ΒΙΒΛΙΟ

Μια βροχή σκεπάζει δύο κόσμους που συγκρούονται

ΧΡΥΣΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΥ

O Αγγλος συγγραφέας Ουίλιαμ Σόμερσετ Μομ (1874-1965).

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

W. SOMERSET
MAUGHAM
Βροχή
μτφρ.: Παλμύρα
Ισμυρίδου
εκδ. Αγρα, σελ. 100

Ο σπουδαίος Αγγλος συγγραφέας Ουίλιαμ Σόμερσετ Μομ (1874-1965), γνωστός κυρίως για τα μυθιστορήματά του «Ανθρώπινη δουλεία» (1945) και «Η κόψη του ξυραφιού» (1945), ασχολήθηκε και με το διήγημα επιτυχώς, την κλασική μορφή του οποίου υποστήριξε, όχι μόνο στα έργα του αλλά και στα δοκίμιά του. Τα διηγήματά του, όπως και η εξαιρετικής έντασης νουβέλα του «Βροχή» (1921) διαθέτουν αρχή, μέση και τέλος, με δράση και απεικονίσεις ψυχολογικού τύπου.

Τα ανθρώπινα πάθη, οι ανταγωνισμοί, το απροσδόκητο τέλος των ιστοριών, σχεδόν πάντα τραγικό, οι χαρακτήρες που κινούνται πέραν των ορίων και δοκιμάζουν τις αντοχές τους, είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά της αφήγησης του σπουδαίου Αγγλου συγγραφέα. Και ενώ διατείνεται ότι είναι πρώτα απ’ όλα αφηγητής και δευτερευόντως λογοτέχνης, τα ίδια του τα έργα αποδεικνύουν ότι συνδυάζει επιτυχώς και τα δύο. Η γραφή της νουβέλας, που κυκλοφόρησε πρώτη φορά στα ελληνικά το 1990, μαζί με άλλα διηγήματα, στις εκδόσεις Δαμιανός, σε μετάφραση Δ. Κωνσταντινίδη, και επανακυκλοφόρησε στην ίδια μετάφραση το 2005 από τις εκδόσεις Ηριδανός, είναι απλή, αλλά και εμπλουτισμένη από τις εναλλαγές των χαρακτήρων, ενώ οι περιγραφές του περιβάλλοντος χώρου και της φύσης συνάδουν με αυτές των ηρώων, αντανακλούν την εσωτερική κατάστασή τους. Θύματα των παθών και της ευφυΐας τους οι ήρωες, μολονότι πιστεύουν το αντίθετο, δεν μπορούν να ορίσουν απολύτως τη μοίρα τους, συγκρούονται με τους άλλους, αλλά και με τον ίδιο τους τον εαυτό. Και εδώ, όπως και αλλού, αναδιπλώνεται βαθμιαία το δράμα και η σύγκρουση ανάμεσα σε δύο διαφορετικούς κόσμους που εντέλει αποδεικνύεται ότι είναι φτιαγμένοι από την ίδια συνταγή, τα ίδια υλικά. Ως σκηνικό επιλέγονται οι μακρινές αποικίες των Αμερικανών, τα νησιά Σαμόα του Νοτίου Ειρηνικού, περιγράφεται το υγρό και μελαγχολικό περιβάλλον που υποστηρίζει τις αντιθέσεις, τη σύγκρουση διαφορετικών στάσεων ζωής. Ενα πλοίο, που κατευθύνεται στην Απια των νήσων Σαμόα, αγκυροβολεί σε κάποιο λιμάνι, επειδή ένας ναυτικός έχει προσβληθεί από ιλαρά, θανατηφόρα ασθένεια, που εξαπλώθηκε στους κατοίκους του νησιού.

Η τριτοπρόσωπη αφήγηση επικεντρώνεται στη σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα σε δύο ζευγάρια, επιβάτες του πλοίου, αλλά και ένα ακόμα πρόσωπο που θα είναι καταλυτικό για την εξέλιξη της ιστορίας. Πρόκειται για έναν γιατρό με τη γυναίκα του και ένα ζευγάρι ιεραποστόλων. Από τη μια ο γιατρός εκπροσωπεί την ανεκτικότητα, την αποδοχή και την ηρεμία, από την άλλη, οι ιεραπόστολοι, ιδιαιτέρως ο άντρας, είναι φανατικοί ηθικολόγοι, επιθετικοί, υπερασπιστές ενός ακραίου κώδικα, τον οποίο επιχειρούν να επιβάλουν στους ιθαγενείς πληθυσμούς και σε εκείνους τους δυτικούς, που θεωρούν ότι παρεκτρέπονται. Οταν τα άτομα αυτά βρεθούν, αναγκαστικά, κάτω από την ίδια στέγη, σε ξενώνα του νησιού, θα προσέξουν μια γυναίκα, μια πόρνη που διασκεδάζει με ναύτες, γεγονός που τους σκανδαλίζει.

Ενώ οι συγκρούσεις είναι σφοδρές ανάμεσα στον ιεραπόστολο και στην πόρνη, παρατηρείται ότι γίνεται σταδιακά μια εσωτερική μεταστροφή και στους δύο. Η γυναίκα υποτάσσεται στον δυνάστη της, ο ιεραπόστολος ανεπαίσθητα δένεται μαζί της, κάτι που θα τον οδηγήσει σε ακραία επιλογή.

Η υποκρισία, η προσπάθεια να καταπνίξει κανείς τις επιθυμίες του και να αφανίσει την ίδια τη φύση του είναι τα θέματα που διατρέχουν τη νουβέλα, όπως και άλλα έργα του Σόμερσετ Μομ. Θεματικές αναλογίες υπάρχουν ανάμεσα στη «Βροχή» και στο διήγημα «Χοντρομπαλού» του Γκι ντε Μοπασάν, αλλά και στην «Ηρωίδα» της Κάρεν Μπλίξεν, αν και απ’ αυτά τα δύο απουσιάζει ο θρησκευτικός φανατισμός.

Εξαιρετική είναι η αφηγηματική πυκνότητα, καθώς τα σπουδαία υπονοούνται και αφήνονται να εννοηθούν από τον αναγνώστη, εφόσον ο αφηγητής με λιτότητα παραθέτει απλώς τα γεγονότα, δεν κρίνει και δεν αναλύει.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ