ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Παρατηρήσεις για την Επετηρίδα

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α. ΠΑΝΕΤΣΟΣ*

Το εστιατόριο «Ergon Αγορά», στη Θεσσαλονίκη, του γραφείου Urban Soul Project (2015).

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

Α. Tα υλοποιημένα έργα που δημοσιεύονται στην Επετηρίδα Ελληνικής Αρχιτεκτονικής 2017 ανταποκρίνονται με περισσότερη επάρκεια από ποτέ σε μια οικονομική συνθήκη.

Β. Από τα 106 δημοσιευόμενα έργα, έχουμε 30 υλοποιημένα έργα και 10 μελέτες για την ευρύτερη περιοχή της Αθήνας. Τα περισσότερα είναι εμπορικά καταστήματα ή έργα κατοικίας βραχυχρόνιας μίσθωσης, αλλά υπάρχει και ένα μεγάλο κτίριο φιλανθρωπικής οργάνωσης και ένα (ιδιωτικό) σχολείο.

Εχουμε ακόμη 8 έργα από τις Κυκλάδες, 6 από την Κρήτη, αλλά 5 μόνο έργα από τη Θεσσαλονίκη (με υψηλό πάντως ποσοστό υλοποίησης) και 15 μελέτες για περιοχές του εξωτερικού (7 για την Κύπρο).

Γ. Παρόλο που η συντριπτική πλειονότητα των έργων δημιουργήθηκε μέσα στην κρίση, αυτά δεν ενδίδουν στη διάχυτη «απόλαυση της μιζέριας» που χαρακτηρίζει την εύκολη καλλιτεχνική παραγωγή σε άλλα πεδία. Αντίθετα, προσφέρουν με λιτά μέσα λαμπρές διεξόδους. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αποκτούν ιδιαίτερη σημασία μερικά έργα δημόσιου ή κοινωνικού χαρακτήρα, που θα ήταν δύσκολο να φανταστούμε πριν από λίγα χρόνια:

• Το κτίριο μιας φιλανθρωπικής οργάνωσης στην Ακαδημία Πλάτωνος, έργο της ομάδας Δομόρινθος, είναι μια υποδειγματική παρέμβαση ανάπλασης υπάρχοντος κτιρίου χωρίς ιδρυματικό ύφος και χωρίς τη συνήθη μιζέρια άλλων, αντίστοιχων χώρων, που αποδεικνύει ότι με μικρή δαπάνη μπορούν να επιτευχθούν πολλαπλοί στόχοι.

• Η ανάπλαση των δρόμων και πεζοδρομίων μήκους 8 χιλιομέτρων στην Αγία Παρασκευή του Γραφείου Ρογκάν αναδιοργανώνει με τρόπο ουσιαστικό τον δημόσιο χώρο της καθημερινής ζωής επί το λειτουργικότερον και αποδίδει στην περιοχή έναν ενιαίο και σαφώς αναβαθμισμένο αισθητικό χαρακτήρα. Τη σημασία αυτού του έργου δεν μοιάζει μέχρι στιγμής να έχουν συνειδητοποιήσει στον απαιτούμενο βαθμό η τοπική κοινωνία και ο δήμος, αφού υπάρχουν δείγματα βανδαλισμών και ελλιπούς συντήρησης. Ηδη, πάντως, κατά μήκος των αναβαθμισμένων δρόμων έχει ξεκινήσει μια σειρά ιδιωτικών πρωτοβουλιών αναβάθμισης των παρακείμενων ακινήτων.

• To μικρό λαογραφικό μουσείο στη Νικήτη Χαλκιδικής των αρχιτεκτόνων Μάνιου και Παπίδου, του οποίου η εσωτερική εκθεσιακή υποδομή διαπερνά το κέλυφος του παραδοσιακού κτιρίου χωρίς γραφικότητα και διαμορφώνει τον δημόσιο χώρο.

Δ. Είναι λυπηρό ότι στην Επετηρίδα δεν περιλαμβάνεται κάποιο δημόσιο έργο που να σχετίζεται με βασικά και νεοφυή (άρα χωρίς παραδεδομένες λύσεις) προβλήματα, όπως το προσφυγικό (hotspots, ξενώνες, κτίρια μέριμνας ή εκπαίδευσης κ.λπ.). Αυτό αποδεικνύει προχειρότητα, έλλειψη προγραμματισμού, στενότητα οριζόντων και αδυναμία ή αμέλεια αξιοποίησης του ελληνικού δημιουργικού δυναμικού για την αποτελεσματικότερη επίλυση καίριων προβλημάτων.

* Ο κ. Γ. Α. Πανέτσος είναι καθηγητής Αρχιτεκτονικής στο Πανεπιστήμιο Πατρών και επιμελητής των «Δομών».

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ