ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Αποψη: Bitcoin: τα θεμελιώδη για το ψηφιακό νόμισμα

ΙΑΣΩΝ ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΣ*

Το bitcoin σχεδιάστηκε ως ένα δίκτυο πληρωμών. Σημαντικά εγχειρήματα στις αναπτυσσόμενες χώρες επιχείρησαν να το χρησιμοποιήσουν για να εξυπηρετήσουν άτομα χωρίς πρόσβαση στο τραπεζικό σύστημα.

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

Τ​​ι ακριβώς είναι το bitcoin; Το ενδιαφέρον γι’ αυτό εξακολουθεί να αυξάνεται μαζί με την τιμή του – αλλά λίγα άρθρα εξηγούν τι κρύβεται πίσω από το ψηφιακό νόμισμα. Το πείραμα του bitcoin συνίσταται στον συνδυασμό πολλών διαφορετικών εννοιών και ιδεών σε ένα σύστημα που λειτουργεί ως κρυπτογραφικά ασφαλές, ψηφιακό χρήμα.

Ο «Σατόσι Νακαμότο» (ψευδώνυμο του ανώνυμου δημιουργού του ψηφιακού νομίσματος) συνέλαβε το bitcoin ως ένα αποκεντρωμένο μέσο μεταβίβασης αξίας ή μετρητών μεταξύ ατόμων, παρακάμπτοντας το τραπεζικό σύστημα. Απλά, με ένα ψηφιακό πορτοφόλι και ένα ιδιωτικό κλειδί αποκρυπτογράφησης, ο καθένας μπορεί να στείλει χρήματα σε έναν φίλο του ή έναν υπάλληλο, ή να πληρώσει για αγαθά και υπηρεσίες. Σήμερα, ωστόσο, το bitcoin σπάνια χρησιμοποιείται με αυτόν τον τρόπο, εξαιτίας των σημαντικών επιβαρύνσεων και της αργοπορίας των συναλλαγών στο δίκτυο.

To διάσημο κρυπτονόμισμα λειτουργεί μέσω ενός πλέγματος «μεταλλωρύχων» που επιβεβαιώνουν τις συναλλαγές στο δίκτυο μέσω μιας διαδικασίας συναίνεσης. Ο μηχανισμός συναίνεσης είναι γνωστός ως Proof of Work (PoW), που είναι ουσιαστικά κάποια δεδομένα, χρονοβόρα και κοστοβόρα στην παραγωγή τους, που μπορούν άλλοι εύκολα να επαληθεύσουν. To υπολογιστικό έργο που κάνουν οι «μεταλλωρύχοι» είναι γνωστό ως «hashing» – και μεταξύ άλλων θωρακίζει το δίκτυο του bitcoin έναντι επιθέσεων τύπου brute force. Αν κάποιος ήθελε να σπάσει τον κρυπτογραφικό κωδικό που υποστηρίζει το bitcoin, θα έπρεπε να χρησιμοποιήσει έναν υπερ-υπολογιστή πιο ισχυρό από αυτούς που βρίσκονται στο δίκτυο του ψηφιακού νομίσματος. Αυτό είναι πρακτικά αδύνατον, δεδομένης της κλίμακας της υπολογιστικής ισχύος στη διάθεση του bitcoin.

Στα πρώτα χρόνια του κρυπτονομίσματος πολλοί ερασιτέχνες, φανατικοί του είδους, χρησιμοποιούσαν τους υπολογιστές τους για «εξoρύξεις»: έλυναν κρυπτογραφικά προβλήματα και ανταμείβονταν με bitcoin. Ταυτόχρονα με τη δραστηριότητά τους αυτή, ενίσχυαν το δίκτυο. Σήμερα ωστόσο οι «εξορύξεις» έχουν γίνει προνομιακό πεδίο των ειδικών, με την παραγωγή ειδικών τσιπ σχεδιασμένων συγκεκριμένα για αυτό τον σκοπό και έναν μικρό αριθμό «εξορυκτικών κοινοπραξιών» που έχουν πρόσβαση στην αναγκαία υπολογιστική ισχύ. Αυτή η εξέλιξη έχει οδηγήσει ορισμένους να συμπεράνουν ότι το bitcoin έχει γίνει πιο συγκεντρωτικό.

Μία από τις βασικές καινοτομίες του bitcoin είναι η εφαρμογή του blockchain, μιας βάσης δεδομένων νέας μορφής. Το blockchain επιτρέπει σε ένα δίκτυο ηλεκτρονικών υπολογιστών να μοιραστεί τις ίδιες πληροφορίες, οι οποίες, όταν τεθούν σε καθεστώς «on chain», δηλαδή όταν έχει επιτευχθεί η αναγκαία συναίνεση, γίνονται ιδιαίτερα αξιόπιστες. Ετσι, η τεχνολογία αυτή επιτρέπει σε αποκεντρωμένες οργανώσεις να συνεργάζονται στη βάση μιας κοινής «αλήθειας», καταγεγραμμένης σε ένα «αποκεντρωμένο λογιστικό βιβλίο» (distributed ledger). Χρειάστηκε να περάσουν χρόνια ώσπου να γίνουν πλήρως αντιληπτές οι συνέπειες αυτής της καινοτομίας. Σήμερα, είναι η κινητήριος δύναμη μιας σειράς αποκεντρωμένων τεχνολογιών και επιχειρηματικών προτύπων. Αλλά η πρώτη επιτυχημένη εφαρμογή του blockchain ήταν το bitcoin.

Οι χρήσεις του

Το bitcoin σχεδιάστηκε ως ένα δίκτυο πληρωμών. Σημαντικά εγχειρήματα στις αναπτυσσόμενες χώρες επιχείρησαν να το χρησιμοποιήσουν για να εξυπηρετήσουν άτομα χωρίς πρόσβαση στο τραπεζικό σύστημα. Ωστόσο η αύξηση στην τιμή του είχε ως αποτέλεσμα οι επιβαρύνσεις για κάθε συναλλαγή να έχουν αυξηθεί σημαντικά.

Επιπροσθέτως, το δίκτυο μπορεί να επεξεργαστεί μόλις έξι συναλλαγές ανά δευτερόλεπτο, έναντι χιλιάδων από εδραιωμένα δίκτυα (π.χ. Visa). Αναζητούνται λύσεις σε αυτό το πρόβλημα, μεταξύ των οποίων το lightning network, αλλά δεν είναι ακόμα έτοιμες.

Σήμερα, αντ’ αυτού, το bitcoin είναι κυρίως ένα μέσο αποθήκευσης αξίας, παρεμφερές με τον χρυσό. Ο κόσμος γνωρίζει ότι μέσω της «εξορυκτικής» διαδικασίας θα παραχθεί ένας πεπερασμένος αριθμός bitcoins και άρα ότι είναι ένα περιουσιακό στοιχείο που σπανίζει. Αυτή είναι η πηγή της ζήτησης για το bitcoin. Η αύξηση της τιμής τα τελευταία χρόνια έχει κυμανθεί γύρω στο 5.000% – παρά την πρόσφατη πτώση από τα ιλιγγιώδη ύψη των 20.000 δολαρίων στις 12.000 δολάρια όταν γράφονταν αυτές οι γραμμές.

Η αποπληθωριστική φύση του bitcoin, με τον ετήσιο ρυθμό δημιουργίας νέων νομισμάτων να μειώνεται με την πάροδο του χρόνου, είναι ακόμα ένα ενδιαφέρον χαρακτηριστικό του. Με την έλευση των κρυπτονομισμάτων, είναι πλέον εφικτό να ενσωματώνουμε οικονομικούς κανόνες σαν κι αυτόν απευθείας στο λογισμικό. Πολλές εδραιωμένες επιχειρήσεις ήδη εκδίδουν κρυπτο-κουπόνια με μοναδικές οικονομικές ιδιότητες για να πετύχουν network effects εντός των οικοσυστημάτων τους. Ανακύπτουν συνεχώς νέοι ανταγωνιστές του bitcoin που επιχειρούν να βελτιώσουν το πώς έχει σχεδιαστεί ή να ασχοληθούν με άλλες πτυχές της αποκεντρωμένης υπολογιστικής δραστηριότητας.

Το bitcoin, συνεπώς, έχει υπάρξει κοιτίδα σημαντικών καινοτομιών. Ακόμα κι αν το πείραμα δεν οδηγήσει σε ένα αποκεντρωμένο παγκόσμιο νόμισμα, έχει γεννήσει έναν νέο κλάδο της οικονομίας – η χρηματιστηριακή αξία του οποίου αποτιμάται σήμερα γύρω στα 500 δισ. δολάρια.

* O κ. Ιάσων Μανωλόπουλος είναι συνιδρυτής της εταιρείας επενδύσεων Dromeus Capital και συγγραφέας του βιβλίου «Το “επαχθές” χρέος της Ελλάδας».

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ