ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Η ώρα της αλήθειας με «στενό κορσέ» μετά το μνημόνιο

ΕΙΡΗΝΗ ΧΡΥΣΟΛΩΡΑ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

Η μεγαλύτερη πρόκληση για το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης το 2018 θα είναι να προσγειώσει στην πραγματικότητα τους πανηγυρισμούς των τελευταίων μηνών περί επικείμενης «καθαρής εξόδου» από το μνημόνιο και την παροχολογία που τους συνοδεύει.

Οι πηγές στην Αθήνα και σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες δεν αφήνουν καμία αμφιβολία ότι η πραγματικότητα θα είναι ένα πλαίσιο εποπτείας πολύ πιο αυστηρό από τα αντίστοιχα της Πορτογαλίας και της Κύπρου.

Μιλούν, συγκεκριμένα, για ένα μεταμνημονιακό καθεστώς που θα συνδυάζει α. Επιτήρηση για τη διασφάλιση του στόχου των πρωτογενών πλεονασμάτων 3,5% του ΑΕΠ έως το 2022. β. Ελάφρυνση χρέους υπό όρους που θα συνδέονται με τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων και τη μη αναστροφή όσων έχουν ήδη γίνει. 3. Ενα «μαξιλάρι» ασφαλείας, περίπου 15 δισ. ευρώ, που θα σχηματιστεί με πόρους από τα υπόλοιπα του δανείου του ESM και με εθνικούς πόρους, τους οποίους θα συγκεντρώσει τους επόμενους μήνες ο ΟΔΔΗΧ, βγαίνοντας στις αγορές. Συγκεκριμένα, υπολογίζεται ότι περίπου 9 δισ. ευρώ θα προέλθουν από τον ESM και άλλα 6 δισ. από τις επόμενες εκδόσεις του ΟΔΔΗΧ (προγραμματίζονται τρεις έως τον Αύγουστο, με ένα 7ετές, ένα 3ετές και ένα 10ετές ομόλογο).

Η πρώτη έξοδος στις αγορές τοποθετείται αμέσως μετά τη διασφάλιση της ολοκλήρωσης της τρίτης αξιολόγησης. Η κυβέρνηση προγραμματίζει να καταθέσει το πολυνομοσχέδιο για την εκπλήρωση των προαπαιτούμενων στις 8 Ιανουαρίου, ώστε να είναι όλα έτοιμα για το Euroworking Group τρεις μέρες μετά και να εξασφαλίσει απόφαση εκταμίευσης της δόσης στο Eurogroup της 22ας Ιανουαρίου. Το ίδιο διάστημα, στις 19 Ιανουαρίου θα ανακοινώσει η Standard & Poor’s την αξιολόγησή της για τη χώρα και οι παράγοντες της αγοράς ομολόγων εκτιμούν ότι θα προχωρήσει σε αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας κατά μία ή και δύο βαθμίδες. Στις 16 Φεβρουαρίου θα ακολουθήσει o άλλος οίκος αξιολόγησης, η Fitch. Φυσικά, η χώρα βρίσκεται σήμερα έξι βαθμίδες μακριά από την επενδυτική και θα εξακολουθεί να βρίσκεται εκεί για πολύ καιρό ακόμη.

Ο ρόλος του ΔΝΤ

Την ίδια περίπου περίοδο θα λάβει την απόφασή του και το ΔΝΤ για τη συμμετοχή του στο ελληνικό πρόγραμμα με χρηματοδότηση. Οι εκτιμήσεις αυτή τη στιγμή δείχνουν ότι είναι πιθανότερη μια λύση παραμονής του Ταμείου με το σημερινό του ρόλο, χωρίς νέα κεφάλαια. Θα είναι η χειρότερη δυνατή εξέλιξη για την κυβέρνηση, αφού το ΔΝΤ θα παραμείνει ως «δύσκολος εταίρος» και θα έχει καθοριστικό ρόλο στην απόφαση τον Ιούνιο για το ενδεχόμενο να εφαρμοστούν ταυτόχρονα η μείωση των συντάξεων και του αφορολόγητου από την 1/1/2019.

Από εκεί και πέρα θα ξεκινήσει η διαπραγμάτευση για την επόμενη μέρα και η ώρα της αλήθειας για την κυβέρνηση. Τις προηγούμενες μέρες, μια σειρά στελέχη της κυβέρνησης έκαναν δηλώσεις που έδειχναν ότι όχι μόνο δεν αποδέχονται την «ιδιοκτησία» του προγράμματος, αλλά αντίθετα κατακλύζονται από την επιθυμία να απαλλαγούν από τις δεσμεύσεις του το ταχύτερο δυνατό. Η υπουργός Εργασίας Εφη Αχτσιόγλου, για παράδειγμα, μίλησε για τον στόχο αύξησης του κατώτατου μισθού, μόλις βγούμε από το μνημόνιο.

Οι δανειστές θα θελήσουν να διασφαλισθούν έναντι τέτοιων κινδύνων. Επιπλέον, η επιβολή αυστηρής μεταμνημονιακής πειθαρχίας θεωρείται δεδομένη από πηγές της αγοράς, καθώς σε αντίθετη περίπτωση: 1. Οι αγορές θα καταστήσουν απαγορευτικό το κόστος δανεισμού της χώρας. 2. Η Γερμανία, αλλά και οι άλλες χώρες της Ευρωζώνης δεν θα προχωρήσουν σε απόφαση για ελάφρυνση του χρέους. Η απόφαση για τα μεσοπρόθεσμα μέτρα ελάφρυνσης θα αποτελέσει ένα τμήμα του πακέτου για το μεταμνημονιακό πλαίσιο, που αναμένεται να συμφωνηθεί στις αρχές του καλοκαιριού, ενόψει της λήξης του μνημονίου στις 20 Αυγούστου.

Το θέμα του κόστους δανεισμού, σε κάθε περίπτωση, παραμένει το μεγαλύτερο ερώτημα και πηγή ανησυχίας. Πηγές της αγοράς ομολόγων εκτιμούν ότι τα επιτόκια θα υποχωρήσουν περαιτέρω το επόμενο διάστημα, με το 10ετές να υποχωρεί περίπου στο 3,5% από 4% σήμερα και να σταθεροποιείται γύρω στο 1,5% πάνω από το πορτογαλικό (σήμερα είναι 1,8%).

Ωστόσο, τίποτα δεν εξασφαλίζει ότι οι αγορές δεν θα «αγριέψουν», λίγο αργότερα, ιδίως αν διακρίνουν σημάδια απειθαρχίας. Στο πλαίσιο αυτό, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας τάχθηκε την περασμένη εβδομάδα υπέρ της προληπτικής γραμμής στήριξης, η οποία θα αποτελεί μια δικλίδα ασφαλείας έναντι αρνητικών διαθέσεων των αγορών. Φυσικά, η πρόταση προκάλεσε ιερή αγανάκτηση στην κυβέρνηση, αφού η προληπτική γραμμή συνδέεται σαφώς με νέο μνημόνιο.

Οικονομικοί παράγοντες επισημαίνουν άλλωστε τον κίνδυνο μιας περιόδου πολιτικής αναταραχής, στο μέλλον, εφόσον γίνουν, π.χ., εκλογές με απλή αναλογική, με πιθανές καταστροφικές συνέπειες στο κόστος δανεισμού της χώρας.

Υπάρχει φόβος, σημειώνουν οι ίδιοι, να «πέσουμε στα βράχια» και τότε να νοσταλγούμε το μνημόνιο και να επιζητούμε ένα νέο.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ