ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΠΙΤΣΙΟΣ*

Οι συνέπειες του Brexit θα αποτυπωθούν έντονα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Η επιδίωξη της Βρετανίδας πρωθυπουργού για καθαρή λύση την οδηγεί στην επιλογή «σκληρής εξόδου» από την Ε.Ε. Στις 17 Ιανουαρίου, στο γνωστό σε εμάς από το Κυπριακό Lancaster House, ανακοίνωσε ότι η Βρετανία θα επιδιώξει σύναψη συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών που να εξασφαλίζει τη μέγιστη δυνατή πρόσβαση στην Ενιαία Αγορά. Η Βρετανία θα αποχωρήσει και από την Ενιαία Αγορά (ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων, προϊόντων, κεφαλαίων και υπηρεσιών) και από την τελωνειακή ένωση (καταργεί τους δασμούς και εγκαθιστά ενιαίο σύστημα δασμών επί των εισαγωγών από μη συμμετέχουσες στην τελωνειακή ένωση χώρες). Νορβηγία και Ισλανδία συμμετέχουν στην Ενιαία Αγορά, αλλά δεν έχουν συμφωνία τελωνειακής ένωσης. Η Τουρκία έχει συμφωνία τελωνειακής ένωσης αλλά δεν συμμετέχει στην Ενιαία Αγορά.

Η αποχώρηση από την Ενιαία Αγορά ήταν μονόδρομος για τη Βρετανία αφού παραμονή σε αυτήν θα προϋπέθετε να διατηρηθεί η ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων ανάμεσα στην Ε.Ε. και τη Βρετανία. Εξοδος από την Ενιαία Αγορά σημαίνει ότι οι χρηματοπιστωτικές εταιρείες με έδρα τη Βρετανία θα χάσουν το «ευρωπαϊκό διαβατήριο», το δικαίωμα να παρέχουν τις υπηρεσίες τους σε όλες τις χώρες της Ε.Ε. Η Μέι δήλωσε ότι θα επιδιώξει ειδική συμφωνία απειλώντας ότι εάν δεν ικανοποιηθεί το αίτημα θα μειώσει τους φόρους στις εταιρείες με έδρα τη Βρετανία και θα παραχωρήσει ένα πιο χαλαρό ρυθμιστικό περιβάλλον. Μία τέτοια εξέλιξη θα συρρίκνωνε τις προσδοκίες Γερμανών και Γάλλων να μετατρέψουν το Παρίσι και τη Φρανκφούρτη σε χρηματοπιστωτικό κέντρο που θα διαδεχθεί το Σίτι. Κατάργηση της τελωνειακής ένωσης, σημαίνει ότι οι βρετανικές επιχειρήσεις θα έχουν να αντιμετωπίσουν με την Ε.Ε. κανόνες καταγωγής, ελέγχους στα σύνορα, ελέγχους συμμόρφωσης με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και δασμούς σε ορισμένα προϊόντα. H Βρετανία πρέπει να ολοκληρώσει δύο ξεχωριστές διαπραγματεύσεις. Η πρώτη αφορά στην αποχώρηση, για την οποία το άρθρο 50 της Συνθήκης της Ε.Ε. δίνει διετή διορία από την ημερομηνία ενεργοποίησής του. Η δεύτερη αφορά στο νέο καθεστώς σχέσεων, την οποία το Λονδίνο επιθυμεί –αν και είναι δύσκολο– να την ολοκληρώσει και αυτή μέσα στη διετία. Οι αντίπαλοι του Brexit επικαλούνται πληροφορίες για το υψηλό κόστος της εξόδου, το οποίο ανεβάζουν στα 60 δισ. ευρώ, αλλά πρόκειται για αχαρτογράφητα ύδατα, γεγονός που δεν επιτρέπει αξιόπιστο υπολογισμό.

Αν και η διαπραγμάτευση θα εστιασθεί στην πρόσβαση στην Ενιαία Αγορά, υπάρχουν και δευτερεύουσας σημασίας επιπτώσεις, όπως π.χ. αποχώρηση από το Euratom και αποχώρηση από τη συμφωνία «ανοικτών ουρανών» που ρυθμίζει σημαντικές πτυχές ελεύθερης πρόσβασης πτήσεων ανάμεσα στην Ε.Ε. και τις ΗΠΑ. Το μείζον πρόβλημα, ωστόσο, είναι στο εθνικό πολιτικό επίπεδο. Οι Σκωτσέζοι ψήφισαν υπέρ της παραμονής με ποσοστό 62% έναντι 38% και θεωρείται πως το κίνημα υπέρ της ανεξαρτησίας θα εκμεταλλευθεί την ευκαιρία για να ζητήσει νέο δημοψήφισμα.

Η ευρωβρετανική διαπραγμάτευση αναμένεται να είναι σκληρή. Μετά το δημοψήφισμα, οι Ευρωπαίοι υιοθέτησαν τιμωρητική ρητορική, ως προειδοποίηση προς επίδοξους μιμητές. Η Βρετανία, όμως, έχει μεγάλο ειδικό βάρος. Παρά τις απειλές, η κατάληξη των διαπραγματεύσεων πιθανότατα δεν θα είναι το «σκληρό» Brexit, αλλά αμοιβαίος συμβιβασμός. Η εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ δεν μπορεί να αντισταθμίσει τον όγκο των βρετανικών συναλλαγών με την Ευρώπη. Ο Τραμπ έχει επιδείξει ενθουσιασμό για την αποχώρηση της Βρετανίας, αναμένεται να σταθεί στο πλευρό της, αλλά δεν πρόκειται να της λύσει τα όποια προβλήματα ανακύψουν. Η ευρωπαϊκή επιχειρηματική κοινότητα διά της Business Europe, του συλλογικού φορέα όπου συμμετέχει ο ΣΕΒ, έχει συστήσει ομάδες εργασίας που εξετάζουν τις συνέπειες του Brexit και θα λειτουργήσουν συμβουλευτικά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις εθνικές κυβερνήσεις. Τα ζητήματα που κατ’ αρχήν αφορούν τις ελληνικές επιχειρήσεις είναι φορολογικά και τελωνειακά για επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στις δύο χώρες με θυγατρικές, εξάγουν ή εισάγουν, θέματα εμπορικά, χρηματοδοτικά και ζητήματα που αφορούν στην κίνηση φυσικών προσώπων.Το μέλλον της βρετανικής μεταναστευτικής πολιτικής ενδιαφέρει ιδιαίτερα την Ελλάδα, αφού θα υιοθετηθούν περιορισμοί στο δικαίωμα εγκατάστασης. Οσοι Ελληνες εργάζονται στη Βρετανία πάνω από 5 χρόνια (ή θα έχουν εργασθεί μέχρι την αποχώρηση) έχουν αποκτήσει δικαίωμα μόνιμης εγκατάστασης. Για όσους δεν θα έχουν συμπληρώσει την πενταετία μέχρι την ημερομηνία εκείνη, το καθεστώς θα είναι αμφίβολο. Οι φοιτητές δεν κινδυνεύουν αφού η παρουσία τους αποτελεί ισχυρό βρετανικό έσοδο. Στην πραγματικότητα, το Brexit είναι το σπάσιμο του πιο αδύναμου κρίκου της ευρωπαϊκής αλυσίδας. Η Βρετανία ήταν ο πιο αδύναμος κρίκος λόγω του παραδοσιακού ευρωσκεπτικισμού. Το ρεύμα αυτό δεν θα γινόταν πλειοψηφικό εάν στην Ευρώπη δεν φυσούσαν αποδομητικοί άνεμοι. Με άλλα λόγια, το Brexit δεν είναι μεμονωμένο φαινόμενο. Και οι συνέπειες έχουν ήδη αρχίσει να φαίνονται και προσεχώς θα φανούν ακόμα πιο έντονα. Οσον αφορά στη Βρετανία, ο Κάμερον έπαιξε το μέλλον της στη ρουλέτα. Η Μέι καλείται να επωμισθεί τις επιπτώσεις και να παίξει ένα δύσκολο παιχνίδι πόκερ με τους πρώην εταίρους.

* Ο κ. Κωνσταντίνος Μπίτσιος είναι εκτελεστικός αντιπρόεδρος ΣΕΒ, πρώην διπλωμάτης.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ