ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Κριτική στον πρόεδρο Αναστασιάδη

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΕΛΛΙΣ

Την ευθύνη στην Τουρκία για το ναυάγιο των συνομιλιών στο Κραν-Μοντανά επιρρίπτουν οι σημαντικότεροι ηγέτες της αντιπολίτευσης στην Κύπρο, ασκώντας όμως παράλληλα κριτική και στον κ. Αναστασιάδη για τη διαπραγματευτική τακτική του .

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

ΛΕΥΚΩΣΙΑ - ΑΠΟΣΤΟΛΗ. Την ανησυχία τους για τις γεωτρήσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη στην κυπριακή ΑΟΖ εκφράζουν σε συνεντεύξεις τους στην «Κ» οι σημαντικότεροι ηγέτες της αντιπολίτευσης στην Κύπρο, χωρίς όμως να πανικοβάλλονται. Θεωρούν ότι είναι δύσκολο για την Τουρκία να προβεί σε επιθετικές ενέργειες εναντίον πολυεθνικών κολοσσών, αν και αναγνωρίζουν ότι ο απρόβλεπτος Ταγίπ Ερντογάν μπορεί να δημιουργήσει εντάσεις με διαφορετικούς τρόπους. Σε κάθε περίπτωση, χαιρετίζουν το μήνυμα που έστειλε η επίσκεψη της Γαλλίδας υπουργού Αμυνας στη Λευκωσία την ώρα που άρχιζε η γεώτρηση της Total.

Σε ό,τι αφορά τη λύση του Κυπριακού, επιρρίπτουν στην Τουρκία την ευθύνη για το ναυάγιο στο Κραν-Μοντανά, αλλά ασκούν κριτική στον πρόεδρο Αναστασιάδη για τη διαπραγματευτική του τακτική. Στο πλαίσιο αυτό οι κ. Παπαδόπουλος και Λιλλήκας κατηγορούν τον πρόεδρο για παραχωρήσεις στις εσωτερικές πτυχές –π.χ. την πρότασή του για την εκ περιτροπής προεδρία– και ζητούν να διασφαλισθεί ότι αυτές δεν θα αποτελέσουν «κεκτημένο», ενώ ο κ. Κυπριανού ζητεί περισσότερη συνεργασία με τους Τουρκοκύπριους.

Ολοι αποτιμούν ως θετική εξέλιξη την ανάδειξη της απόσυρσης των δυνάμεων κατοχής και των εγγυήσεων, ενώ εκφράζουν τις ευχαριστίες τους προς την Αθήνα, για τη σθεναρή υποστήριξή της στην Κυπριακή Δημοκρατία. Λίγες ημέρες μετά τη συνέντευξη που παραχώρησε στην «Κ» ο Νίκος Αναστασιάδης, οι πολιτικοί του αντίπαλοι απαντούν σε κοινές ερωτήσεις για το 1) πώς βλέπουν τις γεωτρήσεις και πώς πρέπει να αντιδράσει η Κύπρος σε ενδεχόμενες τουρκικές παρενοχλήσεις, 2) πώς αποτιμούν τη διάσκεψη του Κραν-Μοντανά και τι «έμεινε» σε ό,τι αφορά τις εγγυήσεις, την εκ περιτροπής προεδρία και άλλες πτυχές, 3) πώς βλέπουν τον ρόλο της Ελλάδας, του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα και του υπ. Εξωτερικών Νίκου Κοτζιά, όπως και της αντιπολίτευσης, 4) πώς κρίνουν τη στάση του Τουρκοκύπριου ηγέτη Μουσταφά Ακιντζί και της Τουρκίας, όπως και 5) τον ρόλο του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ Γκουτιέρες και του μεσολαβητή Εϊντε, και 6) κατά πόσον θεωρούν ότι μετά το ναυάγιο στο Κραν-Μοντανά έπεσαν «τίτλοι τέλους» στο Κυπριακό.

Η «Κ» επισκέφθηκε στα γραφεία τους στη Λευκωσία τον γ.γ. του ΑΚΕΛ, Ανδρο Κυπριανού, τον πρόεδρο του Δημοκρατικού Κόμματος, Νικόλα Παπαδόπουλο, και τον πρόεδρο της Συμμαχίας Πολιτών, Γιώργο Λιλλήκα, και κατέγραψε τις θέσεις τους. Οι κ. Παπαδόπουλος και Λιλλήκας θα διεκδικήσουν την προεδρία στις εκλογές του Φεβρουαρίου, ενώ το ΑΚΕΛ θα αποφασίσει πολύ σύντομα ποιον υποψήφιο θα υποστηρίξει ως αντίπαλο του κ. Αναστασιάδη.

Ανδρος Κυπριανού*
Να διατηρήσουμε ζωντανή την ελπίδα

Γεωτρήσεις: Υπάρχει ανησυχία. Ωστόσο, εμείς εκτιμάμε ότι δεν πρόκειται να υπάρξει θερμό επεισόδιο. Αυτό που θα επιδιώξει, κατά την άποψή μας, η Τουρκία είναι έρευνες στην περιοχή που έχει δεσμεύσει με NAVTEX. Ελπίζω και εύχομαι η κυβέρνηση να έχει μεριμνήσει για τη θωράκιση της άσκησης των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Χαιρετίσαμε τη γεώτρηση του γαλλικού ενεργειακού κολοσσού Total στο τεμάχιο 11. Χαιρετίζουμε την εδώ παρουσία της Γαλλίδας υπ. Αμυνας που έστειλε τα δικά της μηνύματα, ενώ εκφράσαμε την ανησυχία μας για τις δηλώσεις του υπ. Ενέργειας του Ισραήλ για επιτάχυνση των συνομιλιών με την Αγκυρα για κατασκευή αγωγού μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας.

Κραν-Μοντανά: Ο,τι και να λέμε, οι διαπραγματεύσεις στο Κραν-Μοντανά απομάκρυναν την προοπτική λύσης. Και γι’ αυτό ανησυχούμε. Το καθήκον μας τώρα είναι να διατηρήσουμε την ελπίδα ζωντανή. Να συνεργαστούμε με τους Τουρκοκύπριους συμπατριώτες μας που θέλουν τη λύση. Να κατανοήσουμε και τις δικές τους ανησυχίες και να εργαστούμε έτσι που να διατηρηθεί η προοπτική εξεύρεσης λύσης του Κυπριακού στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου όπως καθορίστηκε από τα Ηνωμένα Εθνη. Είναι θετικό ότι εκεί συζητήθηκαν τα θέματα της ασφάλειας. Το πλαίσιο που έθεσε ο Γκουτιέρες πρέπει να διασωθεί και τα κεκτημένα των διαπραγματεύσεων να διαφυλαχθούν.

Ρόλος Ελλάδας: Ηδη, ευχαριστήσαμε δημόσια τον Ελληνα υπ. Εξωτερικών για τη συνεισφορά του καθώς και τον Ελληνα πρωθυπουργό. Είναι διαχρονική μας θέση ότι το Κυπριακό έχει τη διεθνή και την εσωτερική του πτυχή και είναι απολύτως κατανοητό ότι η προσπάθειά μας είναι Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι να καταφέρουμε να συμφωνήσουμε στα ζητήματα της εσωτερικής πτυχής και αισίως να υπάρξει κατάληξη στα θέματα της διεθνούς πτυχής, δηλαδή της ασφάλειας, με την εποικοδομητική στάση Ελλάδας και Τουρκίας. Δυστυχώς, η τουρκική στάση δεν μας επέτρεψε να ανοίξουμε τον δρόμο για λύση στο Κραν-Μοντανά.
Ακιντζί, Τουρκία: Αποδείχθηκε δυστυχώς ότι η Τουρκία δεν ήταν έτοιμη να προχωρήσει. Η υπαναχώρησή της την τελευταία στιγμή στο θέμα της ασφάλειας αυτό έδειξε. Σημειώσαμε με τεράστια ανησυχία τις δηλώσεις Τσαβούσογλου ότι πρέπει να αναζητηθεί λύση εκτός των παραμέτρων του ΟΗΕ και τις δηλώσεις Ερντογάν για σχέδιο Β΄ και Γ΄. Σε ό,τι αφορά τον κ. Ακιντζί, ακούσαμε αντιφατικά σχόλια για τον ρόλο του. Εμείς οφείλουμε να μην κάνουμε το χατίρι της Τουρκίας να προωθήσει τους διχοτομικούς της στόχους.

Γκουτιέρες, Εϊντε: Ο γ.γ. του ΟΗΕ έδειξε ότι είναι ικανός και έξυπνος πολιτικός που έχει πραγματική βούληση να προσφέρει τις καλές του υπηρεσίες. Τα Ηνωμένα Εθνη γενικά θα έλεγα ότι τήρησαν και τηρούν ανάλογη στάση. Υπήρξε υπέρμετρη αισιοδοξία από τον κ. Εϊντε η οποία δεν ήταν πάντα βοηθητική.

«Τίτλοι τέλους»; Πρέπει να είμαστε ειλικρινείς. Η κατάσταση είναι εξαιρετικά δύσκολη. Ο ΟΗΕ δηλώνει ότι δεν πρόκειται να προβεί σε καμία κίνηση και θα αναμένει από τους ηγέτες, αφού προβληματιστούν, να πουν τι θέλουν.

Η Τουρκία μιλά για λύση εκτός των πλαισίων του ΟΗΕ, ενώ κόμματα στην τουρκοκυπριακή αλλά και στην ελληνοκυπριακή κοινότητα μιλούν για τέλος στην προσπάθεια λύσης ομοσπονδίας. Εμείς δεν τρέφαμε αυταπάτες ότι στο Κραν-Μοντανά θα φτάναμε σε συνολική διευθέτηση. Ομως οφείλαμε να καταβάλουμε κάθε προσπάθεια για να γίνει αποφασιστικό βήμα μπροστά. Αν δεν το πετυχαίναμε αυτό, τουλάχιστον να μην επιτρέπαμε να καταρρεύσει η διαδικασία. Πάντα θα υπάρχει επόμενη ευκαιρία, το θέμα είναι ότι η παρέλευση του χρόνου αλλοιώνει τα δεδομένα εις βάρος μας.

* Ο κ. Ανδρος Κυπριανού είναι γενικός γραμματέας του ΑΚΕΛ.

Νικόλας Παπαδόπουλος*
Επικίνδυνες οι υποχωρήσεις

Γεωτρήσεις: Είναι αναπόφευκτο να ανησυχούμε για ενδεχόμενες τουρκικές αντιδράσεις, όπως ανησυχούμε διαρκώς για τη συνεχιζόμενη τουρκική αδιαλλαξία και προκλητικότητα όλα αυτά τα χρόνια. Δυστυχώς, η Τουρκία αποδεικνύει καθημερινά σε όλες τις γειτονικές χώρες της ότι δεν έχει διάθεση ειρηνικής και ομαλής συνύπαρξης, αλλά, αντίθετα, είναι μια αναξιόπιστη χώρα με κακές προθέσεις. Γι’ αυτό εμείς επιμένουμε πως μια σωστή λύση πρέπει να προνοεί ότι από την πρώτη μέρα η Τουρκία δεν θα έχει κανένα ρόλο και καμία ανάμειξη στα τεκταινόμενα του κυπριακού κράτους και πώς θεμελιώδεις υποχρεώσεις της Τουρκίας, όπως η πλήρης αποχώρηση του τουρκικού στρατού και η κατάργηση των εγγυήσεων και των επεμβατικών δικαιωμάτων, πρέπει να υλοποιηθούν πριν από την έναρξη ισχύος της όποιας συμφωνίας. Σε σχέση με τις παρενοχλήσεις, ο πολιτικός κόσμος της Κύπρου και ο κυπριακός λαός στηρίζουμε απόλυτα τους ενεργειακούς σχεδιασμούς της Κυπριακής Δημοκρατίας. Και ζητούμε από τη διεθνή κοινότητα να σεβαστεί και να στηρίξει το αναφαίρετο δικαίωμα της χώρας μας για αξιοποίηση των ενεργειακών πόρων της.

Κραν-Μοντανά: Δυστυχώς, το Κραν-Μοντανά ήταν μια παταγώδης αποτυχία, διότι η Τουρκία παρέμεινε εντελώς αμετακίνητη στις διαχρονικές, αδιάλλακτες και απαράδεκτες θέσεις της, πέτυχε αδιέξοδο χωρίς να της επιρρίπτεται η παραμικρή ευθύνη (αντίθετα, μάλιστα, ο γ.γ. του ΟΗΕ τη συνεχάρη για τον δήθεν εποικοδομητικό ρόλο της) και, επιπρόσθετα, πήρε τις νέες επικίνδυνες υποχωρήσεις Αναστασιάδη, ο οποίος, χωρίς το παραμικρό αντάλλαγμα, αποδέχθηκε την εκ περιτροπής προεδρία και τα βέτο/θετική ψήφο στους Τουρκοκυπρίους σε κάθε απόφαση, αποδέχθηκε να δοθεί ο πρώτος λόγος στους παράνομους χρήστες των κατεχόμενων περιουσιών των προσφύγων μας στις περιοχές που δεν θα επιστραφούν, αποδέχθηκε την ελεύθερη έλευση των 80 εκατομμυρίων Τούρκων πολιτών στην Κύπρο και αποδέχθηκε τον απαράδεκτο τουρκικό χάρτη με μικρές και αδιευκρίνιστες τροποποιήσεις.

Ρόλος Ελλάδας: Ο ρόλος της ελλαδικής κυβέρνησης, και ειδικότερα του κ. Κοτζιά στο θέμα της ασφάλειας και των εγγυήσεων, στο οποίο η Ελλάδα ως εγγυήτρια δύναμη έχει και λόγο και ρόλο, ήταν σωστός και εποικοδομητικός. Η θέση Κοτζιά για «μηδέν στρατό και μηδέν εγγυήσεις» είναι μια εθνική θέση και οφείλουμε όλοι, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Κύπρο, να παραμείνουμε πιστοί και αταλάντευτοι σε αυτήν. Ομως, δυστυχώς, η στάση του κ. Κοτζιά δεν στάθηκε αρκετή να αποτρέψει τις αρνητικές εξελίξεις από τη στιγμή που στις εσωτερικές πτυχές ο κ. Αναστασιάδης προχώρησε στις επικίνδυνες υποχωρήσεις που ανέφερα.
Ακιντζί, Τουρκία: Δυστυχώς, η στάση της Τουρκίας ήταν η γνωστή αδιάλλακτη και προκλητική στάση που ζούμε εδώ και χρόνια. Ο κ. Αναστασιάδης εκτίμησε λάθος και θεώρησε ότι εάν προχωρήσει σε νέες επικίνδυνες υποχωρήσεις, αυτή η στάση θα άλλαζε. Κάτι που δεν έγινε. Σε ό,τι αφορά τον κ. Ακιντζί, δυστυχώς, για ακόμα μία φορά, μιλούσε και ενεργούσε ως εντεταλμένος της Τουρκίας και όχι ως εκφραστής των συμφερόντων των Τουρκοκυπρίων συμπατριωτών μας.

Γκουτιέρες, Εϊντε: Ο κ. Γκουτιέρες είναι προφανές ότι έχει κάποια διαφορετική προσέγγιση και φιλοσοφία από τον κ. Εϊντε, παρά το γεγονός ότι το πλαίσιο το οποίο υιοθέτησε κρίνεται από εμάς στην καλύτερη περίπτωση ως ασαφές έως και αρνητικό, όπως αρνητική για την πλευρά μας ήταν και η καταληκτική δήλωση με την οποία κήρυξε αδιέξοδο.

«Τίτλοι τέλους»; Τίτλοι τέλους στο Κυπριακό θα μπουν μόνο όταν θα έχουμε πετύχει μια σωστή, λειτουργική και βιώσιμη λύση. Οι απειλές για τελευταίες ευκαιρίες ή για «τίτλους τέλους» προέρχονται μόνο από όσους θέλουν να επιβάλουν μια τουρκικών προδιαγραφών λύση.

* Ο κ. Ν. Παπαδόπουλος είναι πρόεδρος του Δημοκρατικού Κόμματος και υποψήφιος πρόεδρος της Δημοκρατίας.

Γιώργος Λιλλήκας*
«Τίτλοι τέλους» μόνο με την υπογραφή μας

Γεωτρήσεις: Είναι πολύ δύσκολο για την Τουρκία να προβεί σε επιθετικές ενέργειες κατά των μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών. Παρότι ο Ερντογάν θεωρείται απρόβλεπτος, εκτιμώ ότι θα συνυπολογίσει τις συνέπειες και θα αποφύγει παρενοχλήσεις που θα προκαλούσαν την αντίδραση των ΗΠΑ ή της Γαλλίας. Η επίσκεψη της υπ. Αμυνας και η παρουσία πλοίων του πολεμικού στόλου της Γαλλίας στην Κύπρο ήταν ένα μήνυμα αποφασιστικότητας από το Παρίσι που η Αγκυρα δεν μπορεί να αγνοήσει. Ομως, η Τουρκία μπορεί να δημιουργήσει κρίση και ένταση με άλλους τρόπους. Δεν θα πρέπει με τις δικές μας αντιδράσεις να επιτρέψουμε ούτε αμφισβήτηση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων ούτε τη δημιουργία διαφοράς με την Τουρκία.

Κραν-Μοντανά: Η Τουρκία επεδίωξε τη σύγκληση διάσκεψης, με συγκεκριμένη σύνθεση, γιατί ήθελε να κορυφώσει τη διαδικασία και να μας θέσει προ του διλήμματος: λύση τουρκικών προδιαγραφών ή αδιέξοδο. Δεν πέτυχε τον πρωταρχικό της στόχο για λύση που θα επέτρεπε να διατηρήσει τον γεωπολιτικό έλεγχο της Κύπρου, αλλά πέτυχε το αδιέξοδο το οποίο θα επιχειρήσει να αξιοποιήσει για να εφαρμόσει το πλάνο Β΄. Αυτή η εξέλιξη ήταν προβλεπτή και είχα προειδοποιήσει τον πρόεδρο Αναστασιάδη, αλλά δυστυχώς δεν εισακούστηκα. Οι τελικές προτάσεις Αναστασιάδη, με τις οποίες ικανοποιούσε όλες τις τουρκικές απαιτήσεις, κατατέθηκαν υπό την προϋπόθεση ότι η Τουρκία θα μας ικανοποιούσε στα ζητήματα εγγυήσεων και ασφάλειας. Αφού αυτό δεν έγινε, θα πρέπει ο πρόεδρος, με τον πλέον επίσημο τρόπο να τις αποσύρει για να μην αποτελέσουν νέο κεκτημένο για την Τουρκία. Είναι θετικό ότι οι εγγυήσεις και η ασφάλεια έγιναν αντικείμενο διαπραγματεύσεων. Αυτό πρέπει να το διατηρήσουμε, όπως και τη θέση Γκουτιέρες για τερματισμό εγγυήσεων και επεμβατικών δικαιωμάτων.

Ρόλος Ελλάδας: Ο πρωθυπουργός Αλ. Τσίπρας και ο υπ. Εξωτερικών Ν. Κοτζιάς κράτησαν μια εθνικά ορθή και υπεύθυνη στάση έναντι της Κύπρου. Πολύ καλά προετοιμασμένος και εποικοδομητικός ο κ. Κοτζιάς, με προτάσεις που διευκόλυναν τη διαδικασία. Είμαστε ευγνώμονες στην ελληνική κυβέρνηση, στα πολιτικά κόμματα και στον ελληνικό λαό για τη βοήθεια και τη στήριξή τους. Το ότι και τα κόμματα της αντιπολίτευσης στήριξαν τη θέση «μηδέν εγγυήσεις, μηδέν στρατεύματα» ήταν ενισχυτικό για τη διαπραγματευτική μας θέση. Ισως τώρα είναι η ώρα τόσο η Βουλή των Ελλήνων όσο και η κυπριακή Βουλή να υιοθετήσουν ψήφισμα για τη λύση του Κυπριακού χωρίς εγγυήσεις, επεμβατικό δικαιώματα και ξένους στρατούς.

Ακιντζί, Τουρκία: Δεν ανέμενα ότι ο Ακιντζί θα μπορούσε να διαφοροποιηθεί ή να έρθει σε αντιπαράθεση με την Τουρκία. Για το Κυπριακό αποφασίζει η Αγκυρα και όχι οι Τουρκοκύπριοι. Η στάση της Τουρκίας ήταν η αναμενόμενη. Δυστυχώς κάποιοι, είτε εθελοτυφλώντας είτε πιστεύοντας τις διαβεβαιώσεις τρίτων, έτρεφαν ψευδαισθήσεις.

Γκουτιέρες, Εϊντε: Από την ενημέρωση που είχαμε, εκτιμώ ότι ο Γκουτιέρες έχει καλές και ειλικρινείς προθέσεις και εργάστηκε σκληρά και με πρακτικό τρόπο για να υπάρξει θετικό αποτέλεσμα. Δεν μπορώ να πω το ίδιο για τον Εϊντε ο οποίος, είτε από απειρία σε τέτοιου επιπέδου διαπραγματεύσεις είτε για να εξυπηρετήσει άλλες σκοπιμότητες, επιχείρησε να παγιδεύσει τα μέρη που μετείχαν στη διάσκεψη και να φέρει την αδύνατη πλευρά προ τετελεσμένων.

«Τίτλοι τέλους»; Μόνο με την υπογραφή μας μπαίνουν «τίτλοι τέλους». Το Κυπριακό σίγουρα έχει περάσει σε άλλη φάση. Η Τουρκία θα επιχειρήσει ενδεχομένως να δημιουργήσει νέα δεδομένα τα οποία στη συνέχεια θα προτείνει ως συντελεστές της λύσης. Αυτό έκανε με την ανακήρυξη του ψευδοκράτους. Το παρουσίασε ως το «τουρκοκυπριακό συνιστών κράτος» και εμείς το αποδεχθήκαμε ως συντελεστή της λύσης.

* Ο κ. Γιώργος Λιλλήκας είναι πρόεδρος της Συμμαχίας Πολιτών.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ