Νίκος Κωνσταντάρας ΝΙΚΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ

Δύσκολες μέρες για σουλτάνους

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ο ​​βετεράνος Τούρκος δημοσιογράφος Τζεγκίζ Τζαντάρ (Cengiz Candar) σημείωσε ότι ποτέ μια επίσκεψη Τούρκου προέδρου ή πρωθυπουργού στον Λευκό Οίκο δεν είχε κρατήσει τόσο λίγη ώρα όσο η συνάντηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Ντόναλντ Τραμπ την περασμένη Τρίτη – περίπου 22 λεπτά. Ενώ Τούρκοι αξιωματούχοι δήλωναν ότι η συνάντηση θα σηματοδοτούσε «αλλαγή πορείας» μετά την ψυχρότητα που χαρακτήριζε τις σχέσεις ΗΠΑ - Τουρκίας στην εποχή Ομπάμα, ο Τζαντάρ, γράφοντας στον ιστότοπο Αλ Μονιτόρ, σχολίασε ότι «πολύ πιθανώς, η Ιστορία θα καταγράψει την πρόσφατη επίσκεψη του Ερντογάν ως την πιο αποτυχημένη προεδρική επίσκεψη στην Ουάσιγκτον που έγινε ποτέ». Η ψυχρολουσία στις ΗΠΑ προστίθεται στις ήδη κάκιστες σχέσεις του Τούρκου ηγέτη με την Ευρωπαϊκή Ενωση, και ιδιαιτέρως με τη Γερμανία.

Ο Ερντογάν είχε μεταβεί στην Ουάσιγκτον σίγουρος ότι θα έπειθε τον Αμερικανό συνάδελφό του (ο οποίος τον είχε συγχαρεί μάλιστα για το αποτέλεσμα του πρόσφατου δημοψηφίσματος) να συμφωνήσει σε τρεις τουρκικές απαιτήσεις: οι ΗΠΑ να εγκαταλείψουν τους Κούρδους συμμάχους τους στη Συρία, να εκδώσουν τον αυτοεξόριστο ιμάμη Φετουλάχ Γκιουλέν (τον οποίο ο κ. Ερντογάν θεωρεί εγκέφαλο του περυσινού αποτυχημένου πραξικοπήματος) και να ελευθερώσουν έναν Τούρκοϊρανό που οι Αρχές των ΗΠΑ συνέλαβαν τον Μάρτιο του 2016 και ο οποίος (σύμφωνα με ανθρώπους του Γκιουλέν) φέρεται να είναι αναμειγμένος σε υπόθεση διαφθοράς που αγγίζει τον Τούρκο πρόεδρο. Ο Ερντογάν όχι μόνο δεν πέτυχε κάποιον από τους στόχους του, αλλά ο Λευκός Οίκος αποκάλυψε ότι ο κ. Τραμπ ζήτησε την απελευθέρωση ενός Αμερικανού πάστορα που συνελήφθη στην Τουρκία τον περασμένο Οκτώβριο με την υποψία πως συμμετείχε σε «τρομοκρατική οργάνωση», χωρίς να του έχουν απαγγελθεί κατηγορίες. Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης αποκάλυψαν ότι ο Τραμπ και ο αντιπρόεδρος Μάικ Πενς έθεσαν το θέμα του πάστορα Αντριου Μπράνσον τρεις φορές.

Αντί να σημειώσει υπερήφανη νίκη, λοιπόν, ο Τούρκος πρόεδρος υπέστη ήττα οδυνηρή. Οχι μόνον αγνοήθηκαν οι δικές του αγωνίες, αλλά δέχτηκε πίεση για τον Μπράνσον, η «Ουάσιγκτον Ποστ» φιλοξένησε άρθρο του Γκιουλέν με τίτλο «Η Τουρκία που δεν γνωρίζω πια», και σωματοφύλακες του Τούρκου προέδρου επιτέθηκαν σε ειρηνική διαδήλωση έξω από την κατοικία του Τούρκου πρεσβευτή, με αποτέλεσμα να τραυματιστούν εννέα άνθρωποι. Την Πέμπτη, ο διακεκριμένος Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής και πρώην υποψήφιος για την προεδρία Τζον Μακέιν απαίτησε «να πετάξουμε έξω» τον Τούρκο πρέσβη. Σαν να μην έφθαναν αυτά, την Πέμπτη αποκαλύφθηκε ότι τον Ιανουάριο ο τέως σύμβουλος του κ. Τραμπ, Μάικλ Φλιν, ζήτησε από την κυβέρνηση Ομπάμα να μην προχωρήσει στην αποστολή όπλων στους Κούρδους της Συρίας, που θα τους επέτρεπε να συμμετάσχουν στην απελευθέρωση της Ράκα, πρωτεύουσας του αυτοαποκαλούμενου Ισλαμικού Κράτους στη Συρία. Αυτό είναι τουρκικό αίτημα και τότε ο Φλιν δεν είχε αποκαλύψει ακόμη ότι η Τουρκία τού είχε δώσει 500.000 δολάρια για να προωθεί τα συμφέροντά της. Ο Φλιν βρίσκεται στον πυρήνα του σκανδάλου που κλονίζει την προεδρία Τραμπ, με το FBI να διερευνά το ενδεχόμενο η Ρωσία να επηρέασε την περυσινή προεδρική εκλογή στις ΗΠΑ. Ο πρόεδρος απέπεμψε τον διευθυντή του FBI, Τζέιμς Κόουμι, μία εβδομάδα πριν από τη συνάντηση με τον Ερντογάν, προτού αποκαλυφθεί ότι ο κ. Τραμπ είχε ζητήσει από τον Κόουμι να σταματήσει την έρευνα κατά του Φλιν. Ηταν απίθανο, λοιπόν, ο κ. Τραμπ να ενδώσει σε οποιαδήποτε πίεση του Τούρκου προέδρου. Αντιθέτως, τον συνέφερε να στρέψει τη συζήτηση στο ενδιαφέρον του για τον πάστορα που κρατείται σε μουσουλμανική χώρα. Την Πέμπτη, η Αγκυρα απάντησε με την απαίτηση ο Αμερικανός σύνδεσμος για τον πόλεμο εναντίον του Ισλαμικού Κράτους να φύγει από την Τουρκία.

Οπως και στις σχέσεις με τους Ευρωπαίους, ο Ερντογάν δεν γνωρίζει όρια. Κινδυνεύει να κάψει το ισχυρότερο χαρτί του: τη γεωστρατηγική θέση της Τουρκίας. Εάν είναι τόσο δύσκολη η συνεννόηση μαζί του, οι σύμμαχοι θα βρουν εναλλακτικές λύσεις. Οι δυσκολίες του κ. Ερντογάν δεν λειτουργούν αυτομάτως προς όφελος της Ελλάδας. Η παραβίαση των ελληνικών χωρικών υδάτων από δύο τουρκικές πυραυλακάτους κοντά στο Αγαθονήσι την Τρίτη, ενώ ο κ. Ερντογάν επισκεπτόταν την Ουάσιγκτον και τρεις ημέρες μετά τη συνάντησή του με τον Αλέξη Τσίπρα στην Κίνα, υπογραμμίζει τους κινδύνους. Ακόμη πιο επικίνδυνη, όμως, ίσως να είναι η σύγχυση που επικρατεί γύρω από τον Αμερικανό πρόεδρο. Μην ξεχνάμε ότι το 1974 η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο την ώρα που το σκάνδαλο Ουότεργκεϊτ κορυφωνόταν.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ