ΕΛΛΑΔΑ

Ενα μεγάλο βραβείο πάει στον Αγιο Πέτρο

ΣΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ

Παραπάνω από εμφανείς είναι οι διαφορές στον ναό του Αγίου Πέτρου, που παρουσίαζε εκτεταμένες φθορές (αριστερά), οι οποίες αποκαταστάθηκαν πλήρως (δεξιά), αναδεικνύοντας τον χώρο.

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

Μέχρι πρόσφατα το μικρό χωριό Καστάνια της Μάνης ήταν γνωστό ως ένας από τους παραδοσιακούς οικισμούς της περιοχής στην αγκαλιά του Ταϋγέτου, με χαρακτηριστικό του τα πολλά βυζαντινά μνημεία και τους μανιάτικους πύργους. Πριν από λίγες ημέρες, η Καστάνια μπήκε στις ευρωπαϊκές λίστες πολιτιστικής κληρονομιάς, χάρη στη βράβευση του αποκατεστημένου βυζαντινού ναού του Αγίου Πέτρου με το βραβείο Europa Nostra.

Πρόκειται για το αρχαιότερο από τα συνολικά δέκα βυζαντινά μνημεία της περιοχής και ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά μνημεία της Μάνης, σύμφωνα με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας. «Η αναστήλωση είναι ευρωπαϊκού επιπέδου. Πιστεύω ότι με αυτόν τον τρόπο το μνημείο θα αναγνωριστεί περαιτέρω και θα αυξηθεί η επισκεψιμότητά του», τονίζει ο αντιπρόεδρος της Europa Nostra Κώστας Καρράς.

Ο ναός χρονολογείται στον 12ο αιώνα και παλαιότερα πιστεύεται ότι λειτουργούσε ως μοναστήρι, ενώ στο αρχικό κτίσμα έγιναν επεκτάσεις μέσα στους αιώνες με διάφορες οικοδομικές προσθήκες.

«Στα δυτικά του προστέθηκε γύρω στα μέσα του 13ου αιώνα νάρθηκας με μορφή στοάς, ενώ το εντυπωσιακό τριώροφο πυργοειδές κωδωνοστάσιό του κατασκευάστηκε, σύμφωνα με ανάγλυφη επιγραφή, το 1813. Οι τρεις φάσεις του ναού μοιάζουν να λένε την ιστορία της περιοχής», σημειώνει ο επιβλέπων αρχιτέκτονας της αναστήλωσης Σταύρος Μαμαλούκος.

Το μεγαλύτερο δομικό πρόβλημα του ναού αντιμετώπιζε ο νάρθηκας, με ορατό τον κίνδυνο κατάρρευσης. Οι φθορές στο εξωτερικό και το εσωτερικό του ναού ήταν εμφανείς, παρόλο που παρέμενε ζωντανός ως χώρος λατρείας με τις φροντίδες των κατοίκων.

Κατά τη διάρκεια της αναστήλωσης, στερεώθηκαν οι προβληματικοί τοίχοι του ναού, ανακατασκευάστηκε η στέγη με την τοποθέτηση χειροποίητων κεραμιδιών και σχιστολιθικών λίθων, συντηρήθηκε το μαρμάρινο τέμπλο –ειδικά κατασκευασμένο για τον ναό– και αναδείχθηκε ο περιβάλλων χώρος του μνημείου.

Οι τοιχογραφίες του ναού είχαν καλυφθεί σχεδόν εξ ολοκλήρου από παχύ στρώμα αλάτων, ενώ κατά τη διάρκεια της συντήρησης εντοπίστηκαν επιζωγραφίσεις, οι οποίες αφαιρέθηκαν. Αναγνωρίστηκαν επίσης τέσσερα στρώματα τοιχογραφιών, από τη Βυζαντινή περίοδο (πρώτο και δεύτερο), τον 18ο αιώνα και τα μεταπολεμικά χρόνια.

Το δεύτερο στρώμα ζωγραφικής, που είναι και η κυριότερη φάση τοιχογράφησης του ναού, χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 14ου αιώνα και, σύμφωνα με τους ειδικούς, απηχεί τις τάσεις της μνημειακής ζωγραφικής στην περιοχή του Μυστρά.

Στον τρούλο του ναού εικονίζεται ο Παντοκράτορας, ενώ υπάρχουν τρεις απεικονίσεις του Αγίου Πέτρου, μία από τις οποίες είναι προσκυνηματικού χαρακτήρα, με τον Ασπασμό των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου.

Η επιτροπή του βραβείου εκτίμησε τη λεπτομερή αναστήλωση του ναού, αλλά και την εξαιρετική συνεργασία μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου τομέα. Η μελέτη και η επίβλεψη της αποκατάστασης έγιναν από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας, η οποία έχει προχωρήσει σε επιμέρους αναστηλώσεις των μνημείων της περιοχής, όπως του μανιάτικου Πύργου του Δουράκη, ενώ το έργο υλοποιήθηκε το 2013-14 από ιδιωτική εταιρεία, χάρη στη χορηγία του Θανάση και της Μαρίνας Μαρτίνου και με τη μέριμνα του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής Κληρονομιάς της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ