ΘΕΑΤΡΟ

Η κατάρα του οίκου των Χάνσεν

ΑΝΝΥ ΚΟΛΤΣΙΔΟΠΟΥΛΟΥ

Στιγμιότυπο από την παράσταση του έργου «Οικογενειακή γιορτή».

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Κριτική

THOMAS VINTERBERG
& RUKOV, HANSEN
(διασκευή: ELDRIDGE)
Οικογενειακή γιορτή (Festen)
σκηνοθεσία: Γιάννης Παρασκευόπουλος
θέατρο: Εθνικό Θέατρο (αίθουσα εκδηλώσεων)

Μπαίνουμε ανά δύο-τρεις, με βόρεια τάξη. Οι υποδυόμενοι προσωπικό στο έργο, μας οδηγούν με τελετουργική επισημότητα σε θέσεις ανάμεσα στους υπόλοιπους ηθοποιούς της παράστασης.

Το ζεύγος Χάνσεν συγκεντρώνει οικογένεια και στενούς συνεργάτες για να γιορτάσουν τα 60στά γενέθλια του επιχειρηματία, συζύγου και πατέρα τριών, πλέον, παιδιών (Κρίστιαν, Ελένε, Μάικλ), αφού η δίδυμη του Κρίστιαν, Λίντα, αυτοκτόνησε πρόσφατα στην μπανιέρα του πατρικού τους.

Το σμίξιμο των αδελφιών ορίζεται από την αναβίωση-μνήμη ενός παιδικού παιχνιδιού, όπου σηκώνονται ταυτόχρονα όλοι και μετά τρέχουν να προλάβουν άδειο κάθισμα. Προφανώς χάνει όποιος δεν βρίσκει θέση. Τίποτε τυχαίο στον οίκο των Χάνσεν.

Ο εορτάζων πατέρας-αφέντης (Χέλγκε) ξεκινά τη γιορτή με φιλάρεσκη πρόποση. Ακολουθεί η υπάκουη σύζυγος, γλυκιά και ελαφρώς πενθούσα μητέρα (Ελσι). Οικογένεια και υποτελείς (Πάουλα, συνεταίρος του Χέλγκε, Χέλμουντ, διευθυντής των επιχειρήσεών του) βάζουν τα καλά τους, (σκηνικά-κοστούμια: Σοφία Παπαδοπούλου) κοτσάρουν το χάρτινο καπελάκι των γλεντοκόπων του Βορρά, τρώνε, πίνουν, συζητούν, θυμούνται. Ανάμεσά τους ο παππούς, επαναλαμβάνει τα εκ των υστέρων, «σημαντικά» (μετάφραση: Αλίκη Δανέζη Κνούτσεν). Το προσωπικό του σπιτιού, τυπικό, υπαινιχτικά σιωπηλό. Ο άκαμπτος οικονόμος Λαρς, η όμορφη σερβιτόρα Πία, περιστασιακή ερωμένη του Κρίστιαν, ο μάγειρας Κιμ που μαγειρεύει πιωμένος αλλά καταγράφει άγρυπνος ό,τι μαγειρεύεται έξω απ’ τη κουζίνα του. Ο πιο κοντινός άνθρωπος στα παιδιά, ιδίως στα δίδυμα.

Τον τιμητικό λόγο θα εκφωνήσει ο πρεσβύτερος Κρίστιαν. Εκεί αποκαλύπτει ενώπιον όλων, πως ο αξιότιμος πατέρας και πολίτης βίαζε τον ίδιο και τη Λίντα, όταν ήταν μικροί. Πάντα πριν από το λουτρό, στο κλειδωμένο συνήθως γραφείο του. Μετά, ερχόταν το καθαρτήριο μπάνιο και όλα καλά.

Η ομήγυρις, στιγμιαία αμήχανη συνεχίζει απερίσπαστη τη γιορτή. Ο πατέρας διασκεδάζει τις εντυπώσεις ενοχοποιώντας τη φαντασία του γιου του και ιδιαιτέρως, τον απειλεί με εγκλεισμό σε ψυχιατρείο. Ο Κρίστιαν εμψυχωμένος από την ηθική παρακίνηση του Κιμ κατηγορεί τον πατέρα και για τον θάνατο της αδελφής του, με βάση εξαφανισμένη επιστολή της προς την Ελένε. Στο μητρικό κάλεσμα για οικογενειακή ομοψυχία ο Κρίστιαν απαντά με κατηγορία συνενοχής της σε όλα. Οχι μόνο γνώριζε αλλά ενώ είχε γίνει ακούσια μάρτυρας σε σκηνή ασέλγειας εις βάρος του, σιώπησε τόσα χρόνια.

Η πλειονότητα των παρισταμένων προσπαθεί να κάνει τον Κρίστιαν να σωπάσει, σέρνοντας τον έξω από την αίθουσα. Η Ελένε, φανερά διχασμένη, καταφεύγει στον έγχρωμο φίλο της Μπάτοκαϊ, που μόλις έχει φτάσει αλλά συναντά ψυχρή έως εχθρική υποδοχή.

Χαρακτηριστικό για τη γενικότερη στάση ζωής όσων στηρίζουν ακόμη τον πατέρα κι επιχειρηματία Χέλγκε, το ρατσιστικο-φασιστικό, χορωδιακό τραγουδάκι που χλευάζει τον Μπάτοκαϊ.

Η γιορτή κινδυνεύει να διαλυθεί αλλά ο Κιμ έχει κρύψει τα κλειδιά όλων των αυτοκινήτων μέχρι ο Κρίστιαν να φτάσει στο τέλος των αποκαλύψεων. Αυτό έρχεται με την εμφάνιση της επιστολής Λίντας προς Ελένε, η οποία είναι πια υποχρεωμένη να τη διαβάσει ενώπιον όλων. Η Λίντα ζητάει συγγνώμη αλλά οι συνεχιζόμενοι, συστηματικοί βιασμοί του πατέρα τους την οδήγησαν στον λυτρωτικό θάνατο. Ολοι βουβαίνονται, ο ένοχος, αφού έρθει στα χέρια με τον μικρό του γιο, αποχωρεί συνοδευόμενος από τη γυναίκα του.

Στο «καθαρτήριο» πρωινό (άσπιλες, λευκές πυτζάμες, ρόμπες, νυχτικά), ο πατέρας επιχειρεί να απολογηθεί αδέξια κι εγωιστικά. Τελικά αποχωρεί μόνος και αποσυνάγωγος ενώ οι άλλοι συνεχίζουν τον καφέ τους.

Ο σκηνοθέτης Γιάννης Παρασκευόπουλος που, διόλου τυχαία έπαιζε και τον μάγειρα, υπερέβη κατά πολύ μιαν ιδιάζουσα, ενδιαφέρουσα και σημαίνουσα κυκλοφορία στον χώρο (arrangement) κατακτώντας όλα τα επίπεδα, μέχρι τον πυρήνα του, σοφά δομημένου, έργου. Μας συμπεριέλαβε αγρίως με όλα τα κρυφτούλια, τις βολές, τις ανοχές τις εθελοτυφλίες μας. Μας συμπαρέσυρε στο μάτι αυτής της προοδευτικής σκοτεινιάς που δεν σου επιτρέπει ν’ αναπνεύσεις στο τέλος έργου και παράστασης από ταραχή.

Υποστηριγμένοι από την υπαινικτική μουσική (Μάνος Μυλωνάκης), την απαιτητική κίνηση (Αλέξης Τσιάμογλου), τους σημαντικούς φωτισμούς (Στράτος Κουτράκης) οι: Κρίστιαν του Στυλιανού, Μίκαελ του Χατζησάββα, Ελένε της Παγιατάκη, Χέλγκε του Σπυρόπουλου, Χέλμουντ του Καπέλιου, Κιμ του Παρασκευόπουλου, Μπάτοκαϊ του Παπαγεωργίου, Πία της Οθωναίου, παππούς του Τσακίρη, Ελσι της Μπαλαούρα, Λαρς του Λιάρου, Μέττε της Αραμπατζόγλου, μικρή της Ζώρα, γιορτάζουν δίκαια μια σπουδαία ώρα του ανθούντος ΚΘΒΕ ερμηνεύοντας σκηνικά αλλά και κοινωνικά τα χαίνοντα αινίγματα των ρόλων τους.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ