ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

Η ραγδαία άνοδος του κλάδου παγκοσμίως αναβαθμίζει τις παρεχόμενες υπηρεσίες, έχει όμως και τη «σκοτεινή» πλευρά της.

Tο 2018 οι επιβάτες κρουαζιέρας θα αυξηθούν κατά 1,4 εκατ. παγκοσμίως, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της Παγκόσμιας Ένωσης Κρουαζιέρας (CLIA), φτάνοντας τους 27,2 εκατ. έναντι 25,8 εκατ. το 2017 και 24,7 εκατ. το 2016. Φέτος ταξιδεύουν στους ωκεανούς και στα ποτάμια σε όλο τον κόσμο 27 καινούργια κρουαζιερόπλοια, ενώ νέες ναυπηγήσεις αναμένονται τα επόμενα χρόνια, καθώς η αύξηση των επιβατών κατά 20,5% την τελευταία πενταετία (2011-2016) δημιουργεί σταθερή ζήτηση για τις υπηρεσίες. Παράλληλα, ο κορεσμός πολλών προορισμών, μεταξύ των οποίων και ελληνικών όπως η Σαντορίνη και η Μύκονος, από τα πλήθη επισκεπτών που αφήνουν περιορισμένα, ή και καθόλου, έσοδα για τις ευρύτερες τοπικές κοινωνίες έχει αρχίσει να γίνεται θέμα συζήτησης.

Στη φετινή διεθνή τουριστική έκθεση ITB Berlin, τη μεγαλύτερη παγκοσμίως, περισσότερα από δέκα πάνελ και μία ολόκληρη ημερίδα αφιερώθηκαν στο φαινόμενο του «overtourism», δηλαδή της μεγάλης συγκέντρωσης επισκεπτών στην ίδια πόλη, την ίδια στιγμή που επιβαρύνει υπερβολικά τις τοπικές υποδομές και το περιβάλλον, δοκιμάζει τις αντοχές της τοπικής κοινωνίας και υπονομεύει τη συνολική εμπειρία των ίδιων των επισκεπτών. Κορυφαίοι παράγοντες από ευρωπαϊκούς προορισμούς με έντονα τέτοια προβλήματα, όπως το Άμστερνταμ, η Βαρκελώνη και το Ντουμπρόβνικ, επισήμαναν πως έχουν πάψει πλέον να προωθούν τον τουρισμό και έχουν στραφεί στη διαχείριση των ροών του, επιβάλλοντας μάλιστα συχνά περιορισμούς και τέλη προκειμένου να στρέψουν τη ζήτηση σε ποιοτικότερες αγορές επισκεπτών και να προστατεύσουν τον χαρακτήρα των πόλεών τους. Το φαινόμενο δεν είναι βέβαια άγνωστο στην Ελλάδα, με πιο χαρακτηριστική περίπτωση τη Σαντορίνη. Σύμφωνα με το 60% των συμμετεχόντων στη σχετική ημερίδα της ITB Berlin, το φαινόμενο του overtourism είναι ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που θα απασχολήσει την παγκόσμια τουριστική βιομηχανία τα επόμενα χρόνια. Αλλά τα οικονομικά οφέλη της κρουαζιέρας, που συχνά ενοχοποιείται για τα φαινόμενα overtourism, δεν είναι αμελητέα: Η CLIA εκτιμά ότι το 2016 οι δαπάνες στη βιομηχανία κρουαζιέρας αντιστοιχούν σε 126 δισ. δολάρια στη συνολική παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα, στηρίζοντας περισσότερες από 1 εκατ. θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης, με εισοδήματα συνολικού ύψους 41 δισ. δολαρίων.

Η ευρωπαϊκή αγορά κρουαζιέρας έχει αυξηθεί σημαντικά, με περισσότερους από 6,9 εκατ. επιβάτες (+2,5% σε σύγκριση με το 2016). Τα τελευταία δέκα χρόνια αναπτύσσεται σταθερά, με πρωτοπόρες τις αγορές της Γερμανίας (+8,5%) , του Ηνωμένου Βασιλείου (+0,5%) και της Ιρλανδίας (+0,5%).

Αντίστοιχα η Ιταλία σημείωσε αύξηση 2,5%, με περίπου 770.000 επιβάτες, ενώ η Ισπανία συνέχισε για δεύτερη χρονιά την ανοδική της πορεία, παρουσιάζοντας αύξηση 6,4%.

Το 75% των Ευρωπαίων ταξιδεύουν στην Ευρώπη. Το συγκεκριμένο ποσοστό εμφανίζεται ελαφρώς χαμηλότερο σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη, λόγω της μείωσης της επισκεψιμότητας στη Μεσόγειο και της αύξησης στην Καραϊβική. Οι μισοί Ευρωπαίοι ταξιδιώτες κρουαζιέρας επισκέπτονται τη Μεσόγειο και τα Κανάρια νησιά του Ατλαντικού, ενώ το 25% επιλέγει τη Βόρεια Ευρώπη και τη Βαλτική. Εκτός της Ευρώπης, οι διατλαντικοί και οι ασιατικοί προορισμοί αποτελούν τις κύριες επιλογές για το μεγαλύτερο μέρος του υπόλοιπου 25% των Ευρωπαίων ταξιδιωτών.

 Τα στοιχεία του 2017 αποκάλυψαν, επίσης, ότι υπάρχει σαφής σχέση μεταξύ του ηλικιακού μέσου όρου και της διάρκειας της κρουαζιέρας:  οι επιβάτες μεγαλύτερης ηλικίας επιλέγουν αντίστοιχα κρουαζιέρες μεγαλύτερης διάρκειας. Από την Ιταλία προέρχονται οι νεότεροι επιβάτες, οι οποίοι προτιμούν συνήθως τη Μεσόγειο, ενώ οι μεγαλύτερες ηλικίες (Ηνωμένο Βασίλειο) επιλέγουν τη Βαλτική και τα Κανάρια Νησιά.

Τι θα δούμε το 2018

1. Για όλα τα πορτοφόλια: Αν και θεωρείται «χόμπι των πλουσίων», τα στοιχεία δείχνουν ότι το 1/3 των ταξιδιωτών που έκαναν κρουαζιέρα την τελευταία τριετία έχουν εισοδήματα μικρότερα των 80.000 δολαρίων.
2. Ζητούμενο οι νέες εμπειρίες: Όλο και περισσότεροι ταξιδιώτες αναζητούν κάτι διαφορετικό όσον αφορά τις εμπειρίες που βιώνουν. Από την εξερεύνηση του πολιτισμού των προορισμών και τον εθελοντισμό μέχρι τις ακραίες περιπέτειες και την ξενάγηση σε τοπικά χωριά και κουζίνες, όσοι επιστρέφουν από την κρουαζιέρα θα έχουν αλλάξει την οπτική τους γωνία και την αίσθηση αυτοεκπλήρωσης.
3. Η αειφορία δίνει αξία: Οι ταξιδιώτες θα μπορούν να συμμετέχουν όλο και περισσότερο σε βιώσιμες πρακτικές τόσο εν πλω όσο και επί ξηράς, από την ανακύκλωση και τη διαχείριση απορριμμάτων μέχρι πρωτοβουλίες εθελοντισμού σε προορισμούς σε όλο τον κόσμο.
4. Ραντεβού στο ποτάμι: Η κρουαζιέρα σε ποτάμια και με μικρά πλοία συνεχίζει να προσελκύει μεγαλύτερο ενδιαφέρον, ιδιαίτερα από τους millennials, καθώς προσφέρει πλέον ευρεία γκάμα επιλογών σε δρομολόγια και εμπειρίες.
5. Με τον παππού και τη γιαγιά: Αναμένεται αύξηση της ζήτησης για κρουαζιέρα από διαφορετικές γενιές ταξιδιωτών. Τα ταξίδια αυτά, με παππούδες και εγγονούς να ταξιδεύουν μαζί χωρίς τους γονείς, αναμένεται να έχουν ακόμα πιο ισχυρή ζήτηση το 2018, αλλά και μέσα στα επόμενα χρόνια.
6. Το κρύο έχει… ρεύμα: Όλο και περισσότεροι προορισμοί με ψυχρό κλίμα, όπως η Βαλτική, ο Καναδάς, η Αλάσκα και η Ανταρκτική, αναπτύσσουν τη δυναμική τους με περισσότερους και επαναλαμβανόμενους τουρίστες. Οι κρουαζιέρες αυτές προσφέρουν μεγάλο εύρος δραστηριοτήτων, από την παρατήρηση άγριας ζωής μέχρι το ψάρεμα.
7. «Έξυπνη» τεχνολογία: Ορισμένες εταιρείες κρουαζιέρας έχουν εισαγάγει φορητές τεχνολογίες για τους επισκέπτες, οι οποίες προσφέρουν προσωποποιημένες εμπειρίες. Γενικότερα, αναμένεται αύξηση της χρήσης τεχνολογιών φιλικών στον επιβάτη.
8. Ευεξία εν πλω: Περισσότερο από ποτέ οι επιβάτες θέλουν να συνδυάζουν την κρουαζιέρα με υπηρεσίες και εμπειρίες για το σώμα και το μυαλό. Οι σύγχρονοι ταξιδιώτες συμμετέχουν σε σεμινάρια υγείας από ειδικούς, σε προγράμματα ευεξίας, διαχείρισης του άγχους και απολαμβάνουν θεραπείες spa. Μάλιστα, πολλές κρουαζιέρες προσφέρουν προγράμματα αφιερωμένα εξ ολοκλήρου στη διαχείριση του βάρους.
9. Εμπιστευτείτε τον ταξιδιωτικό σας πράκτορα: Τα τουριστικά γραφεία συνεχίζουν να καταγράφουν σταθερή ζήτηση από καταναλωτές που σχεδιάζουν διακοπές κρουαζιέρας. Μερικοί από τους σημαντικότερους παράγοντες για τη συνεχιζόμενη αναζήτηση τουριστικού πράκτορα είναι ο προγραμματισμός, η εξειδίκευση και οι οικονομικές προσφορές.


ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΑΒΡΑΜΙΔΗΣ

Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΟΝ ΧΑΡΤΗ

Μπορεί το εμπορικό κομμάτι του λιμένα του Πειραιά να σκαρφαλώνει αλματωδώς θέσεις στην παγκόσμια κατάταξη, αλλά δεν συμβαίνει το ίδιο με τη δραστηριότητα της κρουαζιέρας. Παραμένει πέμπτος στα λιμάνια της Μεσογείου με βάση τους επισκέπτες κρουαζιέρας, ενώ είναι τρίτος στα εμπορευματοκιβώτια. Και αυτό όμως θεωρείται επιτυχία δεδομένης της κατάστασης στην Ανατολική Μεσόγειο, δηλαδή της κατάρρευσης της ζήτησης για Τουρκία και Αίγυπτο τα προηγούμενα χρόνια.
Έτσι οι επενδύσεις που δρομολογεί η COSCO στον ΟΛΠ με νέους προβλήτες, σταθμούς επιβατών και ξενοδοχεία θεωρούνται κρίσιμες για το μέλλον αυτής της δραστηριότητας.

Τι κάνει όμως ο ανταγωνισμός στη Δυτική Μεσόγειο; Oι 15 κορυφαίοι μεσογειακοί λιμένες κρουαζιέρας κατέγραψαν πτώση 4,2% το 2017, ενώ μόλις πέντε από τα πιο πολυσύχναστα λιμάνια της Μεσογείου είδαν τον αριθμό των επιβατών κρουαζιέρας να αυξάνεται. Σύμφωνα με τα στοιχεία του PortEconomics, ο Πειραιάς υποχώρησε κατά 3,7%.
Το 2017 είναι η πρώτη χρονιά που τρία μεσογειακά λιμάνια καταγράφουν πάνω από 2 εκατ. κινήσεις επιβατών: Βαρκελώνη (2,7 εκατ.) και Civitavecchia (2,2 εκατ.) υποδέχονται στην κορυφή τις Βαλεαρίδες νήσους, με τους πέντε λιμένες τους –Palma, Alcudia, Mahon, Ibiza και La Savina– να καταγράφουν κίνηση 2,1 εκατ. επιβατών.
Τα ισπανικά λιμάνια κυριαρχούν και εμφανίζουν αυξητικές τάσεις σε σχέση με τα υπόλοιπα (3 από τα 5 που κατέγραψαν αύξηση της κίνησης είναι ισπανικά). Αντίθετα με τα ισπανικά, τα επτά ιταλικά λιμάνια παρουσίασαν πτώση, με τις σημαντικότερες στη Νάπολη (-40,8%) και στη Βενετία (-12,5%), η οποία υποχώρησε στην 4η θέση της κατάταξης.
Από το 2010, οι κορυφαίοι 15 λιμένες κρουαζιέρας της Μεσογείου εμφανίζουν αύξηση 10,5%, με τον αριθμό των κινήσεων επιβατών να αυξάνεται στα 10 από τα 15 λιμάνια που καταγράφουν άνοδο, με εξαίρεση τον Πειραιά αλλά και λιμάνια που δοκιμάστηκαν από υπερβολική εκμετάλλευση, πρόβλημα που αντιμετωπίζει και η Σαντορίνη.

Οι δύο μεγαλύτεροι λιμένες στην Αδριατική που επηρεάστηκαν από τις αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών στον συνωστισμό (overcrowding) λόγω ανάπτυξης της κρουαζιέρας, η Βενετία (-13,3%) και το Ντουμπρόβνικ (-25%), συνέχισαν να καταγράφουν μείωση.
 Σύμφωνα με τον διευθυντή του PortEconomics και αναπληρωτή καθηγητή Οικονομικής και Πολιτικής Λιμένων στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου Θάνο Πάλλη, «η διατήρηση της κίνησης στον Πειραιά σε αμετάβλητα πρακτικά επίπεδα, με δεδομένη τη συνεχιζόμενη αδυναμία των γειτονικών τουρκικών λιμένων να κερδίσουν την απαραίτητη εμπιστοσύνη των εταιρειών, αλλά και τη διαρκή απροθυμία των επιβατών κρουαζιέρας να επιστρέψουν στην Ανατολική Μεσόγειο, πιστώνεται στην COSCO».
Όπως σημειώνει, «οι συνεχιζόμενες επενδύσεις από έμπειρους χειριστές τερματικών κρουαζιέρας, η αναδυόμενη παρουσία διεθνών διαχειριστών τερματικών κρουαζιέρας (DP World, COSCO, αλλά και της Global Ports) και η ενδεχόμενη επιστροφή της πολιτικής σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο είναι θετικά σημάδια μιας αγοράς που έχει όλες τις προϋποθέσεις να επιστρέψει νωρίτερα στην ανάπτυξη».

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΡΟΥΑΖΙΕΡΑ ΣΕ ΑΡΙΘΜΟΥΣ

· 6.941.000 Ευρωπαίοι επέλεξαν μια κρουαζιέρα το 2017, με μέσο όρο διάρκειας τις 8 διανυκτερεύσεις.
· Η Γερμανία επικρατεί ως αγορά προέλευσης επιβατών κρουαζιέρας στην Ευρώπη με 2.189.000 επιβάτες (+8,5% μέσα σε ένα χρόνο). Ακολουθούν το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιταλία και η Ισπανία.  
· 4 στους 5 Ευρωπαίους επιλέγουν κρουαζιέρα στην Ευρώπη. Η Μεσόγειος παραμένει ο πιο δημοφιλής προορισμός.
· Ο μέσος όρος ηλικίας των επιβατών κρουαζιέρας κυμαίνεται μεταξύ 42 και 57 ετών.
· Η διάρκεια μιας κρουαζιέρας ποικίλλει από αγορά σε αγορά, με μέσο όρο από 10,4 μέρες για το Ηνωμένο Βασίλειο έως 7,3 μέρες για την Ιταλία.

 

Online

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΑΡΧΕΙΟ