ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Η Πάφος έκανε... ορατό τον πολιτισμό

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΘΗΝΑΚΗΣ

Η εντυπωσιακή έναρξη του καλοκαιρινού προγράμματος, που συγκέντρωσε περίπου 30.000 επισκέπτες.

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

ΠΑΦΟΣ - ΑΠΟΣΤΟΛΗ. Ο Μαρσό ίσως ένιωθε οικεία. Ο «Ξένος» του Καμί θα έβρισκε στην Πάφο έναν τόπο, όπου η ζέστη μοιάζει με... βροχή· λίγα λεπτά διαδρομής, μέρα μεσημέρι, αρκούν για να νιώσεις ότι βράχηκες δίχως να βρέξει. Ο κυπριακός Νότος δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από τον αφρικανικό Βορρά – ο τροπικός ήλιος είναι αδυσώπητος, όπως συμβαίνει και με τη θάλασσα, που συνεχώς σε καλεί κοντά της, σαν να μη γίνεται αλλιώς. Είναι, όμως, αυτό η Πάφος; Από τις αρχές του χρόνου, η κυπριακή πόλη είναι Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης για το 2017, ενώ μοιράζεται τον τίτλο, όπως συνηθίζεται, με το Ορχους της Δανίας. Η διοργάνωση στην Πάφο ήταν η μεγάλη ευκαιρία για τον τόπο, προκειμένου να μάθει... τον πολιτισμό. Ακούγεται παράξενο· ωστόσο, μέχρι πρότινος, δεν υπήρχε καμία άξια λόγου πολιτιστική υποδομή ή καλλιτεχνική ομάδα, ενώ οι αντίστοιχες δράσεις περιορίζονταν σε τραγουδιστές πίστας από την Ελλάδα. Κι όμως, από το 2012, οπότε και κέρδισε τον τίτλο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας, κάτι κινείται στην Πάφο.

Η ευρωπαϊκή επιτροπή αξιολόγησης είχε πεισθεί από δύο στοιχεία: από το γενικό πλαίσιο της πρότασης και από αυτήν ακριβώς την έλλειψη τεχνών. Η υποψηφιότητα είχε ως ομπρέλα το Ανοικτό Εργοστάσιο Πολιτισμού, που σκοπό είχε να ενεργοποιήσει τους δημόσιους χώρους και είχε τρεις θεματικές ενότητες, όπως μας εξήγησε η Γεωργία Ντέτσερ, καλλιτεχνική διευθύντρια της διοργάνωσης: Μύθοι και Θρησκεία (με βάση τον μύθο της γέννησης της Πάφου από την ένωση του Πυγμαλίωνα και της Γαλάτειας), Ταξιδιώτες του Κόσμου (αναδεικνύοντας τον πολυπολιτισμικό της χαρακτήρα) και Στάδια του Μέλλοντος, για την παρακαταθήκη της διοργάνωσης στην πόλη. Πράγματι, ο τίτλος και η ουσία της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας θα αφήσει στην Πάφο κληρονομιά κάτι που δεν διέθετε, αφού εδώ και χρόνια έχει εστιάσει απόλυτα στον τουρισμό – μπορεί να το καταλάβει κάποιος όχι μόνον από τον τρόπο οργάνωσης της πόλης (τα πάντα είναι γραμμένα σε τρεις-τέσσερις γλώσσες), αλλά από τις απειράριθμες ξενοδοχειακές μονάδες που υπάρχουν σε όλο το παραλιακό μέτωπο. Η Πάφος, μέσω αυτής της διοργάνωσης, περνάει στην επόμενη μέρα της, φροντίζοντας το σήμερα να την εντάξει στον ευρωπαϊκό χάρτη, αλλά και να μετατραπεί η ίδια σε ευρωπαϊκή πόλη. Για τις ανάγκες του τίτλου, ο τόπος απέκτησε θέατρο (Μαρκίδειο), που δεν είχε (!), πολιτιστικό πολυχώρο (Αττικόν), που επίσης δεν είχε, ενώ αναμορφώθηκαν οι πλατείες της άνω και της κάτω Πάφου, όπως, επίσης, ανακαινίστηκε το Χάνι του Ιμπραήμ, που υποδέχθηκε τον Μάιο την έκθεση «Το Μεγάλο Μωσαϊκό», που περιελάμβανε την εικαστική έκφραση «Μνήμης Ανθρώπων» που κατάγονται από ή ζουν στην Πάφο. Το σημαντικότερο; Ο πολιτισμός είναι ορατός στην πόλη, οι ντόπιοι και οι επισκέπτες... βλέπουν ότι υπάρχει.

Ακούγονται λίγα, αλλά δεν είναι. Ειδικά για μια πόλη, η οποία δεν έχει καμία ανάγκη από τουρισμό, αφού είναι «χτισμένη» ακριβώς γι’ αυτόν τον σκοπό. Η Γεωργία Ντέτσερ αναφέρει, μάλιστα, ότι «σημαντικό ρόλο στο πρόγραμμά μας διαδραματίζει η πολυπολιτισμικότητα της Πάφου, η οποία εκφράζεται και μέσα από το σύνθημα “Ενώνοντας Ηπείρους, Γεφυρώνοντας Πολιτισμούς”. Η μεγάλη αυτή διοργάνωση προβάλλει τον ρόλο της Πάφου (αλλά και ολόκληρης της Κύπρου) ως γέφυρας ανάμεσα σε χώρες και πολιτισμούς της Ευρώπης, της Ασίας και της Αφρικής. Το ίδιο σύνθημα λειτουργεί και ως ευκαιρία γεφύρωσης διαφορών, ανάμεσα στις οποίες και αυτές των δύο κοινοτήτων της Κύπρου. Δράσεις, όπως οι θεατρικές παραγωγές “Τρωάδες”, με ηθοποιούς από μοιρασμένες πόλεις, “Λυσιστράτη”, με γυναίκες ηθοποιούς από τη Βενεζουέλα, τη Νιγηρία και την Κύπρο, και “Ενώνοντας τη Μεσόγειο”, με ηθοποιούς από χώρες της Μεσογείου, αποτελούν μόνο μερικά παραδείγματα. Ζητήματα σύγχρονα, όπως η μετανάστευση αλλά και η διαίρεση της Κύπρου, όπως αυτή αντανακλάται στον Μούτταλο, την πρώην κραταιά τουρκοκυπριακή γειτονιά, αποτελούν κεντρικά ζητήματα που τίθενται σε μεγάλο αριθμό έργων».

Μεγάλα ονόματα της τέχνης στις 350 δράσεις της διοργάνωσης

Η καλλιτεχνική διευθύντρια της Πάφου Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης 2017, κατά την ξενάγηση της «Κ», δεν έκρυψε στιγμή τον ενθουσιασμό αλλά και τη –χορτασμένη– εξάντλησή της από την προσπάθεια των τελευταίων χρόνων και, κυρίως, από τους πρώτους επτά μήνες της διοργάνωσης. Το πρόγραμμα, άλλωστε, περιλαμβάνει, όπως μας είπε η ίδια, 172 έργα με σύνθετες καλλιτεχνικές δράσεις που φτάνουν τις 350. Περίπου 20 συνιστούν έργα που απορρέουν από την κοινωνική συμμετοχή τοπικών φορέων, οργανωμένων συνόλων και άλλων οργανισμών. Επιπρόσθετα, η διοργάνωση έχει σχεδιάσει ένα παράλληλο πρόγραμμα, το «Σχολεία εν δράσει», που αποσκοπεί στην εμπλοκή μαθητών και υποστηρίζει δράσεις και εκδηλώσεις σε ένα ανεπίσημο πρόγραμμα, με τίτλο «Γιορτάζοντας – Πάφος 2017».

Μέχρι στιγμής, από την κυπριακή πόλη έχουν παρελάσει σπουδαίοι καλλιτέχνες, δίνοντας τον τόνο της χρονιάς, που δεν είναι άλλος από αυτήν την αμφίδρομη ένωση της Κύπρου με την Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο. Μεταξύ άλλων, στην Πάφο βρέθηκαν η Φιλαρμονική του Βερολίνου με το «Κονσέρτο της Ευρώπης» (50 εκατ. θεατές παρακολούθησαν την ταυτόχρονη τηλεοπτική κάλυψη του κονσέρτου σε Γερμανία και Ευρώπη), η Ούτε Λέμπερ, η Φανί Αρντάν, η Λουθ Καζάλ (η συναυλία που παρακολουθήσαμε είχε τον μυστικισμό της μούσας του Αλμοδόβαρ), η Σαρλότ Ράμπλινγκ, ο Βλαντιμίρ Ασκενάζι, ο Θόδωρος Τερζόπουλος, ο Ομάρ Φαρούκ Τεκμπιλέκ. Ξεχωρίζουν οι εγκαταστάσεις στον Ακάμα της διάσημης Γιαπωνέζας εικαστικού Chiharu Shiota, σε μια προχριστιανική σπηλιά, καθώς και τα «10 Σημεία Ορασης» του Κώστα Τσόκλη και του Γιώργου Τριανταφύλλου στην Πέτρα του Ρωμιού.

Η Γεωργία Ντέτσερ μάς είπε ότι, μέχρι στιγμής, υπολογίζεται ότι έχουν επισκεφθεί τις δράσεις στην Πάφο πέραν των 80.000 θεατών από την Πάφο, την Κύπρο και το εξωτερικό, ενώ στελέχη της τοπικής αστυνομίας μιλούν για αναβάθμιση της ποιότητας των επισκεπτών, κάτι που επιβεβαιώνεται και από τον Δήμο Πάφου αλλά και από τους κοινοτικούς άρχοντες. Οπως μας ανέφερε η καλλιτεχνική διευθύντρια, «η Πάφος, έστω και με τα περιορισμένα της κονδύλια (από 22 εκατ. ευρώ αρχικό προϋπολογισμό για 31 μόνο έργα, έφτασε τα 8,5 εκατ. για 170 και πλέον έργα, λόγω της κρίσης που ξέσπασε στην Κύπρο), την εξαιρετικά μικρή οργανωτική της ομάδα (μόλις 17 άτομα), αλλά και τις δυσκολίες που αντιμετώπισε τους πρώτους μήνες με την οικονομική αβεβαιότητα και την έλλειψη χώρων, πέτυχε ένα μικρό θαύμα, που μπορεί να συνοψιστεί πέρα από τα καλλιτεχνικά επιτεύγματα, τα μεγάλα και μικρά γεγονότα, τις ανταλλαγές, τις εμπειρίες και τη σημαντική αύξηση του κοινού, σε αυτό που θα παραμείνει στην πόλη για να συνοδεύσει την πολιτιστική της ανάπτυξη και τα επόμενα χρόνια: την ενεργοποίηση και εμπλοκή των πολιτών της, των ξένων μόνιμων κατοίκων και τη σύνδεσή τους, καθώς και την ανάδειξη της σημασίας του πολιτισμού στην καθημερινή τους ζωή. Το σύνθημα των 400 και πλέον εθελοντών, “Πάφος με Πάθος”, αποτελεί πλέον πηγή έμπνευσης και κίνητρο για την καθημερινότητα αλλά και τα όσα αυτή η πόλη θέλει να επιτύχει στα επόμενα χρόνια».

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ