ΠΟΛΙΤΙΚΗ

«Σημειωτόν» οι συνομιλίες στην Ελβετία

ΒΑΣΙΛΗΣ ΝΕΔΟΣ

Ο χώρος της διάσκεψης στο Κραν-Μοντανά της Ελβετίας.

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Κύπρος

ΚΡΑΝ-ΜΟΝΤΑΝΑ - ΑΠΟΣΤΟΛΗ. Η άφιξη του γ.γ. του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτιέρες στο θέρετρο του Κραν-Μοντανά, σήμερα το πρωί, και οι συναντήσεις που θα έχει με τους ηγέτες και τους εκπροσώπους των εγγυητριών δυνάμεων, θα κρίνει αν οι συνομιλίες οι οποίες ξεκίνησαν προχθές μπορεί να καταλήξουν σε κάποιο ουσιαστικό αποτέλεσμα στην κατεύθυνση της επίλυσης του Κυπριακού.

Χθες, έπειτα από μια αρκετά δύσκολη ημέρα, στην οποία επιβεβαιώθηκε η τουρκική πρόταση για μια λύση στα πρότυπο του σχεδίου Ανάν, ο ειδικός σύμβουλος του γ.γ. του ΟΗΕ για το Κυπριακό Εσπεν Μπαρθ Εϊντε συγκάλεσε τη διάσκεψη των ηγετών και των τριών υπουργείων Εξωτερικών και εκπροσώπων των εγγυητριών δυνάμεων, με περιορισμένη σύνθεση (1+1), προκειμένου, κατά βάση, να αντιληφθεί αν –ενόψει της σημερινής άφιξης Γκουτιέρες– υπάρχει πιθανότητα παρουσίασης κάποιου σημείου σύγκλισης. Κάτι τέτοιο δεν έγινε εφικτό και, ως εκ τούτου, η σημερινή διάσκεψη με τον κ. Γκουτιέρες αποκτά μεγαλύτερη σημασία.

Η χθεσινοβραδινή διάσκεψη αναλώθηκε στην παρουσίαση των θέσεων όλων των πλευρών, όπου καθένας έδινε έμφαση στις παραχωρήσεις που έχει κάνει έως τώρα, ζητώντας, πλέον, να αναλάβουν πρωτοβουλίες οι άλλοι. Αυτό το κλίμα ερχόταν σε αντίθεση με τις πληροφορίες που μεταδίδονταν νωρίτερα περί ατμόσφαιρας που θύμιζε το 2004, λίγο πριν από τη συμφωνία, η οποία οδήγησε στο σχέδιο Ανάν.

Η στάση Τσαβούσογλου

Η λογική σχεδίου Ανάν επιβεβαιώθηκε και από τις χθεσινές αποκαλύψεις της «Κ» για το σχέδιο της πρότασης που κατέθεσε στο Κραν-Μοντανά ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου. Η ερμηνεία που δόθηκε –από τουρκικά ΜΜΕ– της θέσης περί του τρόπου αποχώρησης των τουρκικών στρατευμάτων από την Κύπρο, φαίνεται ότι θορύβησε τον κ. Τσαβούσογλου. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών κάλεσε στο ξενοδοχείο του Τούρκους και Τουρκοκύπριους δημοσιογράφους και τους επισήμανε ότι «η προσδοκία της ελληνοκυπριακής πλευράς και της Ελλάδας είναι να αρθούν οι εγγυήσεις και να μη μείνει ο τουρκικός στρατός στην Κύπρο. Από αυτό το όνειρο πρέπει να ξυπνήσουν».

Ο κ. Τσαβούσογλου επανέλαβε χθες ότι οι συζητήσεις στην Ελβετία συνθέτουν τον τελικό γύρο των διαπραγματεύσεων και μίλησε για «τακτικισμούς» των Ελληνοκυπρίων, τους οποίους απέδωσε στις εκλογές του 2018. Ο κ. Τσαβούσογλου ολοκλήρωσε λέγοντας ότι η θέση «Μηδέν εγγυήσεις, μηδέν στρατός» δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Η πρώτη αντίδραση από την ελληνοκυπριακή πλευρά ήλθε διά στόματος του κυβερνητικού εκπροσώπου Ν. Χριστοδουλίδη, ο οποίος επισήμανε ότι «η κρισιμότητα των στιγμών δεν επιτρέπει να ακολουθήσουμε το παράδειγμα Τσαβούσογλου».

Η ενδιαφέρουσα πτυχή

Ισως η πιο ενδιαφέρουσα πτυχή της διάσκεψης έως αυτήν τη στιγμή να αφορά τη στάση των Βρετανών, οι οποίοι κατήλθαν με μια αρκετά εποικοδομητική πρόταση. Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες της «Κ», η βρετανική αντιπροσωπεία παρουσίασε μια πρόταση η οποία επιχειρεί να γεφυρώσει τις διαφορές στο ζήτημα των εγγυήσεων. Σύμφωνα με αυτές τις πηγές, οι Βρετανοί επισήμαναν ότι οι εγγυήτριες δυνάμεις θα πρέπει να έχουν ενεργό ρόλο μόνο για τη διαδικασία που θα αποφασιστεί σχετικά με την αποχώρηση των στρατευμάτων (troop withdrawal). Σύμφωνα με την ίδια πρόταση, οι εγγυήτριες δυνάμεις δεν θα πρέπει να έχουν κανέναν λόγο στην εφαρμογή της λύσης (implementation).

Υπενθυμίζεται ότι οι Βρετανοί ήδη έχουν εκδηλώσει με διάφορους τρόπους την άποψη ότι τα παρεμβατικά δικαιώματα αποτελούν ξεπερασμένη μορφή εγγυήσεων για ένα σύγχρονο κράτος, θέση την οποία επανέλαβαν και αυτές τις ημέρες.

Το ζήτημα της Ε.Ε.

Στις επαφές που έγιναν νωρίτερα, είτε σε εκείνες του κ. Μεβλούτ Τσαβούσογλου με τον κ. Νίκο Κοτζιά, είτε του προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Αναστασιάδη με τον (απόλυτα ευθυγραμμισμένο με τις τουρκικές θέσεις) Μουσταφά Ακιντζί, αιωρήθηκε ουκ ολίγες φορές το ζήτημα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, με αντιφατικό, ως προς την επίλυση του Κυπριακού, τρόπο.

Σύμφωνα με πηγές της «Κ», ο κ. Τσαβούσογλου, για δεύτερη συνεχόμενη ημέρα χθες, απευθύνθηκε στον αντιπρόεδρο της Κομισιόν Φρανς Τίμερμανς, ο οποίος εκπροσωπεί την Ευρωπαϊκή Ενωση στο Κραν-Μοντανά, λέγοντάς του ότι «δεν μας ενδιαφέρει η άποψη της Ε.Ε.». Το αντιφατικό της υπόθεσης είναι το γεγονός ότι από την τουρκική πλευρά επέμεναν χθες στο ζήτημα των τεσσάρων ελευθεριών. Πηγές της «Κ» τόνιζαν ότι οι Τούρκοι προσπαθούν να επανασυνθέσουν το αφήγημα της στρατηγικής σχέσης ανάμεσα στην Αγκυρα και την Ε.Ε. με έναν τρόπο ο οποίος θεωρείται μάλλον αμφιλεγόμενος.

Πρόταση για την ασφάλεια από Αναστασιάδη

Με μια συνεκτική πρόταση έκτασης 16 σελίδων για τον τρόπο με τον οποίο η Κυπριακή Δημοκρατία αντιλαμβάνεται την ασφάλεια και την ευρωπαϊκή ιδιότητα της χώρας, απάντησε χθες ο πρόεδρος Ν. Αναστασιάδης στα ερωτήματα που έθεσε, προτού επιστρέψει στη Νέα Υόρκη, ο βοηθός Γ.Γ. του ΟΗΕ Τζέφρι Φέλτμαν. Ο κ. Αναστασιάδης παρουσίασε τις απόψεις του, πρώτον, για το τι πρέπει να γίνει με τη Συνθήκη Εγγυήσεων, δεύτερον, για τη διασφάλιση των ανησυχιών των δύο πλευρών και, τρίτον, για την επίβλεψη του τρόπου υλοποίησης της Συμφωνίας.

Ως προς τη Συνθήκη Εγγυήσεων, ο κ. Αναστασιάδης επισήμανε ότι η Συνθήκη έχει αποτύχει τόσο στην εξυπηρέτηση του σκοπού και στόχου της όσο και στην ομαλή λειτουργία της Κυπριακής Δημοκρατίας και η διατήρησή της θα αποτελούσε αναχρονισμό. Οπως αναφέρει στο κείμενό του ο πρόεδρος, η Συνθήκη Εγγυήσεων πλήττει την ανεξαρτησία ενός κράτους-μέλους του ΟΗΕ και της Ε.Ε., ενώ βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με τα σημερινά διεθνή δεδομένα. Ο κ. Αναστασιάδης τονίζει, επίσης, ότι η τυχόν παροχή εγγυήσεων για διασφάλιση της μιας κοινότητας θα ανέτρεπε την πολιτική ισότητα και θα καλλιεργούσε αίσθημα υπεροχής τής υπό εγγύηση κοινότητας έναντι της άλλης. Ως εκ τούτου, υπογραμμίζει, η Συνθήκη θα πρέπει να τερματιστεί με την έναρξη ισχύος της Συμφωνίας.

Στο δεύτερο ερώτημα του κ. Φέλτμαν, ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στον πλήρη σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των βασικών ελευθεριών με βάση τον Χάρτη του ΟΗΕ και τις αρχές και αξίες της Ε.Ε. Ως προς τη δικοινοτικότητα και τη διζωνικότητα του νέου κράτους, ο κ. Αναστασιάδης προτείνει, μεταξύ άλλων, την απαγόρευση επέμβασης της ομοσπονδιακής κυβέρνησης στις αρμοδιότητες των πολιτειών ή της μιας πολιτείας στις αρμοδιότητες της ομοσπονδιακής κυβέρνησης ή της άλλης πολιτείας. Να υπάρχουν, επίσης, συνταγματικές πρόνοιες «που απαγορεύουν αυστηρά την απόσχιση ή την ένωση του μέρους ή του όλου με την όποια τρίτη χώρα». Στο ίδιο ζήτημα, ο κ. Αναστασιάδης προτείνει σύσταση πολυεθνικής αστυνομικής δύναμης, τα μέλη της οποίας θα προέρχονται από χώρες της Ε.Ε. (πλην Ελλάδας και Βρετανίας) και από οποιεσδήποτε τρίτες χώρες, πλην βεβαίως, της Τουρκίας. Στο πλαίσιο αυτό, προφανώς ο κ. Αναστασιάδης υπογράμμισε ότι δεν υπάρχει αναγκαιότητα παρουσίας ξένων στρατευμάτων στο νησί.

Στο τελευταίο και πλέον κρίσιμο ερώτημα του κ. Φέλτμαν, ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας προτείνει, πρώτον, την υλοποίηση των προνοιών της λύσης αλλά και τη διασφάλισή της, μέσω της τοποθέτησης του μηχανισμού παρακολούθησης της όποιας συμφωνίας υπό την εγγύηση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ σύμφωνα με το Κεφάλαιο 7 του Καταστατικού Χάρτη. Δεύτερον, να αναλάβει συγκεκριμένο ρόλο στον συγκεκριμένο μηχανισμό η Ε.Ε., πέρα από την προφανή εμπλοκή της – λόγω του ευρωπαϊκού κεκτημένου. Σε αυτό το πλαίσιο ο κ. Αναστασιάδης τονίζει την ανάγκη τερματισμού των μεταβατικών περιόδων ή των παρεκκλίσεων το συντομότερο δυνατόν.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ