ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

Καλοσυνάτα «σκληρά καρύδια»

ΚΩΣΤΑΣ Θ. ΚΑΛΦΟΠΟΥΛΟΣ

PATRICK RAYNAL
Παράθυρο με θέα γυναίκες
μτφρ.: Σώτη Τριανταφύλλου
επιμ.: Φίλιππος Φιλίππου
εκδ. Πόλις, σελ. 218

Ο Πατρίκ Ρενάλ έχει στο συγγραφικό του παλμαρέ πάνω από 30 αστυνομικά μυθιστορήματα, τα οποία εντάσσονται στο αμερικανικής παράδοσης «σκληρό αφήγημα» με έντονες επιρροές του γαλλικού «νεοπολάρ» (Μανσέτ). Ο,τι είναι η Μασσαλία για τον Ιζό εκπροσωπεί για τον Ρενάλ η Νίκαια, και ό,τι βίωσε ο Μάσιμο Καρλότο στην Ιταλία των «Ερυθρών Ταξιαρχιών» έζησε αντίστοιχα ο Γάλλος συγγραφέας, συμμετέχοντας κι αυτός στα αδιέξοδα σχήματα της γαλλικής εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς (Gauche proletarienne), με τη (σημαντική) διαφορά ότι θήτευσε επί 14 χρόνια στην εκδοτική παραγωγή της Serie Noire, διευθύνοντας την ιστορική σειρά αστυνομικής λογοτεχνίας του Gallimard.

Οι (θετικοί) ήρωές του είναι «σκληρά καρύδια» (tough guys), είτε ανήκουν στους απόκληρους της ζωής (losers), όπως ο αφηγητής, είτε είναι από την πλευρά του νόμου ή έχουν επιστρέψει στην κανονικότητα. Ενας από τους αγαπημένους του πρωταγωνιστές είναι και ο Φιλ (Φιλίπ) Κλερ, που ακούει Τζον Λι Χούκερ, Τζον Κολτρέιν και Ερικ Κλάπτον και γνωρίζει καλά πως «κάτω από το πεζοδρόμιο» δεν βρίσκεται η παραλία, όπως ήταν το παλιό αναρχικό σύνθημα, αλλά ο «κάτω κόσμος» μιας κοσμοπολίτικης πόλης και διεφθαρμένης κοινωνίας και, βέβαια, κορίτσια που ψαρεύουν νυχθημερόν πελάτες, όπως η Σαρό, το «καταφύγιο» του Κλερ.

Στον εξόχως ποιητικό τίτλο πρωταγωνιστεί η πόλη, που την αγκαλιάζει η θάλασσα και την τυλίγει η υγρασία, μέσα στον χειμώνα και μακριά από τη θερινή της ραστώνη, οι «κακόφημοι δρόμοι» της, το λιμάνι της, που τη νύχτα «το νανούριζαν τα σκοινιά των πλοίων», τα αραβικά εστιατόρια και τα καφέ της χαμένης νεότητας του ήρωα, και βέβαια μια σειρά από γυναίκες, μοιραίες, μητέρες, ερωμένες. Ολα αρχίζουν, όπως στις κλασικές αστυνομικές ιστορίες είτε του Χάμετ είτε του Τσέιζ, με μια σύντομη επίσκεψη μιας αισθησιακής νεαρής γυναίκας που θα προκαλέσει πνευματώδεις διαλόγους με τον ασφαλιστή Κλερ μέχρι να του ζητήσει μία «χάρη». Εκτοτε, αγνοείται η τύχη της ή, μάλλον, είναι προδιαγεγραμμένη, όπως και η ανέλιξη της ενδιαφέρουσας υπόθεσης, την οποία καλείται να λύσει ο μπλαζέ ήρωας, κυνηγώντας το φάντασμα της εντολοδόχου του, όπως ο Πόε χάνεται στα πορτρέτα της Λίγειας και της Βερενίκης.

Ο Ρενάλ χειρίζεται με δεξιοτεχνία το υλικό και τους ήρωές του, στηριγμένος στην πολύχρονη εκδοτική και συγγραφική του εμπειρία. Σε αυτό τον βοηθάει μια ποιητική γλώσσα που εμφιλοχωρεί ανάμεσα στις σειρές, καθώς κι ένας διάχυτος πεσιμισμός, σε συνδυασμό με τον ωμό ρεαλισμό που τον διακρίνει, με έκδηλη τρυφερότητα πάντως, παρά τον όποιο κυνισμό που διαχέει, προς τις γυναίκες, κυρίως εκείνες που «έχουν την ηλικία που τους δίνουν οι φόβοι μας», όπως αναλογίζεται ο ήρωας.

Μια απλή φαινομενικά υπόθεση ασφαλιστηρίου, ένας εμπρησμός και ένας θάνατος γίνονται αφορμή να αποκαλυφθούν οι σκοτεινές πτυχές ενός οικογενειακού δράματος, κυρίως όμως βάζουν σε κίνδυνο τον ήρωα, που αναζητεί φαντάσματα, αλήθειες και ένοχα μυστικά. H πόλη δείχνει το σκληρό της πρόσωπο, καθώς βρίθει από πληρωμένους μπράβους και μυστηριώδεις φόνους και, κυρίως, από άνομα συμφέροντα που διεκδικούν με κάθε νόμιμο και παράνομο μέσο καθ’ όλα αξιοπρεπείς εκπρόσωποι της καλής κοινωνίας της Νίκαιας. Ο ήρωας, με αρωγούς δύο παλιούς συμμαθητές και πρώην συντρόφους, θα αποδυθεί σ’ ένα επικίνδυνο ανθρωποκυνηγητό, παίρνοντας στο κατόπι τις σκιές των θυμάτων και των τύψεών του. Ενα σκληρό «μαύρο μυθιστόρημα» που δικαιωματικά βραβεύθηκε με το Prix Mystère de la Critique το 1990.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ