ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΑΛΛΙΑΣ*

Η ΠΓΔΜ, η Βουλγαρία και εμείς

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Η ​​υπουργός Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς επισκέπτεται τα Σκόπια σε μια ενδιαφέρουσα περίοδο. Η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Ζόραν Ζάεφ επιχειρεί να αποδείξει ότι η πολιτική καλών σχέσεων με τους γείτονες που επαγγέλλεται έχει ουσιαστικό περιεχόμενο.

Η υπογραφή της Θεμελιώδους Συνθήκης με τη Βουλγαρία, που ερμηνεύεται ότι αντιμετωπίζει –διότι δεν τα επιλύει– τα ζητήματα περί έθνους και γλώσσας αποτελεί ένδειξη πολιτικού πραγματισμού από την πλευρά των Σκοπίων, κυρίως όμως από τη Σόφια. Δεν υποτιμώ τη σημασία της, ειδικά τη στιγμή αυτή. Υποστηρίζω όμως ότι δεν μεταβάλλει την προοπτική με την οποία η Βουλγαρία αντιμετώπισε εξαρχής τη «Δημοκρατία της Μακεδονίας» από τη γένεσή της το 1991 μέχρι σήμερα. Ηταν η πρώτη χώρα, το1992, που την αναγνώρισε ως ανεξάρτητο κράτος με τη συνταγματική της ονομασία. Εκτοτε, με τη γεύση της «ανεκπλήρωτης επιτυχίας», η Σόφια δεν έπαυσε να την αντιμετωπίζει με μητρικά και πατερναλιστικά αισθήματα.

Από το 1992 μέχρι σήμερα, οι εσωτερικές συζητήσεις εντός των διαδοχικών βουλγαρικών κυβερνήσεων, καθώς και στις κεκλεισμένων των θυρών συσκέψεις στη Σόφια δεν ήταν ευθύγραμμες. Συχνά, η προσωπικότητα του προέδρου και του πρωθυπουργού οδήγησε σε αποφάσεις σε σχέση με την ΠΓΔΜ που δεν ευθυγραμμίστηκαν με τις υπηρεσιακές προτάσεις. Ενα πράγμα, όμως, είναι βέβαιο. Οι σχέσεις της Βουλγαρίας με την ΠΓΔΜ από το 1992 μέχρι σήμερα, παρά κάποιες περιόδους ψύχρανσης και οξύτητας, που οφείλοντο κυρίως σε προκλήσεις της πολιτικοακαδημαϊκής νομενκλατούρας των Σκοπίων, δεν είχαν τα πολιτικά και διπλωματικά χαρακτηριστικά που έχουν οι σχέσεις Αθηνών-Σκοπίων.

Σε κάποιες περιόδους, Αθήνα και Σόφια θεώρησαν ότι είχαν συμφέρον να συνεννοηθούν και να συμπλεύσουν στο ΝΑΤΟ και στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Οταν η πατερναλιστική διάθεση έδινε τη θέση της στην απογοήτευση και στον θυμό, η Σόφια εμέμφετο εαυτήν για την άνευ ανταλλαγμάτων αναγνώριση της «Δημοκρατίας της Μακεδονίας».

Ας είμαστε ειλικρινείς. Σε καμία φάση της παράλληλης ιστορίας μας από το 1992 μέχρι σήμερα, ούτε η Αθήνα ούτε η Σόφια θυσίασαν η μία τα εθνικά της συμφέροντα υπέρ της άλλης σε σχέση με την ΠΓΔΜ.

Το 1991-92 η Ελλάδα θεώρησε ότι η Βουλγαρία δεν κράτησε την υπόσχεσή της. Κρίση στις σχέσεις μας. Τον Σεπτέμβριο του 1995, η Σόφια έδειξε να αιφνιδιάζεται από την υπογραφή της Ενδιάμεσης Συμφωνίας. Εν συνεχεία, εμείς κοιτούσαμε τη Βουλγαρία «αφ’ υψηλού», ειδικά σε σχέση με τις επιδιώξεις μας στην ΠΓΔΜ, με τον αέρα της ευρωπαϊκο-νατοϊκο-βαλκανικής δύναμης. Η οικονομική-επενδυτική επέλαση της Ελλάδος εντυπωσίαζε. Οι Βούλγαροι γείτονές μας, έχω υπόψη μου καυστικές δηλώσεις κατά τις επισκέψεις τους στην Ουάσιγκτον τα τελευταία χρόνια, μας ανταπέδωσαν την «αφ’ υψηλού» θεώρηση κατά την οκταετία της κρίσης και αποδυνάμωσής μας. Γιατί αποφάσισα σήμερα να γράψω περί ΠΓΔΜ, Βουλγαρίας και Ελλάδος; Απλά, διότι η προτροπή «κάνετε και σεις ό,τι έκαναν οι Βούλγαροι» ακούγεται συχνότερα. Η Βουλγαρία ενεργεί για την προώθηση των συμφερόντων της. Το ίδιο δικαιούται να πράξει και η Ελλάδα. Με τη θεμελιώδη, όμως, διαφορά ότι το ζήτημα του ονόματος της ΠΓΔΜ είναι θέμα περιφερειακής ασφάλειας και σταθερότητας, διεθνές και όχι απλά διμερές, όπως ορίζεται από δύο ομόφωνες αποφάσεις 817 και 845 (1993) του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.

* Πρέσβης επί τιμή, πρώτος διπλωματικός αντιπρόσωπος της Ελλάδας στα Σκόπια την περίοδο 2005-2009.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ