ΘΕΑΤΡΟ

H μοναξιά της αιώνιας νεότητας

ΣΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ

Στο «σπίτι του χρόνου», η Εμίλια Μάρτι αναδεικνύει τη στρεβλή προσπάθεια του ανθρώπου να μείνει για πάντα νέος.

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

Υπάρχει μια σκηνή στην ταινία «Youth» του Πάολο Σορεντίνο, όπου μια πανέμορφη γυμνή νεαρή κοπέλα μπαίνει βασανιστικά αργά στη σάουνα του σανατορίου όπου περνούν τις μέρες τους νωχελικά ο Μάικλ Κέιν και ο Χάρβεϊ Καϊτέλ, μεταξύ άλλων συνομηλίκων τους. «Ποια είναι αυτή», ρωτάει ο Κέιν. «Ο θεός», απαντά ο Καϊτέλ.

Τα νιάτα, η νεανικότητα είναι μια μορφή αθανασίας, μια κατάσταση που έχει εξυμνηθεί από συγγραφείς και ποιητές και προκαλεί μελαγχολία όταν γίνεται ανάμνηση. Κάπως έτσι μάλλον ένιωσε και ο Τσέχος συνθέτης Λέος Γιάνατσεκ όταν γνώρισε και ερωτεύτηκε παράφορα την Καμίλα Στοσλόβα το 1917, κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, παρά τα 40 χρόνια που τους χώριζαν. Η νεαρή Στοσλόβα, παντρεμένη με δύο παιδιά, δεν ανταπέδωσε τα συναισθήματα του ηλικιωμένου συνθέτη, αλλά ενέπνευσε τη δημιουργία τριών χαρακτήρων στις όπερές του με πιο γνωστή τη δεσποινίδα τριακοσίων ετών Εμίλια Μάρτι στην «Υπόθεση Μακρόπουλου», που παρουσιάζεται για πρώτη φορά από την Εθνική Λυρική Σκηνή.

Σε ένα σκηνικό που μοιάζει με το εσωτερικό ενός σπιτιού βγαλμένο από τη δεκαετία του ’50, ίσως και παλαιότερα, τοποθετεί τη δράση της όπερας ο σκηνοθέτης Γιάννης Χουβαρδάς. Μόλις εισέλθουν στο «σπίτι του χρόνου», οι ήρωες του έργου εγκλωβίζονται και δεν μπορούν να φύγουν ποτέ, όπως «εγκλωβισμένη» μοιάζει να είναι η Εμίλια Μάρτι εδώ και τρεις αιώνες από τότε που ο πατέρας της, Ιερώνυμος Μακρόπουλος, της έδωσε να πιει το ελιξίριο της αθανασίας τον 16ο αιώνα και από τότε ζει σε μια αιώνια νεότητα.

«Ο προβληματισμός του έργου είναι υπαρξιακός, μιλάει για το κατά πόσο θα θέλαμε να ζούμε για πάντα, να είμαστε για πάντα νέοι, ένα θέμα που δεν ανήκει συνήθως στις οπερατικές θεματικές», μας λέει η δραματουργός του έργου, Ερι Κύργια. Ο Γιάνατσεκ στηρίχθηκε στο ομώνυμο θεατρικό έργο του συγγραφέα Κάρελ Τσάπεκ και το προσάρμοσε στο μουσικό του ύφος. Στην υπόθεση, η Εμίλια Μάρτι αλλάζει διαρκώς ταυτότητες για να προστατεύσει το μυστικό της και τη βρίσκουμε εν μέσω μιας δικαστικής διαμάχης να αναζητεί τη συνταγή του μαγικού φίλτρου που βρίσκεται στη διαθήκη ενός προηγούμενου εραστή της. Η αθάνατη πρωταγωνίστρια, ωστόσο, ανακαλύπτει την ψυχική φθορά που της έχει προκαλέσει η αιώνια νεότητα. «Σήμερα που οι επιστήμονες αντιμετωπίζουν τον θάνατο ως “τεχνικό” ζήτημα, που η ζωή μπορεί να παραταθεί για πολλά χρόνια σε σχέση με το παρελθόν, η συζήτηση έχει ξεφύγει από το υπαρξιακό του θανάτου και της ζωής. Η Μάρτι έχει ζήσει άπειρες απώλειες ανδρών και παιδιών σε ένα ταξίδι που δεν τελειώνει ποτέ και έχει χάσει την ανθρώπινη φύση της. Θα το θέλαμε αυτό;» σημειώνει η κ. Κύργια.

Η μοναξιά και η συμφιλίωση με το πέρασμα του χρόνου είναι στον πυρήνα της «Υπόθεσης Μακρόπουλου», με την οποία η ΕΛΣ ανοίγει τον κύκλο «Λέος Γιάνατσεκ» –η όπερα του Γενούφα εγκαινιάζει την επόμενη σεζόν της Λυρικής– και η ξεκάθαρη δομή και τα μηνύματα της όπερας άφησαν μικρό περιθώριο δραματουργικών παρεμβάσεων, όπως μας λέει η κ. Κύργια. Η μουσική του έργου διακρίνεται από το προσωπικό σλαβικό ιδίωμα του συνθέτη, ο οποίος χρησιμοποιεί τα όργανα της ορχήστρας για να μετατρέψει ένα θρίλερ σε ανθρώπινο δράμα. Τη διεύθυνση της ορχήστρας έχει ο Τσέχος μαέστρος Οντρέι Ολος και τον ρόλο της Εμιλία Μάρτι ενσαρκώνει η σοπράνο Ελενα Κελεσίδη.

​​«Υπόθεση Μακρόπουλου», ΕΛΣ, 20, 23, 25 Μαΐου.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ