Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΛΙΑΛΙΟΥ, ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΖΑΒΟΣ

Παρασκευή 17 Ιουνίου. Στο υπουργείο Περιβάλλοντος, στην οδό Αμαλιάδος, το κλίμα είναι βαρύ. Ο δεύτερος ανασχηματισμός έχει μόλις ανακοινωθεί και η κ. Τίνα Μπιρμπίλη, η πρώτη υπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής απομακρύνεται από το κυβερνητικό σχήμα. Δεκάδες υπάλληλοι του υπουργείου συγκεντρώνονται σε ομάδες έξω από το γραφείο της στον 4ο όροφο, για να την αποχαιρετίσουν. Πολλοί την αγκαλιάζουν και κλαίνε, όχι οι σύμβουλοι και οι στενοί συνεργάτες της που επρόκειτο να φύγουν μαζί της, αλλά υπάλληλοι με 20 και 25 χρόνια στην πλάτη τους. «Τέτοιες σκηνές έχω να δω από το 1984, από την αποχώρηση του Τρίτση από το ΥΧΟΠ», σχολιάζει μία από τις «παλαιότερες» συναδέλφους του ρεπορτάζ, καθώς αμήχανοι παρακολουθούμε τη σκηνή.

Τι ήταν αυτό που έκανε τους υπαλλήλους του υπουργείου Περιβάλλοντος να αποχαιρετούν με τόση συγκίνηση την κ. Μπιρμπίλη; Ηταν το ότι για πρώτη φορά μετά από πάρα πολλά χρόνια βρέθηκε σε αυτήν τη θέση ένα πρόσωπο με σκοπό να γίνει υπουργός Περιβάλλοντος. Οχι «υπουργός τσιμέντου», όχι «υπουργός μεγάλων έργων και πολιτικών εξυπηρετήσεων», αλλά υπουργός Περιβάλλοντος, έστω με τις όποιες αδυναμίες του. Μια ευπρόσδεκτη παρένθεση.

Η παρένθεση έκλεισε, όμως, μετά από ενάμισι έτος. Τι πρόσημο θα βάζαμε στη σύντομη θητεία της κ. Μπιρμπίλη; Αν ένας υπουργός κρίνεται με βάση την αποτελεσματικότητά του, ένα και μόνο της επίτευγμα αρκεί για να χαρακτηριστεί η θητεία της επιτυχημένη: η ανάρτηση των πρώτων δασικών χαρτών, μετά από δεκαετίες σκόπιμης κρατικής απραξίας. Εκεί όπου η κ. Μπιρμπίλη φαίνεται να απέτυχε ήταν στην κινητοποίηση του συνηθισμένου σε πολυετή απραξία (σε θέματα περιβάλλοντος) κρατικού μηχανισμού, αλλά και στην εξισορρόπηση της πολιτικής διάστασης της θέσης της με την επιχειρησιακή.

ΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΤΗΣ ΘΗΤΕΙΑΣ ΤΗΣ

1. Δάση

Μία από τις πρώτες κινήσεις της τέως υπουργού ΠΕΚΑ ήταν να καταργήσει τον «δασοκτόνο» νόμο Δρυ και να επαναφέρει σε ισχύ τον παλαιό ορισμό του δάσους. Από μόνη της αυτή η εξέλιξη «απελευθέρωσε» 330 δασικούς χάρτες που είχαν εκπονηθεί με τον προηγούμενο ορισμό, χωρίς να προλάβουν να κυρωθούν, και «μπήκαν στο συρτάρι». Ταυτόχρονα ψήφισε έναν νέο νόμο (Ν. 3889/10) που επέτρεψε την τμηματική κύρωση δασικών χαρτών, με σκοπό την απεμπλοκή του θέματος από τη διαδικασία εξέτασης αντιρρήσεων. Και έκανε τα αδύνατα δυνατά για να ξεκινήσει η εκπόνηση δασικών χαρτών στην Αττική, αρχής γενομένης από τις πυρόπληκτες περιοχές. Τελικά οι φιλοδοξίες της περιορίστηκαν μόλις σε τρεις δήμους (Μαραθώνα, Πεντέλης, Νέας Πεντέλης), ωστόσο, όταν γράφονταν αυτές οι γραμμές, απέμεναν μόνο μερικές τυπικές υπογραφές ώστε να κυρωθούν, για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας, δασικοί χάρτες. Η εξέλιξη αυτή, καθώς και η εμπλοκή της Κτηματολόγιο Α.Ε. στην οργάνωση του εγχειρήματος, φαίνεται ότι δημιουργούν μια δυναμική ώστε το έργο να συνεχιστεί. Αρκεί αυτοί οι πρώτοι χάρτες να κυρωθούν.

2. Νερά

Η κ. Μπιρμπίλη βρήκε τη χώρα να απειλείται με ευρω-πρόστιμα, λόγω της μεγάλης καθυστέρησης στην εφαρμογή της Οδηγίας για τα νερά. Πήρε, όπως άρμοζε σε έναν υπουργό Περιβάλλοντος, το ρίσκο να ταχθεί δημόσια ενάντια στην εκτροπή του Αχελώου (έστω και διακριτικά) και προκήρυξε την κατάρτιση σχεδίων διαχείρισης σε δεκατέσσερα υδατικά διαμερίσματα, μεταξύ των οποίων και στη Θεσσαλία.

3. Πολεοδομία- Χωροταξία

Με έναν έξυπνο ελιγμό και την ανοχή του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), η κ. Μπιρμπίλη ίδρυσε το Πράσινο Ταμείο και δέσμευσε το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων από μια ρύθμιση του προκατόχου της για τους ημιυπαίθριους. Προορισμός των χρημάτων που εισπράττονται είναι η απόκτηση ελεύθερων χώρων στις ίδιες περιοχές από όπου προήλθαν τα έσοδα. Η απρόσμενη επιτυχία της ρύθμισης (με τις αιτήσεις να ξεπερνούν σήμερα τις 620.000) δημιούργησε ένα σημαντικό αποθεματικό, τα οφέλη του οποίου θα φανούν μέσα στα επόμενα χρόνια. Στη συνέχεια ξεκίνησε την αναθεώρηση... της αναθεώρησης (Σουφλιά) του ρυθμιστικού σχεδίου Αθήνας - Αττικής, η οποία ωστόσο καθυστέρησε σημαντικά. Στις κατευθύνσεις του, ο περιορισμός της εκτός σχεδίου δόμησης με σημαντικά αντι-κίνητρα και η ενίσχυση του κέντρου

4. Προστασία περιβάλλοντος

Η σημαντικότερη στιγμή ήταν ίσως η θέσπιση του νόμου για τη βιοποικιλότητα, που γνώρισε... πλούσιες μικρο-κομματικές αντιδράσεις από το ΠΑΣΟΚ και τη Νέα Δημοκρατία. Αιτία, η πρόθεσή της να δημιουργήσει μια «οριζόντια» (δηλαδή για όλες τις περιοχές) ρύθμιση που να περιορίζει τη δυνατότητα δόμησης στα 10 στρέμματα. Μετά τον πόλεμο που δέχτηκε στη Βουλή, αναγκάστηκε σε μερική υπαναχώρηση, κατεβάζοντας την αρτιότητα στα 4 στρέμματα, διατηρώντας ωστόσο το κατώτερο όριο κατάτμησης στα 10 στρέμματα.Εφάρμοσε επίσης μια απόφαση του ΣτΕ που εκκρεμούσε για δεκαετίες και η οποία απαιτούσε να σταματήσει η δόμηση των «τυφλών» οικοπέδων, μια εξαιρετικά σημαντική κίνηση. Τέλος, λίγες ημέρες μετά την απομάκρυνσή της από το υπουργείο, ανακοινώθηκε η θέσπιση και του Προεδρικού Διατάγματος για τον Υμηττό και τα μητροπολιτικά πάρκα Γουδή και Ιλισίων, μια εκκρεμότητα δεκαετιών που κλείνει, βάζοντας τέλος στα κάθε λογής... «αναψυκτήρια».

«Με το κεφάλι ψηλά»

Κανείς δεν θα ήθελε να «αγιοποιήσει» την κ. Τίνα Μπιρμπίλη. Υπάρχουν πολλά ζητήματα με τα οποία η υπουργός δεν ασχολήθηκε επαρκώς, όπως η ανακύκλωση, οι προστατευόμενες περιοχές και οι φορείς τους. Υπάρχουν και θέματα στα οποία, ιδίως στην αρχή της θητείας της, θα μπορούσε να είναι πιο τολμηρή, όπως ο περιορισμός της εκτός σχεδίου δόμησης. Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να της αναγνωρίσουμε όμως ότι ασχολήθηκε με το αντικείμενό της με πάθος, χωρίς πολιτικές αναστολές ή διαπλοκές, και άφησε κάποιο έργο. Ενάμιση χρόνο μετά, έφυγε με το κεφάλι ψηλά.

ΤΙ ΔΕΝ ΠΡΟΛΑΒΕ

Υπάρχουν βέβαια και πολλά πράγματα, που η κ. Μπιρμπίλη άρχισε, αλλά δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει - εν μέρει και με δική της ευθύνη.

•   Το νέο πλαίσιο για την επιτάχυνση των περιβαλλοντικών αδειοδοτήσεων, που τώρα παρελήφθη από τον κ. Παπακωνσταντίνου και φαίνεται να στρέφεται σε μια άλλη κατεύθυνση.
•   Το διάταγμα για τους κοινόχρηστους δρόμους, που θα έβαζε τέλος στην κατάτμηση της υπαίθρου.
•   Τον νέο γενικό οικοδομικό κανονισμό και τις παρεμβάσεις στο κέντρο της Αθήνας (με πολλές αστοχίες στο σχεδιασμό).