασμό «πράσινες» πόλεις θα ανεγερθούν έως και 20.000 κατοικίες, το 40% των οποίων θα προσφέρεται στους δικαιούχους της Εργατικής Εστίας σε χαμηλότερες συγκριτικά με τα επίπεδα της αγοράς τιμές. Ωστόσο, οι Βρετανοί δεν έχουν πειστεί για το… ευγενές του εγχειρήματος. Κι αυτό γιατί, αφενός η κυβέρνηση τηρεί σιγήν ιχθύος για τις τοποθεσίες όπου θα δημιουργηθούν οι νέες πόλεις, αφετέρου γιατί οι φήμες θέλουν κάποιες από αυτές, όπως αυτή που έχει ανακοινωθεί για το Γκρόουβγουντ του Ντερμπισάιρ, να βρίσκονται κοντά σε ευπαθή οικοσυστήματα. Προφανώς ο όρος «οικολογική πόλη» από μόνος του δεν αρκεί. Πρέπει να πληρούνται και ορισμένες βασικές προϋποθέσεις που να δικαιώνουν το χαρακτηρισμό, ο οποίος τελευταία γίνεται όλο και περισσότερο της μόδας...

Εκτακτο Δελτίο
της ΤΑΣΟΥΛΑΣ ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗ

Η ευθύνη για την περιβαλλοντική ρύπανση

Η πολιτεία υποχρεούται από το ελληνικό Σύνταγμα να προστατεύει τη δημόσια υγεία. Κάθε ενέργεια που τη βάζει σε κίνδυνο διώκεται και τιμωρείται αυστηρά. Και όμως, σ' αυτή τη χώρα, παραβάτες κυκλοφορούν ελεύθεροι, όπως ελεύθεροι ζουν και διοικούν οι άμεσοι ιθύνοντες. Νομικό κενό; Οχι. Απλή παράνοια. Τυφλότητα, λόγω αιώνων στρεβλής «φιλοσοφίας»: ότι ο άνθρωπος χρησιμοποιεί και εκμεταλλεύεται τη Φύση κατά το δοκούν και ατιμωρητί. Ομως, περιβάλλον και υγεία είναι συγκοινωνούντα δοχεία. Δεν μπορεί να χύνεται στον ποταμό εξασθενές χρώμιο και να μην το πίνει κανείς. Δεν μπορεί να διαφεύγει βενζόλιο στον αέρα και να μην το αναπνέει κανείς.

Περί τους 750.000 ανθρώπους σκοτώνει κάθε χρόνο μόνο η ατμοσφαιρική ρύπανση (το 2000 σκότωσε 960.000). Σε μερικές χώρες (όπως για παράδειγμα στην Τουρκία και στο Μεξικό), τα τρία τέταρτα (75,9%) του συνόλου των θανάτων αποδίδονται σε ασθένειες λόγω ρύπανσης. Ο ΟΟΣΑ εκτιμά ότι μέχρι το 2030 το σύνολο των πρόωρων θανάτων θα ανέρχεται στα 3,1 εκατομμύρια ετησίως, ενώ τα θύματα του καρκίνου των πνευμόνων θα τετραπλασιαστούν.

Το κόστος της ρύπανσης, σύμφωνα με την έκθεση Στερν, ανέρχεται παγκοσμίως στα 5,55 δισ. ευρώ. Το μεγαλύτερο μέρος αφορά δαπάνες περίθαλψης. Πόσοι διώκονται; Λίγοι. Ποιος πληρώνει; Ελάχιστοι.

Ευθύνη έχουν οι κυβερνήσεις, οι βιομηχανίες, οι μεγάλοι ρυπαντές. Αλλά και όλοι εμείς οι υπόλοιποι. Σ' αυτό το σημείο, αίφνης, απενοχοποιούμαστε. Η ευθύνη για την περιβαλλοντική ρύπανση διαχέεται σε όλους, δηλαδή σε κανένα. Ετσι, ενώ το 93% των Ελλήνων εμφανίζεται πολύ ευαισθητοποιημένο όσον αφορά το περιβάλλον, μόνο το 12% υιοθετεί μια φιλοπεριβαλλοντική συμπεριφορά και μόνο το 21% αναγνωρίζει την ατομική ευθύνη.

Ας σοβαρευτούμε: είμαστε υπεύθυνοι για την ατμοσφαιρική ρύπανση (από το Ι.Χ. μας, τον καυστήρα μας κ.ο.κ.). Είμαστε υπεύθυνοι για τη ρύπανση των εδαφών, των υδάτων (τα πλαστικά, τα αλουμίνια, τα λάδια, οι μπαταρίες που πετάμε ανεξέλεγκτα στις χωματερές δηλητηριάζουν χώμα και νερά).

Πότε θα την αναγνωρίσουμε όλοι; Οταν αντιληφθούμε ότι διαπράττουμε το αδίκημα της προσβολής της δημόσιας υγείας και υποστούμε τις κυρώσεις. Δηλαδή, τα πρόστιμα.