Γράμματα Αναγνωστών

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Γραμματα Aναγνωστων

Από μία επίσκεψη στο Ρίμινι

Κύριε διευθυντά
Πρόσφατα βρέθηκα στην περιοχή του Ρίμινι και βέβαια πήγα να δω και τους τάφους της ταξιαρχίας, η οποία τόσο ηρωικά πολέμησε εκεί. Το νεκροταφείο έχει την πρωτοτυπία να βρίσκεται ακριβώς επάνω σε έναν κύριο δρόμο με μεγάλη κίνηση, στη μέση ενός προαστίου, έτσι ώστε να θυμίζει στους Ιταλούς καθημερινά το άδοξο τέλος του πολέμου που είχε αρχίσει ο Μουσολίνι! Εμφανώς όμως χρειαζόταν ένα καλό καθάρισμα και βάψιμο των σιδερένιων καγκέλων. Δεν μπορεί το πλησιέστερο ελληνικό προξενείο να πληρώνει ένα ή έστω δύο μεροκάματα κάθε τόσο για αυτήν τη δουλειά; Οσο για τις δύο ελληνικές σημαίες, έχουν μια πολύ ωραία θέση, αλλά χρειάζονται και αυτές μια ανανέωση κάθε τόσο. Το όλο είναι εντυπωσιακό και συγκινητικό, αλλά δυστυχώς δίνει τη γνωστή εικόνα της ελληνικής μιζέριας. Γιατί άραγε;

Αλεξανδρος Μπεζης, Κηφισιά

Περί πιθήκων και αλαζονείας

Κύριε διευθυντά
Ο μεγάλος Αγγλος θεωρητικός φυσικός και αστροφυσικός Στίβεν Χόκινγκ έλεγε ότι είμαστε μόνο ένα εξελιγμένο είδος πιθήκων σε έναν μικρό πλανήτη ενός μετριότατου άστρου. Αυτό όμως που μας κάνει ξεχωριστούς, είναι η δυνατότητα να παρατηρούμε και να προσπαθούμε να κατανοήσουμε το σύμπαν. Με τον μοναδικό του τρόπο, συνδύαζε το μεγαλείο και τη δύναμη της ανθρώπινης σκέψης, κρατώντας προσεκτικά απόσταση από την αλαζονεία της ανθρώπινης φύσης. Ασχολήθηκε με τα θεμελιώδη ερωτήματα για τη δομή και την ιστορία του σύμπαντος, στο πλαίσιο της κβαντικής φυσικής και της θεωρίας της βαρύτητας του Αϊνστάιν, και απέδειξε ότι η Μεγάλη Εκρηξη στο σύμπαν ήταν μία αναπόφευκτη συνέπεια της θεωρίας αυτής. Ανακάλυψε ότι οι «μαύρες τρύπες» δεν είναι τελείως μαύρες (όπως πιστευόταν) αλλά ακτινοβολούν και εκπέμπουν τη λεγόμενη «ακτινοβολία Χόκινγκ». Αυτό οδήγησε στην ανάπτυξη της θερμοδυναμικής των μελανών οπών, που αποτελεί σήμερα βασικό εργαλείο στη μελέτη του μικρόκοσμου.

Οι παρατηρήσεις, όμως, του Χόκινγκ δεν αφορούσαν μόνο το σύμπαν, αλλά και την ανθρώπινη συμπεριφορά. Μία συμπεριφορά ανορθολογική και αλαζονική, που τη χαρακτηρίζει η επιθετικότητα και η έλλειψη του μέτρου. Η ανθρώπινη ανάγκη για βεβαιότητες και μοναδικές αλήθειες εκτροχιάζει την ανθρώπινη σκέψη, πολύ δε περισσότερο όταν ορισμένοι θέλουν, μερικές φορές, να επιβάλλουν τις δικές τους «αλήθειες» στους άλλους. (Ο Αντρέ Ζιντ έλεγε: «Πίστευε αυτόν που ψάχνει την αλήθεια, όχι αυτόν που βρήκε την αλήθεια».)
Πολύ εύστοχα ο Χόκινγκ είχε πει ότι ο μεγαλύτερος εχθρός της γνώσης δεν είναι η άγνοια αλλά η ψευδαίσθηση της γνώσης.

Ομως, ο άνθρωπος που κατάλαβε το σύμπαν, δεν μπόρεσε ποτέ να καταλάβει… τις γυναίκες! Είναι αξιοσημείωτη η σχετική ομολογία του. Είχε πει: «Πέρασα το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας των 70ών γενεθλίων μου σκεπτόμενος όχι τα θαύματα του κόσμου αλλά τις γυναίκες. Αποτελούν ένα πραγματικό μυστήριο…». Να προσθέσω εδώ, ότι ανάλογη αδυναμία στην κατανόηση της γυναικείας ψυχολογίας είχε ομολογήσει και ο ίδιος ο Φρόιντ! Σκέφτομαι λοιπόν πως, πίσω από την ομολογία αυτή, μπορεί να κρύβεται ακόμα και ένα μεταφυσικό δέος σχετικά με τη δημιουργία της ίδιας τη ζωής (που φέρνουν σε αυτόν τον κόσμο οι γυναίκες…).

Κατά τα άλλα, σε ομιλία του, πέρυσι τον Ιούλιο (σε διεθνές συνέδριο, προς τιμήν του, στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ) εξέφρασε τον φόβο ότι η εξέλιξη έχει οδηγήσει στην ενσωμάτωση της απληστίας και της επιθετικότητας στο ανθρώπινο γονιδίωμα... Η αντιπαλότητα ανάμεσα στα ζωικά ένστικτα και την ανθρώπινη σκέψη είναι πάντα παρούσα. Στην εποχή μας, η λεγόμενη «εκπαίδευση» έχει πλήρως υποταχθεί στις ανάγκες της αδηφάγου οικονομίας και η «περιέργεια» (σαν κινητήρια δύναμη για την απόκτηση γνώσης χωρίς τέλος) δεν φαίνεται απαραίτητη. Ο Αϊνστάιν έλεγε: «Η εκπαίδευση δεν είναι η εκμάθηση γεγονότων αλλά η άσκηση του μυαλού στο να σκέφτεται». Ο Χόκινγκ δεν ήταν ιδιαίτερα αισιόδοξος για το μέλλον του πλανήτη μας, για τον οποίο είχε πει ότι έχει φθάσει στο σημείο χωρίς επιστροφή. Θεωρούσε ότι συγκεκριμένοι κίνδυνοι, όπως η κλιματική αλλαγή, ο υπερπληθυσμός και οι πανδημίες, μπορεί να εξοντώσουν το ανθρώπινο είδος μέσα στα επόμενα 100 χρόνια.

Ετσι, άφηνε ανοικτό ακόμα και το ενδεχόμενο διαφυγής σε γειτονικούς πλανήτες (σαν μία πραγματική δυνατότητα). Τελικά, και για όσο έχουμε καταφέρει να «μη μας χωράει ο τόπος μας», εγώ (και με ελεύθερους συνειρμούς που κάνω) παρηγορούμαι με την ανακάλυψη του Χόκινγκ ότι οι «μαύρες τρύπες» μπορεί να μην είναι τόσο μαύρες όσο πιστευόταν, αλλά και λίγο γκρι. Αυτό το τελευταίο –και σε σχέση με τα καθ’ ημάς– μου δίνει και μία (έσχατη) ελπίδα για τη διάσωση της ελληνικής οικονομίας…

Ανδρέας Κωσταλας, Ιατρός

Ο Κεμάλ, η Σμύρνη, η αληθής ιστορία

Κύριε διευθυντά
Πρόσφατα τα ΜΜΕ μετέδωσαν την είδηση ότι ο Τούρκος πρόεδρος κ. Ερντογάν σε προεκλογικό λόγο, σε επαρχιακή πόλη, ανέφερε ότι υπαίτιοι για τη φωτιά που έκαψε τη Σμύρνη το 1922, ήταν Ελληνες στρατιώτες που υποχωρώντας κατέστρεφαν τα πάντα. Ο Αγγλος ιστορικός H.C. Armstrong, το 1933, εδημοσίευσε βιογραφία του Κεμάλ με τίτλο: «The Great Wolf, the life of Kemal Ataturk». Το 1972 το βιβλίο εκυκλοφόρησε σε ελληνική έκδοση (Papyros Press) με τίτλο: «Ο σταχτής λύκος, η ζωή του Κεμάλ Ατατούρκ». Η Σμύρνη έπεσε στις 27-8-1922, την επομένη ο Κεμάλ εισήλθε θριαμβευτής στην πόλη και εγκατέστησε το στρατηγείο του σε κεντρικό κτίριο. Περίπου την ίδια ημερομηνία, τα τελευταία ελληνικά στρατεύματα εβάδιζαν προς το λιμάνι του Τσεσμέ, όπου επιβιβάζονταν σε πλοία για να μεταφερθούν σε Χίο και Λέσβο. Οσοι έμειναν στη Σμύρνη ήταν αιχμάλωτοι ή νεκροί. Ο Armstrong αναφέρει: «Την τρίτη ημέρα της παραμονής του στη Σμύρνη, μπήκε στο γραφείο του Κεμάλ κάποιος αξιωματικός του επιτελείου του για να του ανακοινώσει πως είχαν εκραγεί πυρκαγιές σε ορισμένες ελληνικές συνοικίες. Εμοιαζε με δουλειά εμπρηστών. Είχαν μάλιστα καταστραφεί όλοι οι σωλήνες του πυροσβεστικού τάγματος» (σελίδες 153, 154 της ελληνικής έκδοσης). Κανείς έκτοτε δεν ανέφερε ως υπευθύνους της φωτιάς τους Ελληνες στρατιώτες, γιατί είχαν φύγει όλοι από τη Μ. Ασία.

Γεωργιος Αραμπατζης, Ιατρός, Χολαργός

Για τον «κόφτη» της αξιοπρέπειας;

Κύριε διευθυντά
Η «μνημονιακή υστερία» συνεχίζεται. Τα «πέτρινα μνημονιακά χρόνια», παρά τις προβλέψεις των ειδημόνων και τις παραπλανητικές υποσχέσεις των ισχυρών της προσωρινότητας, δεν έφεραν καμιά ανάπτυξη, ούτε προοπτική ανάπτυξης. Μια ματιά στα κλειστά καταστήματα των δρόμων του εμπορικού κέντρου της πρωτεύουσας, πείθει τον πλέον δύσπιστο πως επήλθε μια καταστροφή που είθε να μην είναι εσκεμμένη. Προσφιλές θέμα του μνημονιακού ιδεώδους, οι περικοπές. Μισθών και συντάξεων. Ειδικά στις συντάξεις βλέπουμε μια ιδιαίτερη αδυναμία. Εχει ενεργοποιηθεί ο «κόφτης» της αξιοπρέπειας και ζωής των απόμαχων του εργασιακού βίου. Θεωρείται «ήρωας» όποιος μειώσει περισσότερο τις συντάξεις και τυγχάνει «θαυμασμού» το άτομο που π.χ. αποτολμά να σταματήσει λογαριασμούς επικούρησης με ισχύ και κάλυψη «άνωθεν». Η θεωρία «όλα πουλιούνται σε τιμή ευκαιρίας» οδηγεί τη χώρα μας στο πεπρωμένο να καταστεί «ο θυρωρός και ξεναγός» των λοιπών Ευρωπαίων και άλλων που θέλουν να βιώσουν το όνειρο διακοπών στη πατρίδα μας φτηνά και χαριτωμένα. Ολα τούτα τα χρόνια των μνημονίων δεν βρέθηκε ένας εκ των κυβερνώντων να αναλάβει τις ευθύνες του γι΄ αυτή την αισχρή διαρκή καθημερινότητα. Μόνη ακόμα καταφυγή η προσφυγή στη Δικαιοσύνη, με την ελπίδα πως δεν θα φοβηθεί και δεν θα τρομοκρατηθεί. Ο θεσμός λειτουργείται από ανθρώπους και οι άνθρωποι δεν είναι όλοι ίδιοι, ούτε μπορεί να απαιτεί κανείς ηρωική συμπεριφορά απ’ όλους. Φυσικά στη δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα, κατά τα λόγια του αξέχαστου Παύλου Μπακογιάννη. Είθε να επέλθει «Αναστάσιμος Φωτισμός» σε κυβερνώντες και πολιτικούς πριν η πορεία προς «άκρα και ακρότητες» καταστεί «μη αναστρέψιμη».

Ιωαννης Α. Μελισσειδης, Δρ Νομικής – Συγγραφέας, Αθήνα

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ