ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Ενας Αθηναίος και ένας Αφρικανός στην Αρχαία Αθήνα

ΝΙΚΟΣ ΒΑΤΟΠΟΥΛΟΣ

Οι δύο όψεις του αττικού ερυθρόμορφου αγγείου που δημοπρατείται σήμερα από τον οίκο Christie’s.

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

Στη μεγάλη δημοπρασία αρχαιοτήτων, σήμερα στον οίκο Christie’s στο Λονδίνο, ένα αττικό ερυθρόμορφο αγγείο ξεχωρίζει. Είναι μία πελίκη (τύπος αρχαίου ελληνικού αγγείου) που χρονολογείται ανάμεσα στο 510 π.Χ. και το 490 π.Χ. και αποδίδεται στον Ζωγράφο του Ξυλουργού, έναν δημιουργό που (όπως και άλλοι της εποχής) παρέμεινε ανώνυμος. «Ηταν ένας από τους σκαπανείς, μία ομάδα ζωγράφων διάσημων ανάμεσα στους λογίους για τις αθλητικές αναπαραστάσεις στα αγγεία», λέει η Laetitia Delaloye, διευθύντρια Τμήματος Αρχαιοτήτων στον οίκο Christie’s. «Είναι πράγματι σπάνιο να έχουμε ένα τόσο όμορφο αγγείο προς δημοπράτηση. Η μοναδική σκηνή που απεικονίζει το καθιστά ακόμη πιο ιδιαίτερο».

«Μοναδικό»

Το αγγείο έχει δύο παραστάσεις με αθλητές που ετοιμάζονται για το Πένταθλον, που ήταν μέρος των Ολυμπιακών Αγώνων. Αν προσέξει κανείς καλύτερα, θα παρατηρήσει πως σε μία από τις παραστάσεις απεικονίζεται ένας Αθηναίος αθλητής έτοιμος να ρίξει ακόντιο δίπλα σε ένα αγόρι από την Αφρική που κρατάει δύο αλτήρες. Ο Αθηναίος είναι ψηλότερος και μεγαλόσωμος δίπλα στον Αφρικανό. «Είναι κάτι μοναδικό», λέει η Laetitia Delaloye. Η συμμετοχή ενός αθλητή σε δημόσιο χώρο ήταν προνόμιο που περιοριζόταν κατά κανόνα στους Αθηναίους πολίτες. Η εξήγηση για την παρουσία του Αφρικανού είναι ότι πιθανώς «ήταν γιος κάποιου Αφρικανού προύχοντα ή υψηλά ιστάμενου αξιωματούχου. Και ήταν αυτό το κοινωνικό στάτους που κατά πάσαν πιθανότητα του επέτρεπε να μετέχει στους αγώνες».

Το αγγείο έχει ύψος περίπου 27 εκατοστά και η εκτίμηση για την αξία του ανέρχεται στις 80.000 - 120.000 στερλίνες. «Είναι πράγματι ξεχωριστό, γιατί δεν είναι μόνον ένα κομμάτι Ιστορίας, αλλά και από μόνο του ένα ιδιαίτερο έργο τέχνης». Οπως εξηγεί η Laetitia Delaloye, «το αγγείο φέρει μία κλασική ελληνική σκηνή: Αθηναίοι αθλητές προπονούνται στο Γυμνάσιο, προετοιμαζόμενοι για το Πένταθλον. Οι αθλητές του Πένταθλου λογίζονταν ως οι πληρέστεροι και ωραιότεροι του αρχαίου κόσμου. Πρότυπο για την απεικόνισή τους σε τέλειες αναλογίες ήταν ο “Κανών” του Πολυκλείτου, η ιδανική, δηλαδή, απόδοση του γυμνού ανδρικού σώματος. Αλλά, εδώ, υπάρχει και κάτι επιπλέον: ο καλλιτέχνης κατόρθωσε να προσαρμόσει τις ικανότητές του στο εξαιρετικά δύσκολο σχήμα του αγγείου. Αξιοποιεί όλο το πλάτος στο κάτω μέρος του αγγείου, ενώ στοιχεία της σύνθεσης δείχνουν ανοδικά προς το στενό στόμιο: τα χέρια στη μία όψη, το ακόντιο στην άλλη».

Το Πένταθλον αποτελούσαν πέντε αγωνίσματα που διεξάγονταν την ίδια ημέρα. Ενας δρόμος ταχύτητας περίπου 180-190 μέτρων, ακόντιο, δισκοβολία, άλμα εις μήκος και πάλη. Στο συγκεκριμένο αγγείο εικονίζονται προετοιμασίες για το ακόντιο, το μήκος και τον δίσκο. Η ιδιαιτερότητα αλλά και η ομορφιά του αγγείου με τους τέσσερις αθλητές, από έναν ονομαστό ζωγράφο της αρχαίας Αθήνας, αναμένεται να προκαλέσει μεγάλο επενδυτικό και συλλεκτικό ενδιαφέρον. Δημοπρατείται μαζί με πολλά ακόμη σημαντικά έργα τέχνης αρχαίων πολιτισμών, από τον ελληνορωμαϊκό κόσμο έως την Αίγυπτο και τη Μέση Ανατολή.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ