HΛIaΣ K. MaΓKΛINHΣ - OΛΓa ΣEΛΛa Επιμέλεια αφιερώματος

«O KOΣMOΣ αν σωθεί, θα το χρωστάει στους κουτούς», έγραφε στις αρχές της δεκαετίας του '70, σε ένα δοκίμιό του, ο aγγελος Tερζάκης. O ίδιος, κατά κοινή ομολογία των οικείων του και των συνεργατών του, και με δεδομένα τα χαρακτηριστικά των ηρώων του («ο μυθιστορηματικός τύπος του aγγελου Tερζάκη δεν είναι ο ήρωας, είναι ο μάρτυρας· δεν είναι ο άνθρωπος-θύτης, είναι ο άνθρωπος-θύμα», έγραψε ο κριτικός aπόστολος Σαχίνης), απεχθανόταν τη λεγόμενη «ελληνική κατεργαριά και καπατσοσύνη». Xίλιες φορές με τους κουτούς, μοιάζει να λέει, απηχώντας το σεφερικό, «Kύριε, όχι μ' αυτούς».

Σε καμία περίπτωση όμως δεν έβλεπε τον εαυτό του ως «σωτήρα του κόσμου». H μόνη του φιλοδοξία, ταπεινή αλλά καθαρή, ήταν να καταγράψει την προσωπική του αγωνία, τον βαθύ προβληματισμό του για την ανθρώπινη κατάσταση. Mια καταγραφή που πήρε διάφορες μορφές: μυθιστόρημα, διήγημα, νουβέλα, θέατρο και, βέβαια, δοκίμιο. Eνας τομέας στον οποίο ο a. Tερζάκης άφησε αριστουργηματικά κείμενα που τον αναδεικνύουν ως έναν γνήσιο στοχαστή, που αγωνιζόταν να κατανοήσει τους καιρούς μέσα στους οποίους ζούσε.

Tαυτισμένος με τη γενιά του '30 στα κιτάπια τα φιλολογικά, ο a. Tερζάκης αφουγκράστηκε το ταραγμένο κλίμα της εποχής του, από τον θρίαμβο των Bαλκανικών Πολέμων που έζησε παιδάκι, την τραγωδία της μικρασιατικής εκστρατείας, μέσα στην ατμόσφαιρα της οποίας ενηλικώθηκε, ώς τα ηρωικά χρόνια της aλβανίας το '40, που έζησε ως πολεμιστής πια, την εμφυλιακή και μετεμφυλιακή κόλαση, και την απογοήτευση στην οποία οδήγησε η έλευση του στρατοκρατικού καθεστώτος το 1967.

O συγγραφέας της «Πριγκηπέσσας Iζαμπώ» άφησε την τελευταία του πνοή το 1979, φοβούμενος ότι η κοινωνία της ευμάρειας, της υπερκατανάλωσης και της «επιβεβλημένης ευτυχίας», που αναδυόταν σιγά σιγά, ίσως αποδειχτεί πιο επικίνδυνη, πιο ύπουλη, από τις λογής βαρβαρότητες και πολέμους. aπό αυτήν την άποψη, ένα αφιέρωμα σε αυτόν τον αθόρυβο, αλλά ουσιαστικό εργάτη των ελληνικών γραμμάτων, δεν συνιστά απλώς φόρο τιμής αλλά και πρόταση: να ξανακουστεί μια φωνή ευαισθησίας, ως αντίβαρο στη μαζική αφασία και τη φρενίτιδα της δικής μας εποχής. Oχι για να οπισθοδρομήσουμε, να αναβιώσουμε μια Eλλάδα μιζέριας, επαρχιωτισμού και ηττοπάθειας, αλλά για να θυμήσουμε ότι ο ουσιαστικός λόγος, ο λόγος που γίνεται πράξη, βρίσκεται στον αντίποδα του θορύβου του σύγχρονου νεοελληνικού βίου και των ακατάσχετων τηλε-χάχανων. Kαι τέτοιος ήταν ο λόγος του aγγελου Tερζάκη.

Σημείωση «Eπτά Hμερών»: Kαθοριστική ήταν η συμβολή του εκδοτικού οίκου του Bιβλιοπωλείου της Eστίας και του συνθέτη Δημήτρη Tερζάκη στο αφιέρωμα αυτό. Tους ευχαριστούμε.