ΛEYTEPHΣ BOΓIATZHΣ (Από συνομιλία του με τη Δηώ Καγγελάρη)

Η ΠPOTAΣH του Εθνικού Θεάτρου για τους «Πέρσες» με βρήκε σε μια εποχή που ένιωθα πολύ κλεισμένος στον εαυτό μου και αποφάσισα τελικά να αντιμετωπίσω τους ενδοιασμούς μου για την Επίδαυρο. Θαύμαζα τον χώρο, έχω περάσει εκεί ως επισκέπτης στιγμές μοναδικές, αλλά ως θεατής είχα μια δυσκολία να αποδεχτώ αυτήν την επιβολή επάνω μου ενός χώρου που έχει συνδεθεί με πράγματα τόσο παλιά και φτιάχτηκε για να εξυπηρετήσει την αισθητική και τις ανάγκες άλλων εποχών. Παρ' όλα αυτά πήρα την απόφαση να πάω αντίθετα στον εαυτό μου, να υπερνικήσω ίσως έναν φόβο, και αποδέχτηκα την πρόταση του Κούρκουλου.

Θα μπορούσα να μπω κι εγώ στη χορεία εκείνων που λένε ότι τελικά η Επίδαυρος είναι ένας τόπος μαγικός. Δεν θα ξεχάσω ποτέ την εβδομάδα των δοκιμών: το εκτόπισμα αυτού του θεάτρου, την αύρα που αποπνέει. Δεν είναι όμως αρκετό για να αρθούν οι επιφυλάξεις μου γι' αυτόν τον χώρο, που σε αναγκάζει να σεβαστείς ακόμη και τη γύμνια του. Για να τον κατακτήσει κανείς πρέπει να απομακρυνθεί, να δει αυτό το θέατρο μέσα από άλλες προοπτικές, όχι μέσα από αναμασημένες εντυπώσεις. Πρόκειται, με λίγα λόγια, για ένα προσωπικό θέμα.

Τώρα, όσον αφορά τον περιορισμένο χρόνο των δοκιμών, τη στιγμή που άλλα έχουμε συνηθίσει στο δικό μας θέατρο, από τη στιγμή που αποφάσισα να εμπλακώ, υπέστην όλα όσα έπρεπε να υποστώ. Επιπλέον, δημιουργήθηκε το πρόβλημα με το ΣΕΗ, επειδή έκανα περισσότερες ώρες πρόβα - παράσταση κρατικού θεάτρου, βλέπεις. Μας διέγραψαν από το Σωματείο για ένα διάστημα, αλλά σημασία έχει ότι οι ηθοποιοί με ακολούθησαν με την ψυχή τους. Τελικά, ορισμένα κομμάτια της παράστασης ώς και σε μένα άρεσαν.

Eν μέσω δεκάδων κονταριών κινείται ο Xορός και οι ήρωες των «Περσών» στην παράσταση του Λευτέρη Bογιατζή.

Είναι γεγονός ότι οι Πέρσες έχουν συνδεθεί με την ιστορική παράσταση του Θεάτρου Τέχνης. Μια παράσταση - ορόσημο. Αλλά έκτοτε πολλά έχουν αλλάξει. Χρησιμοποίησα κατ' αρχήν την ίδια μετάφραση του Πάνου Μουλλά, αλλά έγιναν τεράστιες αλλαγές. Η συνεργασία μαζί του μου είναι αξέχαστη - ήταν εξαιρετικό το πώς επενέβη στη δική του μετάφραση.

Η αρχή της παράστασης έδινε την αίσθηση μιας φρίζας με πελεκημένα πρόσωπα τα οποία αποσπώνται μέσα σ' ένα σύννεφο σκόνης από το άχρονο της Ιστορίας και όταν κατεβαίνουν στην ορχήστρα γίνονται σχεδόν σύγχρονα. Προέκυψε μέσα από βοηθήματα που πήρα από την ιρανική πρεσβεία, από ακούσματα μουσικής, από τον τότε πόλεμο στον Περσικό Κόλπο. Αυτό δέθηκε με τα όρθια μπηγμένα δοκάρια με τα οποία γέμισε τον χώρο ο Πάτσας - σκηνικό που βραβεύτηκε αργότερα στη διεθνή έκθεση σκηνογραφίας της Πράγας.

Στην παράσταση δόθηκε έμφαση σε μια εσωτερικής τάξεως μουσικότητα. Δεν με ενδιαφέρει ο ωραιοποιημένος λόγος, αλλά η εσωτερική παρόρμηση που καταλήγει σ' ένα ρυθμό. Eχει να κάνει με τον λόγο και με τον τρόπο που η γλώσσα μεταφράζεται σε κίνηση, πράξη. Πώς θα μπορούσα σε τόσο λίγο διάστημα, ειδικά με τον χορό, να κάνω αυτό το πράγμα πάρα πολύ αληθινά; Συνεργάστηκα με τον Σπύρο Σακκά. Δουλέψαμε τις φωνητικές ακροβασίες των ανθρώπων στη φρίζα, τα επιφωνήματα στα αρχαία -όπως και στην Αντιγόνη- σαν μια μινιμαλιστική έκφραση θρήνου τη στιγμή που τα πρόσωπα ανέβαιναν πάλι στη φρίζα για να παγώσουν. Λίγο πριν, η μάνα φοράει την πανοπλία στον γιο της, όπως σ' ένα τελετουργικό της ζωής μας. Oλα αυτά συνδέθηκαν με τη χορογραφία του Δημήτρη Παπαϊωάννου.

Στην αρχή υπήρχε και το εμβόλιμο στοιχείο με τους δύο πλανόδιους μουσικούς. Ενας με ακορντεόν και ένας φλαουτίστας, δύο περιπλανώμενοι μουσικοί που μεταφέρουν τον πόνο. Oπως οι ξένοι -πρόσφυγες συνήθως- που τραγουδούν σήμερα στους δρόμους.

Αισχύλου, Πέρσαι

Eθνικό Θέατρο, 1999

Mετάφραση:Πάνος Μουλλάς

Σκηνοθεσία:Λευτέρης Βογιατζής

Σκηνικά -

ΚοστούμιαΓ. Πάτσας

Mουσική:Σπύρος Σακκάς

Κινησιολογία:Δημήτ. Παπαϊωάννου,

Αγγελική Στελλάτου

Φωτισμοί:Λευτέρης Παυλόπουλος

Ατοσσα:Μαρία Κατσιαδάκη

Δαρείος:Σοφοκλής Πέππας

Ξέρξης:Φάνης Μουρατίδης

Αγγελιοφόρος:Ακύλας Καραζήσης

Xορός:Γ. Αναστασάκης, Ν. Αρβανίτης, Ακ. Βλουτής, Θ. Βούλγαρης, Τ. Γιαννόπουλος, Μ. Δραγάτσης, Ν. Ζορμπάς, Δ. Ζορμπαλάς, Η. Ημελλος, Δ. Καλαντζής, Δ. Κανέλλος, Ακ. Καραζήσης, Κ. Καλλιβρετάκης, Σ. Κουβαρδάς, Μ. Μαρίνος, Φ. Μουρατίδης, Γ. Παπαδόπουλος, Π. Πολίτης, Γ. Σαμσιάρης, Ευ. Χρήστου

Δρομέας:Ισίδωρος Γιαλαμούδης