ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Το ΚΜΣΤ κρατάει τον παράδεισο και φέρνει την επανάσταση

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΘΗΝΑΚΗΣ

«L. S. C. J. P.», 2014, της Νατάσσας Πουλαντζά, από την έκθεση «Μνήμες επανάστασης», συνεργασία ΚΜΣΤ και ΑΣΚΤ.

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

Κι ενώ η θεσμική εικαστική σκηνή της Θεσσαλονίκης περιμένει από μέρα σε μέρα την εισαγωγή του νομοσχεδίου στη Βουλή για τη δημιουργία του μητροπολιτικού μουσείου εικαστικών τεχνών της πόλης, με τη συνένωση του Κρατικού και του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, η μαγευτική Συλλογή Κωστάκη ρωσικής πρωτοπορίας του ΚΜΣΤ συνεχίζει την παγκόσμια εκδρομή της σε σπουδαία ιδρύματα, προκαλώντας συνέδρια και συμπόσια. Ενδεικτικά, μόνον το 2017 ταξίδεψε σε Σικάγο, Βερολίνο, Λοτζ, Κρακοβία, Βέρνη, Βενετία και Μαδρίτη, ενώ φέτος εκδράμουν εις Παρισίους, Νέα Υόρκη και Κωνσταντινούπολη, αποφέροντας απαραίτητα επιπλέον έσοδα για το μουσείο.

Στο ίδιο πνεύμα, τμήμα της Συλλογής Κωστάκη, με αναπαραγωγές έργων, κατεβαίνει την ερχόμενη Δευτέρα στην Αθήνα, προκειμένου να πλαισιώσει σύγχρονους Ελληνες εικαστικούς, στην αίθουσα «Νίκος Κεσσανλής» της ΑΣΚΤ, στην Πειραιώς. Η έκθεση «Η μνήμη της Επανάστασης», με αφορμή τη συμπλήρωση ενός αιώνα από την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917, περιλαμβάνει 70 καλλιτέχνες, τους διπλάσιους από την αντίστοιχη έκθεση πέρυσι στη Θεσσαλονίκη και λαμβάνει χώρα με τη συνεργασία της ΑΣΚΤ. Οι Ελληνες εικαστικοί στοχάζονται τον τρόπο με τον οποίον «ξέβαψε» η ρωσική πρωτοπορία, ως φορέας καινούργιων αισθητικών ιδεών, στις αρχές του 21ου αιώνα, εκατό χρόνια μετά την εμφάνισή της. Η ουτοπία και η επανάσταση, σε πολλά επίπεδα της ανθρώπινης δραστηριότητας, τα σύμβολα και οι ιδέες, η αναπόφευκτη ειδωλολατρία και η πτώση όλων μαζί μεταφέρονται ως μνήμη, καίτοι μη βιωμένη, στο έργο των σύγχρονων καλλιτεχνών. Πέραν των αναπαραγωγών της Συλλογής Κωστάκη και των έργων των Ελλήνων εικαστικών, η έκθεση παρουσιάζει και τη λαϊκή εκδοχή της Οκτωβριανής Επανάστασης με ενθύμια της συλλογής Βασίλη Κωνσταντίνου, ο οποίος είχε ταξιδέψει απ’ άκρου εις άκρον στα Βαλκάνια, συγκεντρώνοντας αφίσες, φωτογραφίες, προτομές κομμουνιστικών ειδώλων και πίνακες σοσιαλιστικού ρεαλισμού – τον οποίον επέβαλε ο Στάλιν για να ξεμπερδέψει με την Πρωτοπορία.


«Ο Ι. Στάλιν σε πικ νικ στην Ακρόπολη», 1980, του Γιάννη Ψυχοπαίδη, από την έκθεση στην ΑΣΚΤ (Πειραιώς 256).

Παραδείσιες ημέρες

Παρά τις εύλογες αμφιβολίες ότι η επανάσταση οδηγεί στον παράδεισο, το ΚΜΣΤ, την περασμένη Τετάρτη εγκαινίασε, στη Μονή Λαζαριστών, την έκθεση του Κώστα Τσώλη «Another day in Paradise». Αλλη μια μέρα στον παράδεισο, λοιπόν, και ο εικαστικός προτείνει έναν διάλογο μεταξύ ατομικής και συλλογικής μνήμης, παίζοντας, στα έργα του, και αυτός, με σύμβολα –πρόσωπα και γεγονότα– και ιδέες. Ο παράδεισος του Κώστα Τσώλη περιλαμβάνει εμβληματικές στιγμές του 20ού αλλά και γνώριμες εικόνες του 21ου αιώνα: λαϊκούς ηγέτες και αγωνιστές, πορτρέτα διανοουμένων, Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, την Αμερική των φυλετικών διακρίσεων, εθνικά εμβλήματα, σύμβολα της εξουσίας και αντι-εξουσίας, κρατική καταστολή, όψεις της Ελλάδας της κρίσης και αναποδογυρισμένες βάρκες προσφύγων στον βυθό του Αιγαίου. Ακόμη κι αν δεν ακούγεται παραδείσιος ο κόσμος του Κώστα Τσώλη, η πηγαία ειρωνεία και η αδιόρατη θλίψη για την αποτυχία «ενός άλλου κόσμου, εφικτού», όπως λεγόταν στις αρχές του 2000 από τη... διεθνή των διαδηλώσεων κατά της παγκοσμιοποίησης, δημιουργούν ένα σύμπαν που μας καλεί να ξανασκεφτούμε τους χαμένους, καθημερινούς μας παραδείσους, τις μικρές, χαμένες μας μάχες – ο καθένας με τον δικό του τρόπο.

​​«Μνήμη της Επανάστασης», ΑΣΚΤ, 12/2-14/4. «Another day in Paradise», Μονή Λαζαριστών, έως 6/5.

Ξανά όλη η Συλλογή Κωστάκη

Ο Μάιος είναι ο μήνας του ΚΜΣΤ. Η μεγάλη έκθεση, σε όλους τους ορόφους της Μονής Λαζαριστών, με έργα της Συλλογής Κωστάκη έχει ήδη δρομολογηθεί. Αυτό από μόνο του αποτελεί εικαστικό γεγονός για τη Θεσσαλονίκη, αλλά επαναφέρει την ανάγκη για μόνιμη στέγη της συλλογής στο κέντρο της πόλης. Το μουσείο, πάντως, στοχεύει σε μία επανεπίσκεψη στην πειραματική έξαρση και στο όραμα που διέτρεχε τους μεγάλους Ρώσους πρωτοπόρους. Η έκθεση «Russian Avant-garde Revisited / (Επαν)έκθεση της Συλλογής Κωστάκη» (23/5-16/9) θα περιλαμβάνει και αφιέρωμα στο πορτρέτο του συλλέκτη Γιώργου Κωστάκη. Την επανέκθεση της περίφημης συλλογής θα διαδεχθεί, τον Σεπτέμβριο (28/9-27/1/2019), η έκθεση «Harvard Strike», που θα παρουσιάσει την πλήρη συλλογή αφισών του Αλέξανδρου Τζώνη και της συζύγου του, Λιάν Λεφέβρ, από την απεργία των φοιτητών στο Χάρβαρντ τον Απρίλιο του 1969 κατά του πολέμου του Βιετνάμ, ενώ σχεδιάζεται ένα πυκνό παράλληλο πρόγραμμα, σε συνεργασία με ιδρύματα στην Ελλάδα, την Ευρώπη και τις ΗΠΑ.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ