Γράμματα Αναγνωστών

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Γραμματα Aναγνωστων

«Ηλέκτρα», διαιώνια πηγή συγκίνησης

Κύριε διευθυντά
Η Εθνική Λυρική Σκηνή ξεκίνησε επισήμως τις παραστάσεις της (15/10) στο νέο σπίτι της (ΚΠΙΣΝ). Προς τιμήν της, σαν εναρκτήριο έργο επέλεξε την «Ηλέκτρα» του Ρίχαρντ Στράους (1864-1949). Είναι πράγματι γεγονός ότι η ελληνική μυθολογία, με τον τεράστιο πλούτο των μύθων της, έχει εμπνεύσει και δεν παύει να εμπνέει πλήθος καλλιτεχνών. Μεγάλοι λογοτέχνες, ζωγράφοι αλλά και λυρικοί εδώ και πολλούς αιώνες έχουν αποδώσει, με τον δικό τους ξεχωριστό τρόπο, τους διάφορους μύθους και τα μυθικά πρόσωπα. Η πρώτη απόπειρα οπερατικής απόδοσης μύθου έγινε από τον Ιταλό Angelo Poliziano το 1471, με το έργο «Ο μύθος του Ορφέα». Εκτοτε τον ακολούθησαν όλοι σχεδόν οι μεγάλοι μουσικοσυνθέτες. Η «Ηλέκτρα» του Ρίχαρντ Στράους, έχοντας πολλά βαγκνερικά και φροϋδικά στοιχεία, πρωτοπαρουσιάσθηκε στις 25 Ιανουαρίου το 1909 στη Δρέσδη. Τέλος, αναφέρω ότι η «Ηλέκτρα» συγκίνησε και τον μεγαλοφυή Μότσαρτ, όπου την παρουσιάζει στην τελευταία πράξη της όπεράς του «Ιδομενέας» να χάνει την ευκαιρία να παντρευτεί τον Ιδάμανθη και να μείνει έτσι για μια ακόμη φορά χωρίς νυφική κλίνη, δικαιολογώντας έτσι το όνομά της (αλέκτωρ ή άλεκτρος).

Ι. Κ. Γεωργιου, Καρδιολόγος

Οποιος αγαπά εκπαιδεύει

Κύριε διευθυντά
Η δημόσια συζήτηση που αφορά το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της χώρας είναι, κατά τη γνώμη μου, απογοητευτική. Η Ελλάς παρακμάζει. Εχει ήδη απολέσει την εθνική ταυτότητα και κυριαρχία της. Κινδυνεύει να χάσει πλουτοπαραγωγικές πηγές και εδάφη της. Και ακόμη δεν υπάρχει ούτε η ελάχιστη συμφωνία στο τι φταίει και πώς θα το διορθώσουμε. Λείπουν οι ιδέες που θα εμπνεύσουν μια νέα εποχή ανανέωσης, δημιουργίας και ευημερίας, αλλά και οι άνθρωποι που θα διέπονται έμπρακτα από αυτές τις ιδέες ώστε να μπορούν και να τις πραγματοποιήσουν.

Το μέλλον δεν χτίζεται με ωραία λόγια, χωρίς σχέδιο. Και σίγουρα δεν χτίζεται από εκείνους που δεν έχουν χτίσει τίποτα στη ζωή τους. Η έλλειψη δημιουργικών ιδεών (ή εμπειριών) και κατάλληλων ανθρώπων είναι από τους πιο βασικούς παράγοντες που οδήγησαν στο σημερινό αδιέξοδο και στη διαιώνισή του.

Το αύριο δεν το απειλεί σήμερα μόνο η οικονομική κρίση, αλλά και η υλιστική νοοτροπία που έφερε την κρίση και η έλλειψη σαφήνειας ή ελάχιστης συμφωνίας ακόμη και στα βασικά εθνικά (φιλοσοφικά και ηθικά) θέματα, ακόμη και στο ποιοι είμαστε και πού πάμε. Είμαστε ορθόδοξοι χριστιανοί, έχουμε κάποια άλλη πίστη ή είμαστε ό,τι φάμε, ό,τι πιούμε και ό,τι καζαντίσουμε; Πιστεύουμε στον αντιεκκλησιαστικό Διαφωτισμό (τη βάση και του καπιταλισμού και του σοσιαλισμού που καταρρέουν) ή στην κοινοτική και κοινοβιακή παράδοση της Ορθοδοξίας και του Ελληνισμού; Και σε 20 χρόνια θα έχουμε νεολαία να εργάζεται για να στηρίξει τα Ταμεία, θα είναι η Ελλάς ολόκληρη ή θα έχει χάσει εδάφη και πλουτοπαραγωγικές πηγές; Οπότε, οι απαντήσεις στα υλιστικά ερωτήματα που τίθενται στη δημόσια συζήτηση, (δήθεν) για τον εκσυγχρονισμό της χώρας, θα είναι αδιάφορες!

Και το αύριο δεν περιμένει. Αν δεν έχουμε σχέδιο και ανθρώπους να το πραγματοποιήσουν σύντομα, θα μας συντρίψει. Αν δεν συνειδητοποιήσουμε τους υπαρξιακούς κινδύνους που μας απειλούν, για παράδειγμα, στα εθνικά θέματα, στο δημογραφικό, στο μεταναστευτικό, και αν δεν αλλάξουμε όλοι μυαλά, νοοτροπία, άμεσα, δεν μας σώζει τίποτα!

Μόνο ο Θεός! Αλλά, επειδή όποιος αγαπά παιδεύει (εκπαιδεύει δηλαδή), αυτό μπορεί να σημαίνει ότι έχουμε να περάσουμε του λιναριού τα βάσανα, ακόμη κι ένα νέο μαύρο 1897 (του οποίου προηγήθηκε η πτώχευση και το οποίο ακολούθησε ο διεθνής οικονομικός έλεγχος της χώρας). Και η τελευταία μας ελπίδα θα είναι τα προφητικά λόγια του εθνικού ποιητή Κωστή Παλαμά από τον «Δωδεκάλογο του Γύφτου»: «και μην έχοντας πιο κάτου άλλο σκαλί να κατρακυλήσεις πιο βαθιά στου Κακού τη σκάλα, – για τ’ ανέβασμα ξανά που σε καλεί θα αιστανθείς να σου φυτρώνουν, ω χαρά! τα φτερά, τα φτερά τα πρωτινά σου τα μεγάλα»!

Σπυρος Β. Μπαζινας, Βιέννη

Το Σκοπιανό και η γλώσσα

Κύριε διευθυντά
Είναι ακατανόητη η επιμονή της γείτονος χώρας και πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας να ιδιοποιηθεί το όνομα «Μακεδονία» χωρίς να υπολογίζει το κόστος της άτοπης αυτής άποψής της που αλλοιώνει ανεπίτρεπτα την ελληνική υπόσταση των Μακεδόνων, προσδίδοντάς της μάλιστα σλαβικό χαρακτήρα. Μπορεί η ηγεσία της χώρας αυτής να αιτιολογήσει για ποιον άραγε λόγο ο Κύριλλος και ο Μεθόδιος παρέκαμψαν τον χώρο της Μακεδονίας όταν απευθύνθηκαν προς τους Σλάβους γείτονες για τον εκχριστιανισμό τους; Γιατί οι χριστιανικοί ναοί της όλης Μακεδονίας που κτίστηκαν και μετά την περίοδο αυτή φέρουν επιγραφές στην ελληνική, κάτι που δεν συμβαίνει ούτε στη Βουλγαρία ούτε στη Σερβία; Οι Μακεδόνες δεν υπήρξαν ως Σκύθες και το ότι η κατά βάση αρχαία τους άγραφη διάλεκτος δεν είναι κατανοητή από τους νότιους Ελληνες, τους Πόντιους και τους εκ Μικράς Ασίας πρόσφυγες στην Ελλάδα, οφείλεται στο ότι η ομιλία τους είναι ομηρική και παλαιότερη που δυστυχώς αλλά μοιραία, φέρει σήμερα τα σημάδια ή τις επιρροές αν θέλετε, από τη ρωμαιοκρατία, τη μακρόχρονη συμβίωση με Σλάβους και αργότερα με τους Οθωμανούς. Από τη διάλεκτο αυτή, που κάποιοι εσφαλμένα την ονομάζουν «σλαβικά ιδιώματα», εάν αφαιρέσουμε τις ως άνω επιδράσεις, οι οποίες ασφαλώς υπήρξαν αμφίδρομες, θα έχουμε το αυτούσιο μέρος της αρχαίας μακεδονικής διαλέκτου, χωρίς όμως αυτή να φέρει την επίδραση της αττικής διαλέκτου.

Η αττική διάλεκτος καθιερώθηκε ως η επίσημη γλώσσα του μακεδονικού βασιλείου μάλλον από τον ένατο στη σειρά βασιλιά Αρχέλαο (413-399 π.Χ.), ο λαός όμως του μόχθου, εκτός από τους αστούς Μακεδόνες και τη γραμματεία του κράτους, συνέχισε να ομιλεί τη διάλεκτο που είχε από πολύ παλιά, τόσο, που η ύπαρξή της αγγίζει την εποχή της λεγόμενης Γραμμικής Β΄, όπως για παράδειγμα δείχνουν και οι ακόλουθες σημερινές δύο λέξεις: «μα-κα» (άμαχη) και «νέ-μπε» (νέφος, ουρανός). Καλόν είναι, ότι οι δύο πλευρές πρέπει να συμφωνήσουμε, πως ένα όνομα, όπως για παράδειγμα «Ανεξάρτητη Βόρεια Μακεδονία» θωρακίζει και τις δύο πλευρές ισότιμα, απομακρύνοντας οριστικά την καχυποψία· διότι το όνομα αυτό δεν προσβάλλει ούτε την Ιστορία ούτε τον Πολιτισμό και μας κάνει φίλους.

Χρηστος Ζ. Μελλιος, Πειραιάς

Ο Μ. Τριανταφυλλίδης για τη Γραμματική

Κύριε διευθυντά
Η κ. Ροκανά με την επιστολή της, στις 13 Οκτωβρίου, δυνασχετεί σφόδρα με τη Γραμματική Β΄ Δημοτικού, στο θέμα αλλαγής της ονομασίας των διφθόγγων σε δίψηφα φωνήεντα. Η δασκάλα, που καλείται να διδάξει αυτή την αλλαγή, αδυνατεί να την υπερασπιστεί και νίπτει τας χείρας της, δείχνοντας το υπουργείο, αν και στο βιβλίο η εξήγηση είναι επαρκέστατη: «Τα δίψηφα φωνήεντα αι=ε, ει=ι, οι=ι, ου=ου, υι=ι λέγονται έτσι γιατί γράφονται με δύο γράμματα (ψηφία), αλλά τα λέμε με μια φωνή» και πιο κάτω: «Δίφθογγοι λέγονται δύο φωνήεντα που προφέρονται σε μια συλλαβή [όπως οη- στο βοηθός]». Και θα διευκρίνιζε ο εισηγητής αυτής της αλλαγής Μ. Τριανταφυλλίδης: «Ετσι ονομάστηκαν [...] δίψηφα οι δίφθογγοι, αφού η παλιά ονομασία θα ήταν χτυπητή αντίφαση και ο όρος αυτός μας είναι απαραίτητος για να ονομάσουμε τους σημερινούς, πραγματικούς διφθόγγους της γλώσσας μας» (Προλεγόμενα στην Νεοελληνική Γραμματική). Και κλείνοντας αξίζει να δούμε τον προβληματισμό του Μ. Τριανταφυλλίδη για την αντίληψη του αναγνωστικού κοινού: «Είναι βέβαια κοινή η μοίρα των Γραμματικών να μην ικανοποιούν εύκολα το αναγνωστικό τους κοινό, με τόσο αντίθετες απαιτήσεις, γνώμες και προσδοκίες. Διαφορετικά βλέπει ο καθένας τα γλωσσικά φαινόμενα, τις γλωσσικές αλλαγές και τη γλωσσική συνήθεια που έχει να καθρεφτίσει μια Γραμματική».

Επαμεινωνδας Ηλιοπουλος, Φαρμακοποιός – Αθήνα

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ