Γράμματα Αναγνωστών

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Γραμματα Aναγνωστων

Ζώνη ασφαλείας, κράνος, ιατρική

Κύριε διευθυντά
Σε επιστολή που δημοσιεύθηκε στις 2 Νοεμβρίου με τίτλο «Εχοντες και μη, τροχαία και πρόστιμα», ο κ. Ιωάννης Κουλούρης μεταξύ άλλων ισχυρίζεται ότι «σε πολλές περιπτώσεις (η χρήση ζώνης) μπορεί να αποδειχθεί πολύ επικίνδυνη και θανατηφόρα...».

Ως μη ιατρός, ο επιστολογράφος μπαίνει σε χωράφια που δεν τα ξέρει. Ολα τα συνέδρια τραυματιολογίας και προληπτικής ιατρικής, όλα τα βιβλία και  ιατρικά περιοδικά που ασχολούνται με το θέμα διαχρονικώς από δεκαετίες, έχουν βγάλει συμπεράσματα που ίσως αγνοεί ο κ. Κουλούρης.

Αυτά είναι για υποχρεωτική χρήση ζώνης και κράνους, πάντα, και όχι υπό προϋποθέσεις. Ολα τα πολιτισμένα κράτη έχουν επιβάλει από δεκαετίες αυτή την υποχρέωση και τιμωρούν τους παραβάτες. Φυσικά, όχι για να εισπράξουν τα πρόστιμα, αλλά για να σώσουν ζωές και να γλιτώσουν το κοινωνικό σύνολο από συντάξεις χηρείας, αναπηρίας και πληρωμές νοσηλίων που ανέρχονται σε δυσθεώρητα ποσά. Μόνο στο Ελλαδιστάν, ακόμη, δεν εφαρμόζονται οι νόμοι που πολλά χρόνια είναι ψηφισμένοι για το θέμα. Και για δεκαετίες θρηνούμε νεκρούς και παράλυτους, που ανέρχονται σε δεκάδες χιλιάδες. Ενας διαρκής εμφύλιος που είναι ντροπή μας που συνεχίζεται. Ο γνωστός πρώην πρωταθλητής αγώνων ταχύτητας Ιαβέρης έχει βραχνιάσει τόσα χρόνια, αλλά, δυστυχώς, ελάχιστοι τον ακούνε. Πολλές φορές η φιλόξενη «Καθημερινή» έχει δημοσιεύσει επιστολές μου για το θέμα. Επειδή όμως «και ο άγιος φοβέρα θέλει», πρέπει κάποιος, στο υποτιθέμενο «Προστασίας του Πολίτη» υπουργείο, να το δει σοβαρά μήπως και σωθούν ζωές, αλλιώς ο εμφύλιος θα συνεχίζεται, «κοροϊδεύοντας» τους νόμους μας.

Δημητρης Γεωργαντας, Χειρουργός – Μαρούσι

Περί κοινωνικών ανισοτήτων κ.λπ.

Κύριε διευθυντά
«Δεν τρέφω αυταπάτες για μια κοινωνία χωρίς ανισότητες. Κάτι τέτοιο είναι αντίθετο στην ανθρώπινη φύση και όσοι το επιχείρησαν καταστρατήγησαν τελικά την ίδια τη δημοκρατία και τα ατομικά δικαιώματα». Η αποστροφή αυτή του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης στην ομιλία του στη Θεσσαλονίκη (16.9.2017) ήγειρε ενστάσεις από ορισμένους, οι οποίοι, λόγω αριστερής ιδεοληψίας, παρερμήνευσαν το κείμενο.
Δοθέντος λοιπόν ότι η ως άνω περικοπή αναφέρεται προφανώς στις κοινωνικές ανισότητες, όπως προκύπτει και από την αμέσως επόμενη φράση της ομιλίας, πρέπει να λεχθούν τα εξής: Το δόγμα της ισότητας αποτελεί γενικευμένη κατάκτηση, αρχής γενομένης από τη γαλλική Διακήρυξη του 1789, όλα δε τα Συντάγματα προβλέπουν την ισότητα ενώπιον του νόμου (= ισονομία, αρχή διατυπωμένη ήδη στην αρχαία Ελλάδα). Από τον 19ο αιώνα, η αρχή αυτή της «νομικής» ισότητας επεκτάθηκε και στην άσκηση πολιτικών δικαιωμάτων, όπως η αρχή της καθολικής ψηφοφορίας, η αναγνώριση του δικαιώματος ψήφου στις γυναίκες κ.λπ. (= ισοπολιτεία). Τα παραπάνω αποτελούν παγιωμένους προ πολλού κανόνες που ουδείς εχέφρων αμφισβητεί, άρα η «ομιλία» προδήλως δεν αναφέρεται στις ως άνω έννοιες.

Ομως, το δημοκρατικό πολίτευμα (= καθιέρωση αρχών κράτους δικαίου, ατομικά και πολιτικά δικαιώματα) προϋποθέτει και τον οικονομικό φιλελευθερισμό, δηλαδή την οικονομική-επιχειρηματική ελευθερία, την ανάπτυξη του καθενός σύμφωνα με τις ικανότητές του (αξιοκρατία) και την ιδιωτική ιδιοκτησία γης και μέσων παραγωγής. Αλλά ο φιλελευθερισμός αυτός δεν εξασφαλίζει και την «οικονομική ευημερία» όλων (βλ. Amartya Sen, «Η ιδέα της δικαιοσύνης», Πόλις, σελ. 264 επ.), αφού παντού διαπιστώνεται ότι υπάρχουν οικονομικά ασθενέστερες και ευπαθείς ομάδες, για τις οποίες όμως το κράτος υποχρεούται να μεριμνά. Ετσι, κυρίως τα μεταπολεμικά Συντάγματα στις χώρες του ευρωπαϊκού νομικού πολιτισμού προέβλεψαν το πρώτον, για την απάμβλυνση των κοινωνικών αυτών ανισοτήτων, και σειρά όλη κοινωνικών δικαιωμάτων, όπως είναι η καθιέρωση αρχών κράτους πρόνοιας, η ισότητα στην εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη, η θέσπιση προοδευτικού φορολογικού συστήματος κ.λπ.

Παρά ταύτα, η ύπαρξη των ανισοτήτων αυτών εξακολουθεί να διαπιστώνεται ακόμη και σήμερα σε όλες τις κοινωνίες, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, ακριβώς διότι δεν μπορεί ποτέ να επιτευχθεί η λεγόμενη «ουσιαστική» ισότητα. Στη Γαλλία, η Αριστερά, από τη δεκαετία του ’70 τουλάχιστον, πασχίζει για την εξίσωση των κοινωνικών συνθηκών που όμως ποτέ δεν πραγματοποιήθηκε ούτε και στα χρόνια του Μιτεράν, ακόμη δε και σήμερα επισημαίνεται η εκτίναξη των οικονομικών ανισοτήτων σε κείμενο του αριστερού διανοουμένου Emmanuel Todd, «Le monde» (1.9.2017, σελ. 20), ο δε πρώην γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Ανάν, αναφέρθηκε πρόσφατα στην οικονομική ανισότητα, «Καθημερινή» (14.9.2017, δελ. 5).  Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι κάθε κοινωνία, κατά τη φύση του πράγματος, παράγει διαρκώς ανισότητες, αφού από τη γέννησή μας μοιραίως βιώνουμε σε διαφορετικό περιβάλλον, οικογενειακό, σχολικό, επαγγελματικό. Ακόμη και κατά την αισθητική του σώματος διαφέρουμε, που και αυτή έχει οικονομικές συνέπειες! Οι κοινωνικές και οικονομικές λοιπόν ανισότητες αναπαράγονται και κάθε προσπάθεια για οριστική εξάλειψη αυτών αντιβαίνει στον ρεαλισμό και χαρακτηρίζεται ακραία ουτοπία.  Εκανε, λοιπόν, μια αυτονόητη διαπίστωση ο κ. Μητσοτάκης και δεν «υπερασπίσθηκε τις κοινωνικές ανισότητες»(!), κατά τη φτηνή ερμηνεία του Δ. Τζανακόπουλου, ώστε η αμφισβήτησή του από την Αριστερά απλώς επαναφέρει το θέμα της υπεροχής της (κοινωνικής) ισότητας που πράγματι είναι δόγμα τελείως τώρα ξεπερασμένο, διότι οι άνθρωποι, από τη φύση τους, δεν είναι ίσοι παρά μόνον ενώπιο του νόμου, ενώ καθ’ όλα τα άλλα είμαστε διαφορετικοί, ήδη δε διεκδικείται και το «δικαίωμα στη διαφορά». Οχι λοιπόν στην ανατριχιαστική ομοιομορφία των ανθρώπων.

Πετρος Ι. Παραρας, Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, επίτιμος αντιπρόεδρος ΣτΕ

Απορίες-ενστάσεις για την ανάπλαση

Κύριε διευθυντά
Επειδή το κοινό συστηματικά κατακλύζεται και αποπροσανατολίζεται από τα ΜΜΕ σχετικά με την «ονειρική» ανάπλαση του Φαληρικού Ορμου και την προβαλλόμενη αντιπλημμυρική θωράκιση, έχω υποχρέωση, ως μόνιμος κάτοικος της παραλίας του Μοσχάτου επί δεκαετίες, να θέσω ορισμένα σημεία στην πραγματική τους βάση: 1. Το πρώτο εκτελούμενο έργο: η κατασκευή νέας οδού προς την πλευρά της θάλασσας (προς αντικατάσταση της νυν υπερυψωμένης) κατ’ αρχήν είναι ορθή. Αλλά η σχεδίασή της με κέλυφος (δηλαδή σε μορφή συνεχούς υπέργειου τούνελ) μήκους 300 μέτρων στο Μοσχάτο και 300 μέτρων στις Τζιτζιφιές συνιστά απόλυτο περιβαλλοντικό, αισθητικό και συνάμα οικονομικό έγκλημα (για την τρέχουσα κατάσταση), αφού η νέα παραλιακή μπορεί να κατασκευασθεί και χωρίς κέλυφος – δηλαδή χωρίς τις βλαπτικές οικολογικές κα οικονομικές επιπτώσεις του κελύφους.

Η σχεδίαση με κέλυφος είναι προϊόν ξενόφερτης φαραωνικής και παρανοϊκής αισθητικής, αφού υψώνει προς την πλευρά της θάλασσας τοίχο ύψους 8 έως 9 μέτρων από το επιπέδο των πεζών του Μοσχάτου και αντιστοίχως των Τζιτζιφιών, σαν να κατοικούν εκεί πολίτες γ’ κατηγορίας. Σημειώνεται ότι ο νυν υπερυψωμένος δρόμος Μοσχάτου και Τζιτζιφιών κατασκευάστηκε αυθαίρετα επί χούντας, χαίρει μηδενικής νομιμότητας και μηδενικής αποδοχής από τους κατοίκους και υπήρξε ορθώς επί δεκαετίες επώνυμος στόχος από πολιτικούς σχηματισμούς ως τείχος του αίσχους. Οι σχηματισμοί αυτοί όμως τώρα προκλητικά σιωπούν στην κατασκευή νέου, υψηλότερου τείχους. Ετσι, τελικά, αντί να αποκατασταθεί έστω και μερικώς η προ χούντας κατάσταση, τώρα με την πολυδιαφημιζόμενη «ανάπλαση», η κατάσταση στην πράξη σημαντικά επιδεινώνεται και το Μοσχάτο (και οι Τζιτζιφιές) οδεύει προς πόλη-γούβα.  2. Τα περιλαμβανόμενα αντιπλημμυρικά έργα έχουν κυρίως αισθητικό χαρακτήρα διαμόρφωσης αναγλύφου εδάφους, πάντοτε με την παρανοϊκή αισθητική σχεδίαση του έργου, και δεν αντιμετωπίζουν καθόλου τους πρωτίστης πιθανότητας λόγους πλημμύρας από τη στένωση του Κηφισού (κυρίως) και αντιστοίχως του Ιλισού στις εκβολές τους.

Ε. Μπαγανης, Διπλ. μηχανικός

1922, το αβάσταχτο φορτίο του γερο-Χαράλαμπου και η «νεκρανάσταση» του εγγονού

Κύριε διευθυντά
Μετά 95 χρόνια… Μια πραγματική ιστορία από τα βάθη της Μικρασίας στην ορεινή Αρκαδία. Η ανίκητη τελευταία ελπίδα...

Ο παππούς ο Χαράλαμπος ή γερο-Τέτοιος, παιδί του Μιχαλάκη και της Κυριακούλας, στα 85 του χρόνια, περνούσε μέρες βαθιάς οδύνης, στο μικρό χωριό του, στην ορεινή Γορτυνία.

Τα δυο παιδιά του, ο Παναγής κι ο Κυριαζής, είχαν μεταναστεύσει από χρόνια στην Αμερική. Τον Αγγελή του τον έχασε στα 18 του. Ο Μιχάλης του, που έμεινε κοντά του στο χωριό, πέθανε στα 43 του και του άφησε δύο εγγόνια, τη Φωτεινή και τον Αγγελή. Το εγγονάκι του ο Αγγελής πήρε το όνομα του πεθαμένου γιου του για μικρή παρηγοριά του γερο-Χαράλαμπου.

Είναι καλοκαίρι του 1922. Το μέτωπο της Μικρασίας έχει καταρρεύσει. Η συμφορά της Ελλάδας παίρνει απροσμέτρητες διαστάσεις. Ο ελληνικός στρατός διαλύεται. Εφαρμόζεται το δόγμα ο σώζων εαυτόν σωθήτω.

Ο γερο-Χαράλαμπος μαθαίνει τα θλιβερά μαντάτα και βρόχος τού σφίγγει τον λαιμό. Το αγαπημένο του εγγόνι, ο Αγγελής του, η μόνη του ελπίδα, μαχόταν στον Σαγγάριο όταν άρχισε η οπισθοχώρηση. Οι ειδήσεις για την τύχη του Αγγελή του ήσαν συγκεχυμένες στην αρχή, ύστερα έγιναν ολόμαυρες και ολόπικρες. Δεν σώθηκε κανένας από τη μονάδα του! Οπως γινόταν τότε σε ανάλογες περιπτώσεις, έγινε και το μνημόσυνο του Αγγελή, για την ανάπαυση της ψυχής του. Ολοι θρηνούν στο χωριό για τον πεσόντα νεαρό στρατιώτη… Ο γερο-Χαράλαμπος όμως δεν πείθεται στο «τετελεσμένο». Κάτι βαθιά μέσα του τού σιγοψιθυρίζει ότι ο Αγγελής ζει. Οτι θα γυρίσει! Ο ναός της Παναγίας είναι δίπλα στο σπίτι του, δέκα μόνο βήματα από την τοξοτή αυλόθυρα του σπιτιού του. Ο γέροντας σέρνει κάθε μέρα ώς εκεί τα βήματά του. Αγγίζει τα αγκωνάρια του ναού, τα φιλάει, τα ποτίζει με δάκρυα έντονης και θερμής προσευχής: «Φέρ’ τον, Παναγιά μου, πίσω κι ύστερα πάρε με…». Ο Μιχαλάκης, ο πατέρας του γερο-Χαράλαμπου, είχε έρθει παιδί από την περιοχή της Καρύταινας, την εποχή του μεγάλου κατατρεγμού της κλεφτουριάς, για να γλιτώσει από το τούρκικο σπαθί. Οι ιερομόναχοι Παφνούτιος και Ακάκιος, που εφημέρευαν τότε στο χωριό, ήσαν συγγενείς του και το κελί τους ήταν χτισμένο στον κήπο του γερο-Χαράλαμπου. Από πατέρα σε παιδί περνούσε η πίστη και η διακονία στη Μεγαλόχαρη, που στη γειτονιά τους είχε στήσει από αιώνες τον ναό της Κοίμησής της.
Ο Οκτώβρης του 1922 βρίσκει τη χώρα βυθισμένη στο πέλαγος των στεναγμών εκατομμυρίων προσφύγων και μαυροφορεμένων ανθρώπων, που έχασαν τα παιδιά τους στην αποτυχημένη εκείνη εκστρατεία. Ο Νοέμβρης μπαίνει με αγριεμένο καιρό. Στην Αθήνα αρχίζει η δίκη των υπευθύνων της Μικρασιατικής Καταστροφής. Ο γερο-Χαράλαμπος δεν μπορεί πια να βγει από το σπίτι. Με δυσκολία σέρνεται μέχρι το παράθυρο για να επαναλάβει την προσευχή του στη Παναγία για τον γυρισμό του Αγγελή. Μέρα με τη μέρα οι ελάχιστες δυνάμεις του τον εγκαταλείπουν και το τέλος της επίγειας ζωής του είναι πολύ κοντά. Ξημερώνει η 15 του Νοέμβρη. Σαν αστραπή μεταδίδεται η είδηση ότι καταδικάστηκαν σε θάνατο και σε λίγες ώρες εκτελέστηκαν οι Εξι στο Γουδί. Μετά το μεσημέρι, στο μικρό ορεινό χωριό, μια άλλη είδηση συγκλονίζει όλους τους κατοίκους. Η «νεκρανάσταση» του Αγγελή! Ο λογισθείς μετά νεκρών είναι ζωντανός! Γύρισε! Ο γερο-Χαράλαμπος, ο παππούς του, ήταν ξαπλωμένος κοντά στο παραγώνι. Τις τελευταίες δύο μέρες δεν κουνιόταν, δεν έτρωγε, δεν μιλούσε. Είχε αρχίσει να ουρανοδρομεί. Μέσα στον λήθαργό του, άκουσε τις φωνές, κάτι κατάλαβε, κάτι σκίρτησε μέσα του. Ανασηκώθηκε λίγο κι άρπαξε στην αγκαλιά του τον άγγελό του, τον Αγγελή του! Κάτι μουρμούρισε δυσκατάληπτο με μάτια υγρά και με σπασμούς σε όλο του το σώμα...  Κόσμος έμπαινε να δει τον νέο «Λάζαρο», που του είχαν κάνει πριν μέρες το μνημόσυνο! Οταν κόπασε λίγο ο θόρυβος από την έκπληξη, πήγαν προς το παραγώνι να δουν τον παππού. Ηταν νεκρός. Είχε ταξιδέψει ικανοποιημένος, που επαληθεύτηκε η τελευταία του ανίκητη ελπίδα.

Μιχαλης Μιχαλακοπουλος – Γορτυνία

Η «Τριανδρία» και η πινακίδα

Κύριε διευθυντά
Στη γωνία του δημοτικού κήπου απέναντι από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, τη στρατιωτική λέσχη και το εμβληματικό για τη Θεσσαλονίκη καφενείο «Ντορέ», η δημοτική αρχή της πόλης τοποθέτησε κατατοπιστικό πίνακα με γραπτές πληροφορίες και φωτογραφίες εποχής για την ιστορική σημασία της τοποθεσίας αυτής, στην οποία συνήλθαν για πρώτη φορά οι τρεις άνδρες της περίφημης «Τριανδρίας» του Σεπτεμβρίου 1916, που, ακολούθως, στο πλαίσιο του «Κινήματος της Θεσσαλονίκης», σχημάτισαν την, αντίθετη εκείνης της Αθήνας, κυβέρνηση της Θεσσαλονίκης. Η όλη παρουσίαση των ιστορικών γεγονότων εκείνης της κρίσιμης για την Ελλάδα περιόδου γίνεται με ένα σύντομο κείμενο και τις επεξηγηματικές λεζάντες στα ελληνικά και τα αγγλικά, θα μπορούσε δε να θεωρηθεί ότι σέβεται την υποχρέωση της ιστορικής αμεροληψίας, αν έλειπαν τα εισαγωγικά μιας λέξης, μέσα στα οποία χώρεσαν όλες οι διαστάσεις του τραγικού για τη χώρα εθνικού διχασμού και όλες οι ιστορικές αμφισβητήσεις για τη μία ή την άλλη ερμηνεία των γεγονότων. Η λέξη εντός εισαγωγικών είναι η «ουδετερότητα». Αναφέρεται στη στάση της άλλης κυβέρνησης, της Ανακτορικής όπως χαρακτηρίζεται, των Αθηνών. Το αποτέλεσμα είναι άμεσο. Αποκαλύπτει ότι η δημοτική αρχή φρονεί τα της άλφα εκδοχής και συνεπώς «περιφρονεί» όσους δημότες της φρονούν τα της βήτα. Ηταν όμως αυτή η πρόθεσή της; Και τι θα γίνει αν σε επόμενες δημαιρεσίες εκλεγεί δημοτική αρχή φρονούσα τα αντίθετα; Θα ξηλώσει την πινακίδα και θα την αντικαταστήσει με άλλη που θα αναδεικνύει ως ιστορική αλήθεια τη δική της εκδοχή; Να γιατί χρειάζεται φρόνηση, και όχι περιφρόνηση όσων φρονούν τα αντίθετα, στον χειρισμό τέτοιων υποθέσεων. Δεύτερες σκέψεις των ευ φρονούντων της δημοτικής αρχής ίσως την οδηγήσουν στην απελευθέρωση της ουδετερότητας από τα εισαγωγικά της.

Γερασιμος Μιχαηλ Δωσσας, Θεσσαλονίκη

Ο πρέσβης Πρόκες «δώρισε» την Πνύκα

Κύριε διευθυντά
Ξεφυλλίζοντας τις κιτρινισμένες σελίδες της αθηναϊκής εφημερίδας «Αθηνά», που βρίσκεται στην Παπαχαραλάμπειο Βιβλιοθήκη της Ναυπάκτου, βρήκα μια «είδηση», η οποία με εντυπωσίασε και κατά την οποίαν ο πρώτος πρέσβης της Αυστρίας στην Ελλάδα (1834-1849), ο Αντον Πρόκες φον Οστεν, ιδιοκτήτης του ιερού χώρου της Πνύκας, εκεί όπου ακούστηκε ο μοναδικός και ανεπανάληπτος λόγος του αθάνατου Περικλή και ο θείος λόγος του Αποστόλου των Εθνών Παύλου, προσέφερε –τον χώρο αυτόν– στο ελληνικό Δημόσιο. Αναρωτήθηκα αν αυτός ο ένθερμος φιλέλληνας, του οποίου σώζεται ακόμα, αν και έτοιμο να καταρρεύσει, στην οδό Φειδίου 3 το «Μέγαρό» του, τιμήθηκε από τον Δήμο Αθηναίων με κάποιον τρόπο, έστω δίνοντας τ’ όνομά του σε κάποιο δρόμο της Αθήνας… Δεν το γνωρίζω. Τουλάχιστον ελπίζω να τιμηθεί η μνήμη του έστω με τη δημοσίευση αυτής της επιστολής στις φιλόξενες σελίδες της εφημερίδας σας.

Αθηνά, 3.6.1857 – Αναγινώσκομεν εις την εφημερίδα του επί της Παιδείας Υπουργείου τα ακόλουθα: Η Πνυξ και ο περί αυτήν χώρος, εκ δέκα περίπου στρεμμάτων, εγένετο ήδη δημοσία κτήσις. Ο του εν Κωνσταντινουπόλει πρέσβεως της Αυστρίας κυρίου Πρόκεσχ υιός Αντώνιος, ιδιοκτήτης του χώρου τούτου, απηύθυνε προς τον επί των Εκκλησιαστικών και Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Υπουργόν την εξής επιστολήν.

«Η Α. Εξοχότητι τω κ. Χριστοπούλω,
Υπουργώ των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως κ.λ.π.

Κύριε Υπουργέ!
Επανελθών εν Αθήναις μετά επταετή αποδημίαν και μέλλων αυθίς ν’ απέλθω της κλασικής ταύτης χώρας, επιποθώ,
Κύριε Υπουργέ, ίνα καταλίπω μικρόν μνημόσυνον εν ω εγεννήθην τόπω. Διακατέχω ευτυχώς περίφημον διά τας ιστορικάς αυτόν αναμνήσεις χώρον, την Πνύκα, λαμβάνω το θάρρος να προσφέρω αυτήν εν τη Ελληνική Κυβερνήσει ως μικρόν δείγμα των φιλελληνικών αισθημάτων. Ελπίζω ότι η προσφορά μου αυτή έσεται ευπρόσδεκτος, παρακαλω υμάς κ. Υπουργέ, να δεχθήτε την ομολογίαν της προς υμάς μεγάλης μου υπολήψεως.

Αντ. Πρόκσεχ – Οστεν», Αντωνης Ν. Βενετης, Μοναστηράκι Δωρίδος

Ο ναύαρχος Ντι Φουρνέ και η Αθήνα του 1916

Κύριε διευθυντά
Στην έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη Πειραιώς που τιτλοφορείται «Με το βλέμμα της Στρατιάς της Ανατολής», βλέπουμε στρατιώτες οι οποίοι θυμίζουν ενοχλητικότατα τους χιτλερικούς του 1941-44, να έχουν στήσει σ’ όλα μας τα υψώματα τα πολυβόλα τους, στραμμένα προς την πόλη μας. Πρόκειται για τους Γάλλους το 1916, όταν –με «στημένες» συκοφαντίες και έπειτα από δεκάδες διαρπαγές και προσβολές της Ανταντ– κατέφθασε εδώ, σε μια χώρα ουδέτερη, ο ναύαρχος Νταρτίζ ντι Φουρνέ με πολεμικά και μας είπε πως πρέπει να του παραδώσουμε ένα μέρος από τον οπλισμό μας.

Η κυβέρνηση και ο βασιλιάς τού εξήγησαν ότι ήταν αδύνατον να κάνουμε άλλες υποχωρήσεις – ο κόσμος έβραζε από τα όσα είχε ήδη υποστεί από τους Αγγλογάλλους, μεταξύ των άλλων και αποκλεισμό τροφίμων.

Ο Νταρτίζ επέμεινε και απείλησε πως θα αποβιβάσει στρατό, τους Αγγλογαλλοϊταλούς του. Οι Ελληνες απάντησαν ότι θα αντισταθούν. Ο ναύαρχος θεώρησε πως μπλοφάρουν, και με κανονικό σχέδιο καταλήψεως των στρατηγικών σημείων της πόλης, αποβίβασε τους λεβέντες που βλέπουμε στις φωτογραφίες να κοσμούν τις αρχαιότητες με τις μπουγάδες και τα όπλα τους. Δεν έμειναν εκεί παρά μόνον λίγες ώρες – κάπου ρίχτηκαν μερικές ντουφεκιές, η ανταλλαγή πυρών γενικεύτηκε, ο ναύαρχος που είχε εγκατασταθεί στο Ζάππειο τρόμαξε, έχασε την ψυχραιμία του και έδωσε εντολή στα πλοία του να βομβαρδίσουν την πόλη. Αφού είχαν σκοτωθεί τριάντα Ελληνες στρατιώτες και εξήντα Γάλλοι, ο ναύαρχος έσωσε την τιμή του αποσπώντας μερικές πυροβολαρχίες μας και επέστρεψε πριν νυχτώσει στα πλοία του μαζί με όλα του τα αποβατικά αγήματα, που τα συνόδευε ευγενικά ο Ελληνικός Στρατός.

Η ιστορία είναι θλιβερή – ενενήντα άνθρωποι έχασαν στα καλά καθούμενα τη ζωή τους, ο Ντι Φουρνέ έχασε την καριέρα του, οι Γάλλοι καμουφλάρισαν την άδοξη επίθεσή τους εναντίον μιας ανοχύρωτης πόλης και πρωτεύουσας ουδετέρου κράτους βαφτίζοντας το αδίκημά τους «η ενέδρα των Αθηνών», και τα όσα ακολούθησαν όταν μπήκε ο εισαγγελέας στο σπίτι του Βενιζέλου και άρχισε η εξέταση των εγγράφων που βρέθηκαν εκεί, καθώς και των μαρτύρων, ανοίγουν τεράστια ερωτήματα.

Τα Νοεμβριανά περιμένουν ακόμη τον αμερόληπτο και επίμονο ερευνητή τους.

Ο ιδρυτής της «Καθημερινής» Γεώργιος Αγγέλου Βλάχος, πολύ νέος ακόμη το 1916, είχε απαντήσει στο αίτημα του Νταρτίζ ντι Φουρνέ με άρθρο του στους «Καιρούς»: «Λοιπόν τα όπλα μας δεν θα τα δώσωμεν, Ναύαρχε. Και όχι μόνον δεν θα τα δώσωμεν, αλλά και δεν θα μας τα πάρουν. Αν υπάρχουν Ελληνες έχοντες υπέρτατα συμφέροντα εις τον θάνατον της Ελλάδος και σε έπεισαν περί του ενάντιου, μάθε ότι τα αγήματά σου και ο στρατός σου εις κάθε δρόμον και κάθε γωνίαν, επάνω εις τα βουνά και κάτω εις τας πόλεις, θα συναντήσουν έτοιμα να παραδοθούν θερμά, τα όπλα πού εζήτησες δι’ εγγράφου. Αλλοι είναι οι Ελληνες, Ναύαρχε, οι οποίοι σε έστειλαν να τα ζητήσης και άλλοι είναι εκείνοι από τους οποίους ζητείς να τα παραδώσουν […] Τι θέλεις;... Τι σε έφερε εις μιας ωραίας χώρας τα νερά, άγνωστον εργάτην της αδικίας, αυθαίρετον δικαστήν της ζωής μας;».

Ο δε ιδρυτής του Μουσείου Μπενάκη έλεγε –όπως έχει ακούσει η γράφουσα από τα χείλη της κόρης του αειμνήστου, Ειρήνης Καλλιγά– ο Αντώνης Μπενάκης, λοιπόν, άνθρωπος μετριοπαθής και συνετός, έλεγε ότι «πρέπει να περάσει ένα μεγάλο σφουγγάρι πάνω απ’ όλα αυτά». Και δεν εννοούσε βέβαια ένα σφουγγάρι που σβήνει επιλεκτικά και ασυνάρτητα. Αυτό που πρέπει να σβηστεί είναι, βεβαίως, τα πάθη, όχι τα γεγονότα σε όλη τους την πληρότητα και ακρίβεια.

Αθηνα Κακουρη, Συγγραφέας

Αναμνήσεις από τον Αθηναγόρα

Κύριε διευθυντά
Ο κ. Χρήστος Γιανναράς έγραψε στην «Καθημερινή» για την Αρχιεπισκοπή Αμερικής. Το 1990 πήγα στη Mayo Clinic, η οποία έχει τεράστια φήμη αλλά βρίσκεται σε μια μικρή πόλη στο Ρότσεστερ της Μινεσότα. Μου έκανε μεγάλη εντύπωση η εκκλησία, καθώς είχε καθίσματα για όλους τους πιστούς, και η λειτουργία που γινόταν. Με το τέλος της λειτουργίας προσέφεραν καφέ σε ειδικό χώρο της εκκλησίας μαζί με γλυκά και κέικ. Μου έκανε εντύπωση ότι από τότε υπήρχε επιτροπή κυριών που υποδέχονταν τους ασθενείς από την Ελλάδα και φρόντιζαν να τους εξυπηρετήσουν τόσο στην κλινική όσο και για προσωπικά τους θέματα.  Επιπροσθέτως, ο Αρχιεπίσκοπος Ιάκωβος, αν και είχε κατηγορηθεί στην Ελλάδα σαν χουντικός, ήταν μια μεγάλη προσωπικότητα. Ενδιαφερόταν μόνο για Ελληνες της Αμερικής και η πόρτα του Λευκού Οίκου ήταν πάντα ανοιχτή για εκείνον και τον είχαν σε μεγάλη εκτίμηση. Ηταν ο μόνος ιερωμένος που έλαβε μέρος στην πορεία δίπλα στον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, τον πνευματικό ηγέτη των Αφροαμερικανών. Οταν ήταν να εκλεγεί Πατριάρχης, οι Τούρκοι που τον φοβούνταν άλλαξαν τον νόμο και είπαν πως ο Πατριάρχης πρέπει να είναι Τούρκος υπήκοος.

Τέλος, να μην ξεχνάμε την πατριαρχική εικόνα του πατριώτη μας Αθηναγόρα, ο οποίος δόξασε την Ελλάδα, έτρεφε απόλυτο σεβασμό κι εργάστηκε σκληρά για τους Ελληνες της Αμερικής. Ο σημερινός Αρχιεπίσκοπος είναι πράος, καλός, χωρίς πυγμή και δύναμη για τη θέση που κατέχει. Είχα την ευτυχία να γνωρίσω τόσο τον Αθηναγόρα όσο και τον Ιάκωβο από κοντά.

Κωνσταντινος Λ. Μπουραντας, Καθηγητής Παθολογίας και Αιματολογίας

Το «άβατο» Εξαρχείων, η γενιά του 1-1-4

Κύριε διευθυντά
Ανήκω στη γενιά του 1-1-4. Τότε δεν είχαμε δακρυγόνα και μολότοφ αλλά νεράντζια και πανεπιστημιακό άσυλο. Και το άσυλο αυτό ήταν «άβατο». Το κτίριο του Πολυτεχνείου είναι πάντα «άβατο». Μόνο που σήμερα ορίζεται από αναρχικούς και τα ΜΑΤ που συνυπάρχουν και αλληλοσυμπληρώνονται συνήθως αρμονικά.

Στις 27 Οκτωβρίου, κράτος και παρακράτος επέτρεψαν σε μια ομάδα τελειόφοιτων αρχιτεκτόνων να παρουσιάσει τις διπλωματικές της εργασίες.

Για να το γιορτάσουν, τα παιδιά αποφάσισαν να πάνε σε μια ταβέρνα στα Εξάρχεια. (Δική μου ερμηνεία: Οταν είσαι 25, κάθε περιοχή που χαρακτηρίζεται απαγορευτική, και δη από το κράτος, ασκεί μια έλξη ακαταμάχητη. Εξ ου και η επιλογή.) Ομως στο «άβατο» των Εξαρχείων, κάποια ομάδα αναρχικών συγκρούστηκε με τα ΜΑΤ. Οι αναρχικοί όρμησαν στην ταβέρνα μαζί με τα δακρυγόνα και τους διώκτες τους και τα παιδιά αναγκάστηκαν να φύγουν.

Στην έξοδο, κάποιος από τα ΜΑΤ, από υπερβάλλοντα ζήλο, συνέλαβε και έναν από τους φρέσκους αρχιτέκτονες. Ο οποίος, αφού κρατήθηκε δύο βράδια, αφέθηκε χωρίς περιοριστικούς όρους και χωρίς να του ζητήσουν συγγνώμη – φυσικά. Μη μου πείτε, σιγά το πράγμα!

Kύριοι υπεύθυνοι της Δημόσιας Τάξης, δεν ντρέπεστε;

Ολγα Παπαχρήστου, Αρχιτέκτων

Βηματίζουν με... τις μπότες ανάποδα

Κύριε διευθυντά
Στην ταινία «Η μεγαλύτερη ημέρα του πολέμου» (The longest day, 1962), την κατά γενική ομολογία καλύτερη κινηματογραφική μεταφορά των γεγονότων της συμμαχικής απόβασης στη Νορμανδία την 6η Ιουνίου 1944 (D-Day), ένας Γερμανός αξιωματικός απεικονίζεται νεκρός να φορά τις μπότες του ανάποδα (την αριστερή στο δεξί πόδι και αντίστροφα). Αιφνιδιασμένος από την απόβαση, πετάχτηκε από το κρεβάτι του και φόρεσε τις μπότες βιαστικά. Πρόκειται για έναν κινηματογραφικό συμβολισμό, μια δυνατή εικόνα που μόνον ο φακός μπορεί να αποδώσει και που υπαινίσσεται ότι η πορεία των κατακτητών της Ευρώπης είχε τελειώσει.

Αν προσπαθήσει κανείς να βαδίσει φορώντας τα παπούτσια του ανάποδα, θα δυσκολευτεί να περπατήσει χωρίς οδυνηρές συνέπειες σε κάθε βήμα και σίγουρα δεν θα πάει μακριά.

Και μπορεί ο αξιωματικός της ταινίας να αιφνιδιάστηκε, σκεφτείτε όμως μια κυβέρνηση που επέλεξε συνειδητά να φορέσει τα παπούτσια ανάποδα, έτσι ώστε να αποκλίνουν αντί να συγκλίνουν: το δεξιό να κινείται αναγκαστικά προς τον εκσυγχρονισμό και το μέλλον και το αριστερό σκόπιμα προς την οπισθοδρόμηση και το παρελθόν: προς τον ιδιοτελή κρατισμό, τις πελατειακές σχέσεις, τον έλεγχο της ενημέρωσης, τον αυριανισμό, την ανομία και τον ευτελισμό των πάντων.

Το καθημερινό κόστος για την Ελλάδα είναι τεράστιο και η πορεία προδιαγεγραμμένη — ο φακός του σκηνοθέτη Μπέρναρντ Γουίκι είναι εκεί για να μας το θυμίζει.

Υπό την παρούσα κυβέρνηση δεν υπάρχει η παραμικρή ελπίδα να αποκατασταθεί ο ομαλός βηματισμός της χώρας. Βέβαιο είναι όμως ότι οι σημερινοί κυβερνώντες θα ανακουφίσουν τα πόδια τους, όταν περάσουν στην αντιπολίτευση.

Διότι τότε, να είσθε σίγουροι, θα φορέσουν το ίδιο «αριστερό» παπούτσι και στα δύο πόδια. Ετσι θα αποκαταστήσουν τον δικό τους ομαλό βηματισμό, ώστε να συνεχίσουν με μεγαλύτερη άνεση το ανώμαλο έργο τους από την παλιά, γνώριμη θέση.

Μιχαηλ Πασχαλης, Ομότιμος καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης, Τμήμα Φιλολογίας

 

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ