Όταν ο (ας τον πούμε) Γιώργος πέρασε πριν από μερικά χρόνια τη δίφυλλη πόρτα της Μονάδας Αναπτυξιακής Παιδιατρικής που βρίσκεται στο Νοσοκομείο Παίδων «Π. και Α. Κυριακού», ήταν 6½ ετών και είχε εκδηλώσει ένα αξιοπρόσεκτο ταλέντο στη σκιτσογραφία. Όταν τον ρώτησε η επιστημονική υπεύθυνη της μονάδας, Λωρέττα Θωμαΐδου, «ποιο ήταν το έναυσμα για να ασχοληθείς με το σκίτσο;», της απάντησε μειλίχια: «Οι εφημερίδες του παππού μου κάποιο καλοκαίρι. Αφενός ένα σκίτσο με μια εικόνα έλεγε χίλιες λέξεις, αφετέρου έδινε χιουμοριστική διάσταση σε ένα τραγικό, τις περισσότερες φορές, γεγονός». Δεν είναι η απάντηση που περιμένει κανείς από ένα εξάχρονο αγόρι, η καθηγήτρια Αναπτυξιακής Παιδιατρικής ωστόσο δεν εξεπλάγη. Τα τελευταία χρόνια, από τα «χέρια» της έχουν περάσει περισσότερα από 30 χαρισματικά παιδιά, παιδιά που μίλησαν από 6 μηνών, ξεκίνησαν να διαβάζουν στα 2 έτη χωρίς να τους το έχει διδάξει κανείς, δίνουν ανορθόδοξες λύσεις σε δύσκολα μαθηματικά –και άλλα– προβλήματα, έχουν πλούσιο λεξιλόγιο και σύνθετο τρόπο έκφρασης, κάνουν «δύσκολες» ερωτήσεις για μεταφυσικά ή επιστημονικά θέματα. Παιδιά χαρισματικά, σπάνια, ένα σε κάθε 10.000 ανθρώπους στη Γη. Ποια είναι όμως τα χαρακτηριστικά τους; «Έχουν δείκτη νοημοσύνης μεγαλύτερο του 145, διαθέτουν δημιουργικό τρόπο σκέψης, έχουν κλίση στην επιστήμη ή στην τέχνη, αρχηγικές ικανότητες, ψυχική και συναισθηματική σταθερότητα», μας λέει η κυρία Θωμαΐδου.

Τα χαρισματικά παιδιά δεν σκέφτονται και δεν μαθαίνουν με συμβατικές μεθόδους, προσεγγίζουν και δίνουν λύση στα προβλήματα με τρόπους που ξαφνιάζουν. Ένας δάσκαλος διηγήθηκε κάποια στιγμή στην κυρία Θωμαΐδου το εξής περιστατικό: Εξηγούσε στην τάξη ότι, για να βρουν πόσο κάνει 7x12, θα πρέπει να προσθέσουν το 7x10 και το 7x2. Ένας από τους μαθητές του, ωστόσο, του επεσήμανε ότι ένας άλλος τρόπος θα ήταν να αφαιρέσουν το 3x12 από το 10x12. Ήταν λύση με έναν εναλλακτικό τρόπο σκέψης.

Πολύ σημαντικό χαρακτηριστικό των χαρισματικών παιδιών είναι η ασύγχρονη ανάπτυξή τους, δηλαδή οι γνωστικές τους ικανότητες είναι πολύ εξελιγμένες, αλλά οι συναισθηματικές τους ανάγκες κατά κανόνα συμβαδίζουν με την ηλικία τους. Πολύ χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της (ας την πούμε) Κατερίνας, που έφτασε στις εγκαταστάσεις της μονάδας στην αγκαλιά της μαμάς της, όταν ήταν μόλις 17 μηνών. Η μικρούλα ήδη μιλούσε και διάβαζε και τα τεστ στα οποία υπεβλήθη έδειξαν ότι το γνωστικό της επίπεδο έφτανε αυτό παιδιών 5 ετών. Μόλις όμως ολοκληρώθηκε η διαδικασία, η μητέρα της την τοποθέτησε στο στήθος της και τη θήλασε, γιατί, παρότι διέθετε μυαλό πεντάχρονης, η Κατερίνα ήταν 17 μηνών και είχε τις ανάγκες ενός βρέφους. «Αυτό είναι πολύ σημαντικό και το επισημαίνουμε πολύ συχνά στους γονείς», τονίζει η υπεύθυνη της μονάδας. «Ότι είναι θεμελιώδες για τη συναισθηματική τους ανάπτυξη να θυμούνται ότι μπορεί να μοιάζουν 10 χρόνια μεγαλύτερα στο μυαλό, αλλά συναισθηματικά συμβαδίζουν με την ηλικία τους και έχουν τις αντίστοιχες ανάγκες».

Τα τελευταία 5-6 χρόνια έχουν διαγνωστεί από τη Μονάδα περίπου 35 παιδιά (τα πιο πολλά είναι αγόρια) ως χαρισματικά. Οι ηλικίες τους κυμαίνονται από 18 μηνών έως 16 ετών, έχουν δείκτη ευφυΐας από 147 έως 180, όλα τους είναι ευγενικά, κοινωνικά και ευαίσθητα, τα 20 από αυτά είχαν κλίση και στη μουσική και τα 15 και στη ζωγραφική. Οι γονείς καλό θα ήταν να απευθύνονται στη Μονάδα μόλις διακρίνουν τις πρώτες ενδείξεις χαρισματικότητας στα βρέφη ή στα νήπιά τους. Με τον τρόπο αυτό θα έχουν από νωρίς δίπλα τους ανθρώπους που μπορούν να διαπιστώσουν και να πιστοποιήσουν με επιστημονικά εργαλεία ότι μεγαλώνουν ένα χαρισματικό παιδί και να τους παρέχουν συμβουλές για το πώς θα πρέπει να το στηρίξουν. Επίσης, το επιστημονικό προσωπικό της Μονάδας θα μεριμνήσει ώστε το παιδί να ενταχθεί ομαλά στο σχολικό περιβάλλον, αλλά και θα κάνει όλες εκείνες τις ενέργειες που απαιτούνται ώστε το σχολείο που το φιλοξενεί να ενημερωθεί και να μπορέσει να ανταποκριθεί στις ανάγκες του. Στην πράξη είναι αρκετά δύσκολο το δημόσιο σχολείο να επιδείξει την ευελιξία που χρειάζεται ώστε να εφαρμοστεί το μέτρο της επιτάχυνσης, δηλαδή ένα χαρισματικό παιδί να ξεκινήσει το σχολείο στα 4 ή στα 5, ή να παρακολουθεί μαθήματα μεγαλύτερων τάξεων – έχει συμβεί σε κάποιες περιπτώσεις, χάρη στην καλή θέληση συγκεκριμένων εκπαιδευτικών. Είναι λοιπόν σύνηθες φαινόμενο τα χαρισματικά παιδιά να βρίσκουν το ευέλικτο σχολικό περιβάλλον που χρειάζονται στην ιδιωτική εκπαίδευση, όπου εκμεταλλεύονται και τις δυνατότητες που παρέχει η τεχνολογία, η οποία είναι αναπόσπαστο μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Τέλος, σημαντικό ρόλο παίζουν και οι εξωσχολικές δραστηριότητες τις οποίες προτείνουν πολύ στοχευμένα οι συνεργάτες της Μονάδας, ώστε να καλύπτουν τα ενδιαφέροντα και τις απαιτήσεις ενός χαρισματικού παιδιού. ■

Περιοδικό "Κ"

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ