Επιμέλεια: ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΜΑΝΔΡΑΚΟΥ
Φωτογραφίες: AP, EPA

«Eco News» από τον ΣΚΑΪ για ενημερωμένους πολίτες

Εναλλακτικό, γρήγορο, ενημερωτικό και φυσικά περιβαλλοντικό: το νέο οικολογικό δελτίο ειδήσεων της τηλεόρασης του ΣΚΑΪ «Eco News» με την Κατερίνα Χριστοφιλίδου προβάλλεται από Δευτέρα έως Παρασκευή στις 13.00, παρουσιάζοντας μέσα σε λίγα λεπτά όλα τα νέα για το περιβάλλον από την Ελλάδα και τον κόσμο μαζί με πρακτικές ιδέες και προτάσεις που μπορεί να υιοθετήσει ο καθένας από εμάς για να συμβάλει στη σωτηρία του πλανήτη. Και επειδή ευαισθητοποιημένος πολίτης είναι ο ενημερωμένος πολίτης, το δελτίο περιλαμβάνει εκτός των άλλων και την περιβαλλοντική ατζέντα της ημέρας με τις καμπάνιες που διεξάγονται και όλες τις προσπάθειες που γίνονται για την προστασία του περιβάλλοντος από διάφορους φορείς πανελλαδικά.

Ταξιδέψτε στην Κούβα με οδηγό την «Καθημερινή»

Ανακαλύψτε το ηλιόλουστο νησί της Καραϊβικής με την απαράμιλλη φυσική ομορφιά, την ιδιαίτερη κουλτούρα, τις απέραντες γαλάζιες παραλίες και τη μοναδική ιστορία. Γνωρίστε την Αβάνα, την πολύχρωμη πόλη με τη θαυμάσια αρχιτεκτονική, τα ενδιαφέροντα μουσεία και την έντονη ζωή. Ταξιδέψτε δυτικά, εκεί όπου οι επιβλητικές οροσειρές συναντούν τα πλούσια δάση, τις φυτείες καπνού και τα μικρά πανέμορφα νησιά με τα σμαραγδένια νερά. Τραβήξτε ανατολικά, στη γενέτειρα της επανάστασης και του κινήματος ανεξαρτησίας, περιπλανηθείτε στην κεντρική Κούβα και επισκεφθείτε το περίφημο εθνικό πάρκο Σαπάτα με τη σπάνια χλωρίδα και πανίδα. Ζήστε τη μαγευτική ατμόσφαιρα της Κούβας με τη βοήθεια του ομώνυμου ταξιδιωτικού οδηγού που προσφέρει η «Καθημερινή» στους αναγνώστες της, σε συνεργασία με τις εκδόσεις EXPLORER.
Για να τον αποκτήσετε, αρκεί να συγκεντρώσετε τον Απρίλιο 10 κουπόνια που δημοσιεύονται καθημερινά και την Κυριακή στην «Καθημερινή». Από 12/5/2008 μπορείτε να δίνετε τα κουπόνια στα σημεία διανομής και να παραλαμβάνετε τον οδηγό, καταβάλλοντας 10,30 ευρώ.

Τι γυρεύει μια αρκούδα έξω από την Αγιά;

Σε απόσταση μόλις δύο χιλιομέτρων από τη θάλασσα εντοπίστηκε πριν από λίγες μέρες μια αρκούδα, η οποία περπατούσε στο δρόμο με κατεύθυνση από Μελιβοία προς Αγιά στο νομό Λαρίσης, αναγκάζοντας διερχόμενο όχημα να σταματήσει μπροστά της. Κάτοικος της περιοχής ενημέρωσε τηλεφωνικά την περιβαλλοντική οργάνωση του Αρκτούρου, που σε συνεργασία με το Δασαρχείο και άλλους φορείς προέβη άμεσα σε επιτόπια έρευνα. Σκοπός τους ήταν να συλλεγούν περισσότερα στοιχεία για την παρουσία της αρκούδας στο συγκεκριμένο, πλούσιο σε τροφικές πηγές βιότοπο, στον οποίο φύονται καστανιές, μηλιές, κερασιές, βελανιδιές, οξιές. Οπως εξάλλου επισημαίνει ο Αρκτούρος, είναι συχνό το φαινόμενο νεαρά και άπειρα ζώα, σε μια προσπάθεια ανεύρεσης του ζωτικού τους χώρου και τροφής, να αποπροσανατολίζονται και να εμφανίζονται σε νέες για το είδος περιοχές.

Δημοτικός φωτισμός από τον ήλιο

Σε εγκατάσταση αυτόνομων ηλιακών συστημάτων φωτισμού, τα οποία συλλέγουν ηλιακή ενέργεια κατά τη διάρκεια της μέρας και την αποδίδουν το βράδυ προχώρησε πρόσφατα το Επαρχείο Καλύμνου για το φωτισμό της οδού σύνδεσης της Μονής Αγίου Σάββα με την οδό σύνδεσης Ποθαίας - Βοθύνους στο νησί. Τα ηλιακά φώτα ανάβουν και σβήνουν αυτόματα, ενώ κάθε σύστημα παρέχει αυτονομία 4 ημερών, ώστε να εξασφαλίζεται τεχνητός φωτισμός και κατά τις μεγαλύτερες σε διάρκεια νύχτες του χειμώνα. Με αυτό τον τρόπο εξοικονομούνται ετησίως έως και 16.000 κιλοβατώρες, «γλιτώνοντας» παράλληλα την ατμόσφαιρα από 6 τόνους διοξειδίου του άνθρακα.

Ο κίνδυνος από τις μηχανότρατες μεγαλώνει

Τι κι αν σε λίγα χρόνια, αν συνεχίσουμε με τους ίδιους ρυθμούς, δεν θα έχει μείνει ούτε λέπι στις ελληνικές θάλασσες... Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων αποφάσισε να επιτρέψει την αλιεία με μηχανότρατες σε απόσταση από την ακτή μικρότερη από αυτήν που ορίζει ο ευρωπαϊκός κανονισμός. Ετσι ενώ ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός ορίζει ως ελάχιστη απόσταση τα 1,5 ναυτικά μίλια από την ακτή, σύμφωνα με την πρόσφατη Υπουργική Απόφαση μειώνεται η απόσταση στο ένα μίλι.

Την ανάκληση της επίμαχης Υπουργικής Απόφασης της 5ης Μαρτίου ζητούν με ανακοίνωσή τους οι περιβαλλοντικές οργανώσεις ΑΡΧΕΛΩΝ, Δίκτυο Μεσόγειος SOS, MOm, Greenpeace και WWF Ελλάς, σημειώνοντας ότι η ελληνική Πολιτεία προχωρεί σε ρυθμίσεις αντίθετες με το πνεύμα του ευρωπαϊκού κανονισμού χωρίς προηγουμένως να προβαίνει σε διάλογο με τους ενδιαφερόμενους φορείς (αλιείες, επιστημονικούς φορείς, περιβαλλοντικές οργανώσεις), αλλά και χωρίς να λαμβάνει υπόψη τη σημερινή κατάσταση των ιχθυαποθεμάτων. Αξίζει να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη παρέκκλιση επιτρέπεται από τον Κανονισμό 1967/2006, με την προϋπόθεση ότι δεν επιφέρει «καμία σημαντική επίπτωση στο θαλάσσιο περιβάλλον», γεγονός το οποίο δεν τεκμηριώνεται από τα υπάρχοντα επιστημονικά και περιβαλλοντικά δεδομένα.

Εξάλλου, σύμφωνα με στοιχεία του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών, η μηχανότρατα είναι το λιγότερο επιλεκτικό απ' όλα τα αλιευτικά εργαλεία, καθώς στα δίχτυα της πιάνονται μη εμπορεύσιμοι θαλάσσιοι οργανισμοί -που στη συνέχεια πετιούνται- σε ένα ποσοστό το οποίο αγγίζει το 44% κατά μέσο όρο ετησίως. Παράλληλα, το είδος αυτό αλιείας έχει τις πιο καταστροφικές επιπτώσεις στο θαλάσσιο περιβάλλον, δεδομένου ότι όταν σύρεται στο βυθό προκαλεί σημαντικές επιπτώσεις στους θαλάσσιους βιότοπους.

Ποδηλατούπολη εναντίον Αμαξούπολης

Ολοκληρώθηκε τον περασμένο μήνα η δεύτερη φάση του προγράμματος Ecomobility 2007-08, που διοργανώνει η μη κερδοσκοπική εταιρεία Ecocity. Με έμβλημα την πεταλούδα και με σύνθημα «οι μαθητές ερευνούν, οι πόλεις ενημερώνονται, η κοινωνία ευαισθητοποιείται» παιδιά της Γ΄ Γυμνασίου από 32 πόλεις της Ελλάδας και της Κύπρου διατύπωσαν τις ιδέες και τις προτάσεις τους σε εκπροσώπους περιβαλλοντικών και άλλων φορέων της Αθήνας με θέμα την οικολογική μετακίνηση. Μόνο την Τρίτη 18 Μαρτίου τρία Γυμνάσια στο αμφιθέατρο της Νομαρχίας Αθηνών με τολμηρές ιδέες και αρκετή φαντασία κλήθηκαν να προωθήσουν οικολογικούς τρόπους μετακίνησης στην πόλη.

Με ένα παραμύθι και ένα θεατρικό σκετς οι μαθητές του 2ου Γυμνασίου Αργυρούπολης παρομοίασαν την πόλη τους με την Αμαξούπολη «όπου η κυκλοφοριακή συμφόρηση είναι καθημερινό φαινόμενο», τοποθετώντας στον αντίποδά της τη φανταστική Ποδηλατούπολη «όπου κυριαρχούν οι ποδηλατόδρομοι, οι κάτοικοι κυκλοφορούν με ποδήλατα και ζουν με αρμονικούς ρυθμούς». Ρωτώντας τον Παναγιώτη, που υποδύεται τον δήμαρχο της Αμαξούπολης τι θα έκανε αν αναλάμβανε καθήκοντα για μια μέρα, μας απαντά χωρίς δεύτερη σκέψη: «Ποδηλατόδρομους, ανάπλαση πλατειών σε κεντρικούς δρόμους και καλύτερα πεζοδρόμια». Αντίστοιχα, η ομάδα εργασίας του Λεοντείου Λυκείου ονειρεύεται για τα Ανω Πατήσια ανεμογεννήτριες, φωτοβολταϊκά, ταρατσόκηπους, κάδους ανακύκλωσης, πράσινα λεωφορεία, ελάχιστα αυτοκίνητα.

Αν και το έπαθλο είναι ένα ταξίδι στις Βρυξέλλες, τα μάτια των παιδιών στρέφονται αλλού: «Προσπαθούμε να κινητοποιήσουμε τις ευαίσθητες χορδές των κατοίκων», σημειώνει μια μαθήτρια από τη Νέα Ιωνία. «Να δοκιμάσει μια φορά να δει πώς είναι, να μάθει τις διαδρομές και να ανακαλύψει ότι μπορεί να εξυπηρετηθεί από τα μέσα μαζικής μεταφοράς», προτείνει ο Γιώργος από τη Λεόντειο σε αυτούς που πεισματικά αρνούνται τη χρήση των δημοσίων συγκοινωνιών. Ενώ η μαθήτρια από την Αργυρούπολη και κάτοικος Ποδηλατούπολης κλείνει με μια ευχή: «Ας ελπίσουμε ότι οι πολίτες της Αμαξούπολης θα πάρουν τη σωστή απόφαση...».

Το περιβάλλον έχει (δε)κατα

Το ξεφυλλίσαμε καταρχάς από περιέργεια, στη συνέχεια το διαβάσαμε προσεκτικά. Και το κρατήσαμε στη βιβλιοθήκη μας. Αφιερωμένο στο περιβάλλον είναι το 13ο τεύχος του περιοδικού (δε)κατα (www.dekata.gr), που συστήνεται στους αναγνώστες του με το μότο «η λογοτεχνία συναντά την επιστήμη και η δημοσιογραφία τον ακτιβισμό». Η πλούσια -και ενδιαφέρουσα- ύλη του περιλαμβάνει μεταξύ άλλων τέσσερα διηγήματα, δεκαπέντε ποιήματα, άρθρα, ταξιδιογραφήματα, σχόλια και δοκίμια συγγραφέων, δημοσιογράφων, περιβαλλοντολόγων και ακτιβιστών από την Ελλάδα, τις ΗΠΑ, τη Δανία, την Αγγλία, την Ιάβα, τον Καναδά, την Κίνα, την Αφρική και την Αυστραλία, μία ανατρεπτική συνέντευξη του Κωνσταντίνου Τζούμα καθώς και την απάντηση 25 Ελλήνων συγγραφέων στο ερώτημα: «Οταν ακούτε τη λέξη περιβάλλον τι σας έρχεται στο μυαλό;».

Καλά ταξίδια

Με ένα αγκίστρι στο λαιμό της έφτασε η Χλόη τον περασμένο Αύγουστο στο Κέντρο Διάσωσης Θαλασσίων Χελωνών στη Γλυφάδα από την Κέρκυρα όπου βρέθηκε. Παρά τις φροντίδες των εθελοντών, τις οποίες απολάμβανε καθημερινά, ώστε ο οργανισμός της να αποβάλει το ξένο σώμα, το αγκίστρι δεν μετατοπίστηκε καθόλου. Ετσι, στις 13 Φεβρουαρίου η Χλόη υποβλήθηκε στην πρώτη για τα ελληνικά δεδομένα ενδοσκοπική επέμβαση σε caretta-caretta. Δεδομένης της επιτυχίας της, η ομάδα του ΑΡΧΕΛΩΝ προετοιμάζει ήδη άλλες τρεις χελώνες για αντίστοιχη επέμβαση.

Δύο βδομάδες αργότερα, η Χλόη ταξίδεψε ώς την παραλία του Καλαμακίου στη Ζάκυνθο όπου και απελευθερώθηκε, για να επιστρέψει -υγιής πια- στο φυσικό της περιβάλλον. Οπως επισημαίνουν οι άνθρωποι του ΑΡΧΕΛΩΝ, η επιλογή του τόπου δεν ήταν τυχαία, καθώς αυτή την εποχή το Ιόνιο Πέλαγος έχει υψηλότερη θερμοκρασία θάλασσας από τις περισσότερες περιοχές της χώρας μας. Να ευχηθούμε λοιπόν στη Χλόη καλά ταξίδια...

Εκτακτο Δελτίο
της ΤΑΣΟΥΛΑΣ ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗ

Μεσσηνία: με 300 πισίνες αλλά χωρίς... κηπευτικά

Οτι η ελληνική διοίκηση λαμβάνει «γκαμήλα» και δίνει «μυρμήγκι» είναι γνωστό. Οπως επίσης κι ότι συχνά δεν ομολογεί στη δεξιά τι ποιεί η αριστερά. Ομως τέτοια ανατριχιαστική υποκρισία, τέτοια άνιση μεταχείριση (δημοτών και τουριστών) όπως αυτή από την πλευρά των ιθυνόντων στο νομό Μεσσηνίας, δεν συναντά καθημερινά κανείς. Το νερό είναι πόρος εν ανεπαρκεία. Οι «θυσίες» αυτονόητες. Κατανοητός ο πανικός του Συνδέσμου Yδρευσης και της ΔΕΥΑ (Δημοτική Επιχείρηση Υδρευσης Αποχέτευσης) Καλαμάτας, αφού «η στάθμη του νερού στις πηγές του Πηδήματος βρίσκεται πολύ χαμηλά και θα μείνουν χωρίς νερό οι κάτοικοι των δήμων Καλαμάτας, Μεσσήνης, Θουρίας, Αριος, Αβίας (από την τοπική εφημερίδα «Ελευθερία» - την επισήμανση μας έκανε η Οικολογική Κίνηση Καλαμάτας). Συζητήσιμη και η σύσταση της ΔΕΥΑ Μεσσήνης προς τους κατοίκους των χωριών να χρησιμοποιούν το νερό μόνο για ύδρευση (από τις 9 το πρωί ώς τις 12 το μεσημέρι και από τις 6 το απόγευμα ώς τις 9 το βράδυ) και να αποφύγουν να φυτέψουν φέτος οπωροκηπευτικά, έστω και σε μικρή κλίμακα, προκειμένου να ξεπεραστούν τα προβλήματα στην υδροδότηση.

Στην ίδια περιοχή (Natura 2000), με δασωμένα βουνά, προστατευόμενους κολπίσκους, μαγευτικές παραλίες και με σοβαρά υδρολογικά προβλήματα (υφαλμύρωση λόγω υπεράντλησης), όπου χωροθετήθηκε η ΠΟΤΑ (Περιοχή Ολοκληρωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης) Μεσσηνίας, την οποία ανέλαβε ξενοδοχειακός κολοσσός, αναμένεται να λειτουργήσουν δύο πολυτελή συγκροτήματα, το πρώτο με 142 ιδιωτικές και πολλές κοινόχρηστες πισίνες και το δεύτερο με 123 ιδιωτικές και πολλές κοινόχρηστες πισίνες... Η ΠΟΤΑ Μεσσηνίας χρηματοδοτήθηκε πέρυσι από τον κρατικό προϋπολογισμό με 146 εκατ. ευρώ, για να κατασκευαστούν μεταξύ άλλων και αυτές οι πισίνες, όπου θα κάνουν το μπάνιο τους -δίπλα στις μαγευτικές παραλίες!!!- προνομιούχοι τουρίστες, ενώ οι δημότες στα χωριά, που έχουν συνεισφέρει (όπως άλλωστε όλοι μας) με 16 ευρώ έκαστος στην ανέγερση μιας τουριστικής βιομηχανίας με μπόλικο πολιτικο-οικονομικό παρασκήνιο και πολλές κυβερνητικές διευκολύνσεις για να ξεπεραστούν «γραφειοκρατικά» κολλήματα, δεν μπορούν να φυτέψουν ούτε μια ντοματούλα... Αυτό είναι σκάνδαλο. Ντροπή!

Ισημερίες
του ΤΑΚΗ ΚΑΜΠΥΛΗ

Φύση εναντίον πόλης

Τα οικολογικά παραμύθια είναι πλέον το must της παιδικής λογοτεχνίας.
Στα σχολικά βιβλία του δημοτικού τα ζωάκια, τα δέντρα και τα ποταμάκια αποτελούν τον συνηθέστερο τρόπο μιας (εύκολης) συναισθηματικής φόρτισης των μικρών μαθητών.

Η περιβαλλοντική εκπαίδευση με χιλιάδες προγράμματα εδώ και μία 20ετία έχτισε και αναπαράγει ένα νέου τύπου ακτιβισμό, που όμως δεν φαίνεται να έχει σταθεροποιηθεί ούτε να έχει αποκτήσει κάποιους αυτοματισμούς.

Ισως (και) διότι η έννοια «περιβάλλον» στην Ελλάδα έχει ταυτιστεί με το φυσικό περιβάλλον. Ετσι, όχι μόνον αφήσαμε εκτός το αστικό περιβάλλον, αλλά και το τοποθετήσαμε απέναντι σε κάθε προσπάθειά μας.

Το κυρίαρχο περιβαλλοντικό δόγμα στην Ελλάδα ισχυρίζεται ότι «οι πόλεις είναι φύσει άσχημες». Και πως ο άνθρωπος (παρά τη βεβαιωμένη προϊστορικά και ιστορικά) αντίθετη πορεία του «θέλει να ζει στη Φύση».

Αυτή η αντίληψη όχι μόνο νομιμοποιεί τις αυθαίρετες επιδράσεις στο φυσικό περιβάλλον, αλλά -το κυριότερο- διευκολύνει να μην αγγίζουμε την καυτή πατάτα της μεταπολιτευτικής Ελλάδας: την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής στην πόλη.

Γενιές πολιτών μεγάλωσαν τα τελευταία χρόνια με τη βεβαιότητα ότι «οι πόλεις είναι βρώμικες, επικίνδυνες, απειλητικές, μια φυλακή» και πως η μόνη διέξοδος είναι η διαφυγή στη Φύση - κάθε Σαββατοκύριακο ή και μόνιμα. Και πως η ζωή στην πόλη δεν έχει παρά το νόημα της εγκατάλειψής της «κάπου στην ήρεμη ζωή κοντά στη Φύση».

Ο Ελληνας πολίτης ουσιαστικά εγκαταλείπει το πιο σημαντικό επίτευγμα του ανθρώπου, που είναι η δημιουργία και η οργάνωση της πόλης. Η Φύση δεν παράγει πολιτισμό. Αυτός γεννήθηκε στις πόλεις με τις προσπάθειες των ανθρώπων να λειτουργήσουν ως κοινωνία. Στη Φύση υπάρχει η αυθαιρεσία του ενστίκτου, στην πόλη χτίζεται κάτι ακόμα πάνω σ' αυτό, εμποδίζοντας τον άνθρωπο και να αυθαιρετεί αλλά και να δέχεται αυθαιρεσίες. Τα δικαιώματα δεν γεννήθηκαν στη Φύση και πάντως τα παιδιά που ακούν οικολογικά παραμύθια γεννήθηκαν σε μαιευτήρια και πιο συχνά θα βλέπουν αυτοκίνητα παρά κοπάδια προβάτων.

Ο μονοσήμαντος στόχος να «διαφυλαχθεί» η ύπαιθρος από τον «ιμπεριαλισμό» της πόλης μπορεί να αποδειχθεί και επικίνδυνος, όταν συνοδεύεται από την απραξία στα καθημερινά και μόνιμα προβλήματα της πόλης. Οταν νομιμοποιεί -ή και διευκολύνει- την αδράνεια πολιτών και δήμου.