ΚΟΣΜΟΣ

Τουρκία: Εκπαιδευτικό λίφτινγκ

DAN BILEFSKI / THE NEW YORK TIMES

Αφίσες για την Ημέρα Δαρβίνου στη Φιλαδέλφεια των Ηνωμένων Πολιτειών. Στην Τουρκία, όμως, η θεωρία της εξέλιξης εξοστρακίζεται από το πρόγραμμα σπουδών στα σχολεία.

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Τουρκία

Προ εκπλήξεως βρίσκονται οι μαθητές λυκείου της Τουρκίας τη νέα σχολική χρονιά μετά την απόφαση του υπουργείου Παιδείας να αφαιρέσει από το πρόγραμμα σπουδών τη θεωρία της εξέλιξης του Δαρβίνου. Στις προωθούμενες αλλαγές συγκαταλέγεται και η διδασκαλία της λέξης τζιχάντ ως «αγάπη για την πατρίδα» έναντι της έννοιας της «αναμέτρησης». Επιπροσθέτως, εκτιμάται ότι οι σχολικές αναφορές στον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ υποβαθμίζονται.

Ειδικοί αναλυτές επισημαίνουν πως η αναδιαμόρφωση περισσοτέρων από 170 εκπαιδευτικών μαθημάτων συνιστά κατά μέτωπο επίθεση στην εύθραυστη παράδοση της εκκοσμίκευσης από τον Τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν. Οι αλλαγές έρχονται μεσούσης μιας περιόδου κλυδωνισμών στις σχέσεις Τουρκίας και δυτικών κρατών, δεδομένου του περυσινού αποτυχημένου πραξικοπήματος, το οποίο το νέο πρόγραμμα σπουδών εξυμνεί ως «θρυλική, ηρωική ιστορία».

Κατά τον Σονέρ Καγκάπταϊ, διευθυντή του τουρκικού ερευνητικού προγράμματος στο Ιδρυμα Ουάσιγκτον για την Πολιτική στην Εγγύς Ανατολή, η εκπαιδευτική επανάσταση στοχεύει στην αλλοίωση της δημόσιας εκπαίδευσης και τη διασφάλιση της επικράτησης μιας συντηρητικής άποψης για τον κόσμο. «Πρόκειται για την εκδίκηση του Ερντογάν, ο οποίος νιώθει ότι η θρησκεία είχε παραγκωνιστεί για δεκαετίες», αναφέρει ο πολιτικός αναλυτής.

Επιστημονικές εξελικτικές θεωρίες, όπως η θεωρία της φυσικής επιλογής, απουσιάζουν από το νέο πρόγραμμα. Επίσης, καμία αναφορά δεν γίνεται στον Δαρβίνο, του οποίου η θεωρία αποτελεί σταθερό πυλώνα της επιστήμης της βιολογίας. Ο υπουργός Παιδείας Ισμέτ Γιλμάζ επαίνεσε την εκπαιδευτική αναμόρφωση, εξηγώντας πως η εξελικτική θεωρία είναι πολύ δύσκολη για μαθητές λυκείου. Η αποσιώπηση του Δαρβίνου βρίσκει σύμφωνους συμμάχους του Ερντογάν και συντηρητικούς πολέμιους της επιστημονικής θεωρίας της εξέλιξης. Αναφορικά, με το ζήτημα του Ατατούρκ, οι νέες αλλαγές εξαγριώνουν όσους είναι υπέρ του κοσμικού χαρακτήρα του κράτους. Κατά την άποψή τους, η συμβολή του Ατατούρκ στην οικοδόμηση ενός εκσυγχρονισμένου έθνους σκοπίμως υποτιμάται, όπως φαίνεται από την παράλειψη αναφοράς στον ηγετικό ρόλο του κατά τη διάρκεια του τουρκικού πολέμου της ανεξαρτησίας.

Το νέο εκπαιδευτικό πρόγραμμα δεν παραλείπει να αναφερθεί και στους εχθρούς της Τουρκίας. Ανάμεσα σε αυτούς περιλαμβάνονται το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK), το Ισλαμικό Κράτος και ο Γκιουλέν. Σύμφωνα με τον Γιλμάζ, θεωρείται καίρια ανάγκη η νέα γενιά να λάβει γνώση των κινδύνων του κινήματος Γκιουλέν.

Ως προς το αμφιλεγόμενο ζήτημα της λέξης τζιχάντ, οι υπέρμαχοι της ερμηνείας ως «αγάπη για την πατρίδα» δίνουν έμφαση στην πνευματική και ειρηνική σημασία, επικρίνοντας τη χρήση της από εξτρεμιστές. Ωστόσο, ο Καγκάπταϊ αντιπαραθέτει την άποψη περί μετάφρασης της λέξης τζιχάντ ως βίαιη και πολιτική αναμέτρηση στην τουρκική γλώσσα.

Μελέτη που εκπονήθηκε το προηγούμενο έτος από το Impact-se, ινστιτούτο έρευνας με έδρα την Ιερουσαλήμ, κατέληξε πως το πρόγραμμα σπουδών της Τουρκίας διεπόταν τότε από ανεκτικότητα σε αξίες του δυτικού πολιτισμού. Υπό το φως των νέων αλλαγών, ο συγγραφέας της μελέτης υπογραμμίζει την αλλαγή πλεύσης της Τουρκίας, αναφέροντας χαρακτηριστικά πως «η Τουρκία αλλάζει πορεία και, πλέον, δεν θεωρείται, εκ προοιμίου, δυτικό κράτος».

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ