Γράμματα Αναγνωστών

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Γραμματα Aναγνωστων

Η «Βίλα Ιόλα» και η διακόσμησή της

Κύριε διευθυντά
Αναφέρομαι στο άρθρο του συντάκτη σας κ. Γ Λιάλιου της 26ης Ιουνίου για τα «12 κτίρια-φαντάσματα» και ειδικά για τη «Βίλα Ιόλα». Υπάρχουν δύο ανακρίβειες στο εν λόγω άρθρο, που ανακυκλώνονται και θα ήθελα να σας τις επισημάνω. Το σπίτι δεν το σχεδίασαν ή διακόσμησαν ούτε ο Δημήτρης Πικιώνης, ούτε ο Γιάννης Τσαρούχης, ούτε ο Παύλος Καλαντζόπουλος. Εχουμε στα χέρια μας έξι πολεοδομικές άδειες από τους εξής μηχανικούς: Αθανάσιος Στάικος 1951, Δημήτρης Κρεμμύδας 1955, Εμμανουήλ Καραντινός 1959 & 1971, Μιχαήλ Πίκος 1972, Παύλος Μαυριάς 1974.

Σε παλαιότερο άρθρο του κ. Δημ. Ρηγόπουλου στην «Καθημερινή» φιλοξενείται σχόλιο της Αγνής Πικιώνη (κόρη του Δ. Πικιώνη), στο οποίο αναφέρει ότι ο πατέρας της ουδεμία σχέση είχε με τον σχεδιασμό του σπιτιού του Ιόλα. Ο Δ. Πικιώνης επιμελήθηκε του εξωτερικού πλακόστρωτου, την τοποθέτηση του οποίου επέβλεψε ο Π. Καλατζόπουλος. Σε ό,τι αφορά τη διακόσμηση, πάντα την επιμελείτο ο ίδιος ο Ιόλας. Το σπίτι ουδέποτε φιλοξένησε 10.000 έργα τέχνης, ο πραγματικός αριθμός μπορεί να ήταν 1.600 έργα, συμπεριλαμβανόμενης και της συλλογής 1.000 περίπου αρχαίων αντικειμένων. Το Μουσείο του Λούβρου εκθέτει 35.000 έργα σε 60.000 τ.μ., πού να χωρέσουν 10. 000 έργα σε 1.500τ.μ.;

Ελενη Κουτσουδη Ιολα

«Λίγη σοβαρότητα το προαπαιτούμενο»

Κύριε διευθυντά
Η περιπέτεια στην οποία μπήκε η χώρα πριν από 8 χρόνια συνεχίζεται… Το βιοτικό επίπεδο των πολιτών έχει υποβαθμιστεί σε πολύ σημαντικό βαθμό με την απώλεια εισοδήματος σε πολλές περιπτώσεις να φθάνει το 50%, ενώ επιχειρηματίες και επαγγελματίες δίνουν κυριολεκτικά αγώνα επιβίωσης, για να μην προστεθούν οι δραστηριότητές τους στα εκατοντάδες χιλιάδες «λουκέτα» που καταγράφονται από τότε που η κρίση μπήκε στη ζωή μας. Το ποσοστό ανεργίας παραμένει στα ύψη, ενώ κόποι μιας ζωής εκποιούνται λόγω αδυναμίας εξόφλησης ληξιπρόθεσμων οφειλών.

Μπορεί να έχει ξεκινήσει η δημόσια συζήτηση για τη μεταμνημονιακή εποχή, όμως δυστυχώς για όλους μας η κρίση είναι ακόμα εδώ. Το τραγικότερο όμως είναι ότι ακόμα δεν έχουμε διδαχθεί το παραμικρό από τις πικρές εμπειρίες που βιώνουμε όλα αυτά τα χρόνια. Ειδικά το πολιτικό σύστημα πολλές φορές λειτουργεί σαν να έχει επιστρέψει η κανονικότητα. Πώς μπορεί να ερμηνεύσει κανείς την τακτική της παροχολογίας που εφαρμόζουν κυβέρνηση και αντιπολίτευση; Είναι γεγονός ότι εξαιτίας των οικονομικών εξελίξεων αλλά και των ευαίσθητων εθνικών θεμάτων, έχει ξεκινήσει μία ευρύτερη συζήτηση γύρω από το θέμα μίας εκλογικής αναμέτρησης και κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει με σιγουριά την πιθανότητα να διεξαχθούν εκλογές νωρίτερα από το προβλεπόμενο χρονικό όριο. Αυτή την κρίσιμη περίοδο, λοιπόν, φαίνεται ότι «ξύπνησαν» τα κομματικά αντανακλαστικά και πέφτουν στο τραπέζι όλο και περισσότερες υποσχέσεις για παροχές και δεσμεύσεις. Δυστυχώς, αντί κυβέρνηση και αντιπολίτευση να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι για να εκπονήσουν ένα εθνικό αναπτυξιακό σχέδιο, συνεχίζουν τις «κοκορομαχίες». Την ώρα που θα έπρεπε να καθορίζεται το νέο πλαίσιο λειτουργίας της οικονομίας μας, με λιγότερους φόρους, ενισχυμένες τις επιχειρήσεις μας, καθώς μόνον αυτές μπορούν να παραγάγουν πλούτο, με διεύρυνση της φορολογικής βάσης για να μην πλήττονται οι ίδιοι και οι ίδιοι, με ξεκάθαρη στόχευση στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και του παρεμπορίου, φαίνεται ότι επικρατεί η εμμονή για την «καρέκλα» και έτσι μοιραία επιστρατεύονται παλαιομοδίτικες πολιτικές τακτικές που δεν πρέπει να έχουν καμία θέση στην Ελλάδα του 2018. Αλλά μπορεί χωρίς ρεαλιστικό σχεδιασμό και στοχευμένες δράσεις να τονωθεί η εξωστρέφεια και να αυξηθούν οι ελληνικές εξαγωγές; Πώς θα γίνει άραγε αυτή η περιβόητη προσέλκυση μεγάλων και σοβαρών επενδύσεων, αν πρώτα δεν έχουν λυθεί καίρια θέματα όπως η υιοθέτηση ενός σταθερού φορολογικού συστήματος και η παροχή κινήτρων έτσι ώστε να στρέψουν το βλέμμα τους στην ελληνική οικονομία σοβαροί και ισχυροί επιχειρηματίες; ΄Η μήπως πιστεύει κανείς ότι χωρίς επενδύσεις μπορεί να δούμε να αυξάνονται οι θέσεις απασχόλησης;

Επιτέλους, είναι ώρα να σοβαρευτούμε. Για να ελπίζουμε σε μία ουσιαστική αναπτυξιακή πορεία, είναι αναγκαίο να γίνουν συγκεκριμένες ενέργειες, κυρίως προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης των επιχειρήσεων. Κυρίως όμως πρέπει να εκλείψουν τα θλιβερά φαινόμενα της προσπάθειας δημιουργίας ψεύτικων εντυπώσεων σχετικά με την πορεία και τις δυνατότητες της ελληνικής οικονομίας, που μόνο στόχο έχουν την καλλιέργεια ενός κλίματος ευφορίας προκειμένου να γίνουν κάποιοι αρεστοί στο εκλογικό σώμα και να ανταμειφθούν με περισσότερες ψήφους όταν έρθει η ώρα της εκλογικής μάχης. Πρέπει όλοι να αντιληφθούν ότι προηγείται η μάχη για τη δημιουργία των κατάλληλων βάσεων που θα δώσουν την απαιτούμενη ώθηση στις επιχειρήσεις και στην οικονομία μας. Διαφορετικά, ο «πόλεμος» για την πολυπόθητη έξοδο από την κρίση είναι ήδη χαμένος.

Νικος Γρεντζελος, Α΄ αντιπρόεδρος Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών

Οικονομική ανάπτυξη και logistics

Κύριε διευθυντά
Η οικονομική ανάπτυξη και η λειτουργία των logistics βρίσκονται σε αδιάλυτη σχέση. Τα καθημερινά παρατηρούμενα συμβάντα στις μεταφορές είναι η διαμόρφωση της ροής των προϊόντων στην οικονομία μας. Η ομαλή ροή των προϊόντων είναι η προϋπόθεση μιας ανεπτυγμένης οικονομίας, η οποία είναι οργανωμένη με επιμερισμό της εργασίας και ως εκ τούτου επιδιώκει νέα αύξηση της παραγωγικότητας, η οποία αυξάνει την οικονομική ανάπτυξη. Τα logistics έχουν σκοπό να μεγιστοποιήσουν όλες τις με τον επιμερισμό της εργασίας συνδεόμενες μετακινήσεις των προϊόντων επιχειρηματικά και τεχνικά και επίσης να προσφέρουν την απαραίτητη ροή των πληροφοριών. Τα logistics έχουν στόχο να μεγιστοποιήσουν τις κινήσεις των προϊόντων στο πεδίο των επιχειρήσεων. Τα μέσω αυτών τιθέμενα σε λειτουργία μεταφορικά ρεύματα είναι αποφασιστικά μέσω των στρατηγικών της παραγωγής και των με αυτές συνδεδεμένα σχέδια logistics των επιχειρήσεων, στα οποία επιδρούν.

Για την κυκλοφορία των προϊόντων θέτουν οι μοντέρνες τεχνικές των logistics την ακόλουθη βασική απαίτηση: Η αποκεντρωτική οργανωτική αρχή της παραγωγής στο κάλεσμα του «Just-in time» θέτει τα logistics ενώπιον του καθήκοντος μιας από πλευράς χρόνου ακριβούς διαχείρισης και μεγιστοποίησης της ροής των προϊόντων.
Νικολαος Παπαβασιλειου

Ομότιμος καθηγητής Μάρκετινγκ, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Από τις «Ικέτιδες» έως το σήμερα

Κύριε διευθυντά
Το πολιτικό άσυλο ανιχνεύεται –και αυτό– στον αρχαίο ελληνικό λόγο. Ετσι, στις «Ικέτιδες» του Αισχύλου, ο Δαναός από την Αίγυπτο και οι 50 κόρες του καταφεύγουν διωκόμενοι στο Αργος, και επικαλούνται για τη φιλοξενία τους: - «Των προσφύγων ο Δίας καλόβολο μάτι ας στρέψη σ’ αυτό το κοπάδι μας (...)».

Αλλά και ο Σοφοκλής στον «Οιδίποδα επί Κολωνώ» βάζει τον τυφλό Οιδίποδα να ζητεί προστασία από τους Αθηναίους και ο Χορός των γερόντων εξηγεί στον Οιδίποδα ποιος είναι ο τόπος που έχει έρθει σαν απάντηση στον φόβο του μην τον παραδώσουν στους διώκτες του Θηβαίους: - «Ευοίκου, ξένε τάσδε χώρας...», κατά Κ. Βάρναλη «Ευοίκου», δηλ. ήρθες ξένε σε χώρα που διοικιέται καλά, που είναι υπερήφανη για την ευνομία της και το πολίτευμά της… Ετσι η προσπάθεια την οποίαν επιχειρεί ο κ. Π. Μπουκάλας, στην «Κ» της 1.7.2018, αν αντελήφθην καλώς, να εντάξει τις μαζικές ροές χιλιάδων ή και εκατομμυρίων ατόμων τα οποία εγκαταλείπουν τις πατρίδες τους κυρίως και προεχόντως για μια καλύτερη ζωή στην Ευρώπη, δεν βρίσκει έρεισμα, φρονώ, στην αρχαιοελληνική αντίληψη περί ασύλου.

Τέλος, ο βασιλεύς του Αργους, στην περίπτωση του Δαναού και των 50 θυγατέρων του, διενήργησε δημοψήφισμα για ν’ αποφανθεί ο λαός για την παραχώρηση του ασύλου.

Αντωνης Ν. Βενετης, Μοναστηράκι Δωρίδος


Ο πολυταξιδεμένος έμπορος βάφτισε την πρωτότοκή του Βενετία· η έμπνευση για το όνομα είχε ιταλική προέλευση. Η γεννημένη σε χωριό της Κοζάνης, τέλη του 19ου αιώνα, Βενετία έγινε δασκάλα περνώντας από τις τάξεις του ιστορικού Ζαππείου Διδασκαλείου Κωνσταντινουπόλεως και στη συνέχεια, έτη πολλά, ανέλαβε αποστολή ιερή, μαθαίνοντας γράμματα σε Ελληνόπουλα της Μακεδονίας. Σφαγές συντοπιτών από Τούρκους, η τρομοκρατία των κομιτατζήδων, οι μακεδονομάχοι, οι Βαλκανικοί πόλεμοι, η εγκατάσταση των ξεριζωμένων Ελλήνων μετά την τραγωδία του ’22, η Κατοχή, αλλά και μέρες χαράς, δικαίωσης, στην κιβωτό της μνήμης της που παρέδωσε –πλήρης ημερών– στα τέκνα της.

Ξεφύλλισμα ιστορίας, πένθιμης και ηρωικής, η πορεία ζωής μιας Μακεδόνισσας δασκάλας

Κύριε διευθυντά
Μια φωτογραφία, 100 χρόνων ιστορία: «Εν Κωνσταντινουπόλει τη 15η Ιουλίου 1918» – «Αι απόφοιτοι του Ζαππείου Διδασκαλείου Κωνσταντινουπόλεως». Εικονίζονται: Καθήμενη η Μαρίκα Κωνσταντινίδου, καθηγήτριά τους, με 14 Ελληνίδες από όλες τις Κοινότητες, του Πόντου, της Αρμενίας, της Ρουμανίας και βεβαίως από την Ελλάδα, τη Μακεδονία και τη Βόρειο Ηπειρο, γενέτειρα των εξαδέλφων ευεργετών Ευαγγέλου και Κωνσταντίνου Ζάππα.

Στη σειρά των ορθίων, τρίτη από δεξιά, εικονίζεται η Βενετία Τασιώνη. Γεννήθηκε στους Πύργους της Κοζάνης, χωριό του Βερμίου όρους, το 1898, όταν από το 1897 δολοφονούνταν από τους Βουλγάρους στην περιφέρεια της Θεσσαλονίκης Ελληνες ιερείς, διδάσκαλοι, ιατροί, έμποροι... Ο πατέρας της, Κων/νος Τασιώνης, ήταν έμπορος στην ανθούσα, μέχρι το 1832, Κοζάνη, οικονομικό και πολιτιστικό κέντρο στην περιοχή.

Οπως όλοι οι έμποροι, είχε επικοινωνία με τα διεθνή κέντρα: Κωνσταντινούπολη, Βενετία… και την πρώτη θυγατέρα του ονόμασε Βενετία. Η Κοζάνη κατά τον Μακεδονικό Αγώνα (1904) υπέστη πολλές καταστροφές. Ηδη από το 1902 οι κατακρεουργηθέντες από τις τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις Ελληνες πρόκριτοι, διδάσκαλοι, ιερείς, ιατροί, έμποροι, ανέρχονται σε 187. Το 1903 και 1904 σφαγιάσθηκαν από τους Βουλγάρους 648 Ελληνες πρόκριτοι και 130 ελληνικά σχολεία υπέκυψαν στην τρομοκρατία των Κομιτατζήδων που είχαν αναλάβει τον εκβουλγαρισμό της Μακεδονίας.

Σ’ αυτό το ζοφερό περιβάλλον και αφού το 1912 απελευθερώθηκε η Μακεδονία, ο μητροπολίτης Κοζάνης διάλεξε παιδιά από τα χωριά, για να συνεχίσουν τις σπουδές τους σε ελληνικά ιδρύματα του εξωτερικού και να γίνουν διδάσκαλοι. Από τους Πύργους της Κοζάνης επελέγη η Βενετία Τασιώνη που φοίτησε στο Ζάππειο Διδασκαλείο της Κωνσταντινουπόλεως, εσωτερική για 6 χρόνια, από όπου αποφοίτησε το έτος 1918.

Στην εορτή αποφοιτήσεως, αι απόφοιτοι ανέβασαν στο θέατρό τους την Τραγωδία «Πέρσαι» του Αισχύλου στο πρωτότυπο. Στη συνέχεια δίδαξε για 20 χρόνια στα χωριά της Κοζάνης, της Πτολεμαΐδας, του Αμυνταίου.

Οι ανάγκες για την Παιδεία έγιναν τεράστιες μετά την εθνική τραγωδία του 1922, όταν στη Μακεδονία κατέφυγαν 800.000 εκπατρισμένοι Ελληνες.

Η Βενετία Τασιώνη παντρεύτηκε τον έφορο Αμυνταίου Πάνο Λαμπρόπουλο και απέκτησαν 3 παιδιά επιστήμονες.

Από το 1939 έζησε με την οικογένειά της στην Aθήνα «εν χαλεπαίς ημέραις».

Οι Πύργοι, το χωριό της πάνω στο Βέρμιο, πυρπολήθηκαν από τους Γερμανούς το 1944.

Εις τας δυσμάς του βίου της, το 1992, έμελλε να ακούσει τον Κωνσταντίνο Καραμανλή από την τηλεόραση να λέει: «Οι σύμμαχοι και συνεταίροι μας, θα καταλάβουν επί τέλους ότι δεν υπάρχει παρά μία Μακεδονία και η Μακεδονία αυτή είναι ελληνική» και βούρκωσε μαζί του…
Απεβίωσε το 1994 πλήρης ημερών.

Οι θυγατέρες της
Μαίρη Λαμπροπούλου-Καραμήτσου
Ελένη Λαμπροπούλου-Ράπτη

Το κορμί της Αφροδίτης και περί γλυπτικής

Κύριε διευθυντά
Κατ’ αρχήν «γλυπτό» σημαίνει το σκαλισμένο ή λαξευμένο επάνω σε πέτρα ή σε μάρμαρο καλλιτέχνημα. Η λέξη «λαξεύω» προέρχεται από το «λας» ή «λάας» που στη δωρική διάλεκτο σημαίνει πέτρα, και Ελ-λάς θα πει «η φωτεινή πέτρα». Σκαλίζοντας αυτήν την πέτρα, ο Γιάννης Ρίτσος μας άφησε σαν ιερή παρακαταθήκη τα σμιλεμένα λόγια του: «Σε τούτα εδώ τα μάρμαρα, κακιά σκουριά δεν πιάνει, μηδέ αλυσίδα στου Ρωμιού και στ΄ αγεριού το πόδι. Εδώ το φως!».

Στην πρώτη σελίδα της «Κ» (5.07.2018), βλέπουμε υπό τον αμφιλεγόμενο τίτλο «Σύγχρονη γλυπτική», μπροστά από τα αριστουργήματα της Κλασικής εποχής στην Αρχαία Μεσσήνη, κάποια μεταλλικά κατασκευάσματα, ακουμπισμένα σε τσιμεντόλιθους(!) που κάποιοι βάφτισαν «γλυπτά». Ευτυχώς που δεν ζει ο μεγάλος ποιητής μας Ρίτσος. Φαίνεται θα τον λυπήθηκε ο Θεός. Το αν αρέσουν ή όχι αυτές οι σιδηροκατασκευές είναι αδιάφορο, εξάλλου θα μπορούσε κάποιος να τις αγοράσει και να διακοσμήσει το σπίτι του ή την αυλή του, και ουδείς ψόγος. Εδώ όμως ανακύπτουν πολύ μεγαλύτερα θέματα: Για σκεφθείτε για λίγο, το θεϊκό κορμί της Αφροδίτης της Μήλου, τον Ερμή του Πραξιτέλους, τη Νίκη της Σαμοθράκης, που έχουν μαγέψει τους τεχνοκριτικούς όλης της Γης, ή τα υπέροχα κιονόκρανα και τις τριγωνικές μετόπες των ναών, από όπου κι αν πέρασαν οι Ελληνες, καθώς και τα Γλυπτά του Παρθενώνος και του Ερεχθείου, που έχουν αφήσει άναυδη ολόκληρη την ανθρωπότητα, να περιστοιχίζονται από τέτοιου είδους κατασκευάσματα. Φαντασθείτε το επόμενο «χτύπημα» να είναι μπροστά από τους βασιλικούς τάφους της Βεργίνας ή στην Επίδαυρο εξ επαφής με τον Βωμό του Διονύσου, την περιώνυμη θυμέλη, την Ολυμπία λίγο πριν από την είσοδο της Κρυπτής, την Εφεσο, εκεί όπου βρισκόταν ο Ναός της Αρτέμιδος, την Πύλη των Λεόντων των Μυκηνών, το Ανάκτορο του Νέστωρος στην Πύλο ή ακόμη και τον ίδιο τον Ιερό Βράχο της Ακροπόλεως των Αθηνών!
Τι γίνεται εδώ, Θεέ μου;

Θεμος Γκουλιωνης, Οφθαλμίατρος, Ναύπλιον

Οι μοιρολογίστρες και ο Μυριβήλης

Kύριε διευθυντά
Ο κ. Παντελής Μπουκάλας σε άρθρο του («Καθημερινή», 14 Ιουνίου 2018) εκφράζει την πίκρα του για τον ανείπωτο πόνο των μοιρολογιστριών της Δυτικής Μακεδονίας, οι οποίες έκρυβαν το στόμα τους με μαντίλι τη μετεμφυλιακή εποχή, για να μην ακουστεί ο πόνος τους στα απαγορευμένα «μακεδονίτικα». Συνδυάζει δε το γεγονός και με το δράμα της «μακεδονίτισσας» μάνας που αφηγείται ο Στρατής Μυριβήλης στο «Ζωή εν τάφω». Σε αυτά επιθυμώ να προσθέσω μιαν άλλη μαρτυρία, πτυχή της ίδιας ιστορικής πραγματικότητας, ίσης, ως εκ τούτου, εγκυρότητας και αποδεικτικής αξίας:

«Νύχτα μπήκαμε στο Μοναστήρι. Και νύχτα βγήκαμε. Είναι μια μεγάλη πολιτεία σέρβικη, που οι κάτοικοί της είναι Ελληνες... Οι ανθρώποι που την κατοικούν μιλάνε ψιθυριστά, περπατάνε τρομαγμένα σαν κλέφτες, κοιτάνε τον ουρανό με φόβο και κατοικούν στα κατώγια και στις τρύπες που σκάψανε κάτω από τα σπίτια τους... Μυστήριο το πώς μυρίστηκαν την εθνικότητά μας, αφού η στολή μας, η κάσκα μας, είναι φραντσέζικα όλα, κι ο ερχομός μας έγινε μυστικά. Χιμήξανε γύρω μας, ξετρυπώσανε σαν τα ποντίκια κάτω απ’ τη γης, άντρες, γυναίκες, προπάντων γυναίκες και παιδάκια. Και μας φιλάνε τα χέρια, μας χαϊδεύουν τα ντουφέκια, μας πασπατεύουν τις κάσκες, κουμπώνουν και ξεκουμπώνουν τα κουμπιά της μαντύας μας, κλαίνε, κλαίνε ήσυχα μέσα στη φεγγαροβραδιά. Είστε, αλήθεια, τ’ αδέρφια μας; Είστε Ελληνες, Ελληνες από την Ελλάδα; Μα ναι... Σας περιμέναμε χρόνια στη σκλαβιά. Σας ονειρευόμασταν, σας τραγουδούσαμε, σας προσκυνούσαμε και δε σας ξέραμε. Και τώρα είστε κοντά μας. Ο Χριστός κ’ η Παναγιά να σας φυλάει! Και να μη μας αφήσετε πια, αδέρφια, στους Σέρβους. Μας τυραγνάνε σκληρά, που είμαστε Ελληνες... Ενας γέρος μούπε: Μας δέρνουν με το βούρδουλο σαν μας ακούνε να μιλάμε ελληνικά, να λειτουργιούμαστε ελληνικά. Μας πήραν τις εκκλησιές, τα ωραία σκολειά μας. Μας ατιμάζουν τις γυναίκες... Μας ατίμασαν όλες τις γυναίκες. Η πολιτεία μας έγινε ένα πορνείο... Αλλιώτικα τις κόβουν το δελτίο του ψωμιού. Και δεν αφήνουνε κανένα να φύγει από την πολιτεία, να γλιτώσει. Εχουνε κλείσει όλα τα περάσματα και ντουφεκάνε... Ενα σμάρι αγοράκια ήρθαν κοντά στη διμοιρία μου και όλα μαζί πιάσανε και τραγουδούσαν τον Εθνικό Υμνο με τα κασκέτα στο χέρι. Τραγουδούσαν σιγανά, μας άγγιζαν και κλαίγανε», Στρατή Μυριβήλη, «Η ζωή εν τάφω», Βιβλιοπωλείο της Εστίας, Αθήνα 1956, σ. 75-76. Τα γεγονότα αγνοούν τα σύνορα. Για τα πάθη των Ελλήνων του Μοναστηριού άκρα σιωπή! Σπάνια θα βρεθεί γλώσσα να τα ιστορήσει. Και κάτι ακόμη· η επιλεκτική παράθεση στοιχείων συνιστά αντιδεοντολογική προσέγγιση κάθε ιστορικού γεγονότος.

Θεοδωρος Σ. Κατσουλακος, δ.Φ.

Ο «Κωλέτης», προστάτης των ολιγοδέκαρων

Κύριε διευθυντά
Πριν από λίγο καιρό με έφεραν τα βήματά μου στο αγνώριστο πλέον κέντρο της Αθήνας. Χωρίς να το θέλω, χωρίς να το καταλάβω, με διαπέρασε μία κατήφεια, που μου χάλασε την καλή διάθεση. Για να ανακάμψω, αντέδρασα κεραυνοβόλα. Πήρα με βήμα ταχύ την 3η Σεπτεμβρίου και έστριψα δεξιά στη γωνία με Σατωβριάνδου. Βρέθηκα στον χώρο όπου υπήρχαν τα παλιά ιστορικά στέκια: Το καφενείο «Στέμμα» και το εστιατόριο «Η Ευρώπη». Στάθηκα απέναντι, έκλεισα τα μάτια μου και με τα γοργόφτερα της μνήμης ταξίδεψα στη δεκαετία του 1960! Τα Σαββατοκύριακα δεν έπεφτε καρφίτσα στο, ως επί το πλείστον, γορτυνιοκρατούμενο καφενείο. Ολες οι ηλικίες εκεί. Παλιοί και νέοι Αθηναίοι. Ολα τα χωριά με πλούσια εκπροσώπηση. Οι ειδήσεις, τα ευχάριστα και τα δυσάρεστα, εκεί κυκλοφορούσαν πρώτα και μετά περνούσαν στις γειτονιές, στα χαμόσπιτα και τα αυθαίρετα της περιφέρειας. Εκεί αναζητούσαν δουλειά οι μεροκαματιάρηδες. Εκεί συγχωριανοί, κοντοχωριανοί, συμμαθητές, φίλοι, αντάλλαζαν τα νέα τους και χαίρονταν το αντάμωμα με γνωστά και αγαπημένα πρόσωπα... Δίπλα από το «Στέμμα» λειτουργούσε το ευρωπαΐκών προδιαγραφών αρχοντικό εστιατόριο «Η Ευρώπη». Με βαρύ διάκοσμο, εξαιρετικά φωτιστικά, διαλεχτή πελατεία.

Εμείς, φοιτητάκια τότε και φτωχαδάκια, ούτε σκεφτόμαστε να μπούμε στην «Ευρώπη» για να φάμε κάτι. Κάποια Κυριακή όμως με πήρε από το «Στέμμα», με το ζόρι, ο νουνός μου και με πήγε δίπλα να μου κάνει το τραπέζι. Φώναξε τον Νίκο τον μάγειρα και χαιρετήθηκαν. Μου τον συνέστησε. Νίκος Παλυβός. Ο κυρ-Νίκος, μου είπε με τρόπο, που έδειχνε άνθρωπο καλόκαρδο και πονόψυχο: «Οταν έρχεσαι εδώ να φας θα με φωνάζεις για να σε περιποιέμαι. Εμένα με φωνάζουν Κωλέτη».

Πήγα αρκετές φορές. «Ο Κωλέτης» είχε επινοήσει διάφορους τρόπους για να ενισχύει τους πεινασμένους και ολιγοδέκαρους πελάτες της επιχείρησης. Αυτό γινόταν με γνώση και συγκατάθεση του ιδιοκτήτη, κάποιου Ζούζουλα από την Τρίπολη, καλού ανθρώπου. Οι προστατευόμενοι του Νίκου παραγγέλναμε φτηνά φαγητά. Ο Νίκος τα φρόντιζε και τα έκανε χορταστικά και δυναμωτικά. Τη μακαρονάδα των 2, 50 δραχμών την έλουζε με μπόλικη σάλτσα από κρέας και από κάτου εύρισκες κάποιο μικρό κομμάτι, από αρνί, από κοτόπουλο, από μοσχάρι. Κάτω από την ενισχυμένη μερίδα του ρυζιού εύρισκες κάνα κεφτέ. Εβλεπες στο πρόσωπό του τον ευαίσθητο άνθρωπο, που ένιωθε τη φτώχεια και την πείνα και προσπαθούσε να βοηθήσει, όσο τον έπαιρνε, με τον δικό του τρόπο, στους δύσκολους εκείνους χρόνους, που ο κόσμος λαχταρούσε την τροφή και υποβαλλόταν σε μεγάλες στερήσεις για να βελτιώσει τη ζωή του.

Κάνοντας σε εκείνο το σημείο αυτή την αναδρομή στα περασμένα, βυθισμένος νοσταλγικά στις εικόνες του 1963, 1964, 1965, μου ήρθε ξαφνικά μια μυρουδιά από φαγητά από το κτίριο που ήταν απέναντί μου. Δεν θύμιζε σε τίποτα τις θεϊκές σπεσιαλιτέ του «Κωλέτη». Δεν υπήρχε το όνομα «Ευρώπη». Δεν ήταν η Ευρώπη. 

Απομακρύνθηκα γρήγορα, ξαλαφρωμένος, για να διατηρήσω ανόθευτες μέσα μου τις τρυφερές μνήμες των αλλοτινών εκείνων καιρών!

Μιχαλης Ι. Μιχαλακοπουλος, Γορτυνία

Ποιοτικός τουρισμός και ημέτερος πολιτισμός

Κύριε διευθυντά
Η ελληνική τουριστική οικονομία χρήζει προφανώς αναβάθμισης του κύματος, που κάθε φορά την κατακλύζει. Ο λεγόμενος ποιοτικός τουρισμός, ως αναπόφευκτο ζητούμενο, αναγκαστικά πρέπει να φύγει από τα λόγια και να ενσωματωθεί σε καθημερινές πρακτικές, ως κύριος στόχος πλέον. Αναφορά θα γίνει εδώ μόνο για την εικόνα που θα έδινε η Ελλάδα εάν συστηματικά πρόβαλλε και έθετε στη διάθεση των ξένων επισκεπτών τον λογοτεχνικό της πλούτο, και για την περαιτέρω διαφήμισή της ως τόπου κουλτούρας και πολιτισμού.

Το παραπάνω εγχείρημα θα απαιτούσε ενεργητική συμμετοχή των εμπλεκόμενων φορέων, και σαν τέτοιοι εδώ δεν νοούνται κρατικοί φορείς, αλλά ιδιώτες και ειδικότερα οι απασχολούμενοι με την πώληση του βιβλίου. Οι βιβλιοπώλες.

Πράγματι, θα ήταν διαφορετική η εικόνα της χώρας εάν οι προθήκες των βιβλιοπωλείων της έδιναν περίοπτες θέσεις σε έργα ελληνικής λογοτεχνίας. Εχει και ο γραπτός λόγος το μερτικό του στην προβολή μιας χώρας. Οταν προβάλλονται λογοτεχνικά έργα μεταφρασμένα, (και) τότε η χώρα προβάλλει την ψυχή της. Ενδεχομένως τα πιο πάνω να θεωρηθούν υπερβολικά. Αλλά ακόμη και έτσι να ήταν, δηλαδή να ήσαν ανεπαρκή στην κατεύθυνση αναβάθμισης της τουριστικής πελατείας της Ελλάδας, και πάλι δεν θα έπαυαν να είναι χρήσιμα. Τη φορά αυτή, όμως, στην κατεύθυνση ενός λειτουργικού αντίβαρου σε ενδεχόμενη αύξηση της προσφυγικής παρουσίας στη χώρα και συνακόλουθα της πιθανότητας κάποιας υποβάθμισης.

Παρασκευας Μαμαλακις, Ρέθυμνο

Ο Ρήγας, ο Θούριος, ο Βούλγαρος Παΐσιος

Κύριε διευθυντά
Παρά τον χαρακτηρισμό «προαιώνιοι εχθροί», δεν είναι άγνωστη στην ιστορία η ύπαρξη σχέσεων συνεργασίας μεταξύ της Ελλάδος και της Βουλγαρίας, τόσο επί Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, όσο και στις αρχές του 20ού αιώνα. Η συμμετοχή όμως αμφοτέρων σε μια ευρύτερη ένωση, με τη συμμαχία στο ΝΑΤΟ και την κοινή πορεία στην Ε.Ε., περισσότερο δε η καλλιέργεια/ανάπτυξη ειλικρινώς εγκάρδιων και φιλικών δεσμών, όπως συμβαίνει τώρα, αποτελεί ιστορική καμπή και δικαιολογεί την ελπίδα και την ευχή να είναι η πορεία συνεχής και μελλοντικώς μη ανατρέψιμη. Η ευτυχής αυτή εξέλιξη όμως δεν αποκλείει την επιβίωση των εκ πλαγίου εμμονών, έξεων και ορέξεων ή τη μακροημέρευση ιστορικών δοξασιών που παραποιούν την ιστορική πραγματικότητα και συντηρούν κρυφούς εθνικούς διαλογισμούς. Δεν ξενίζει τόσο το πράγμα, εφόσον πρόκειται για κάτι που κάνουν οι άλλοι. Ξενίζει όταν οι δοξασίες υιοθετούνται από εμάς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το παρανόμι «Ο Ρήγας Φεραίος της Βουλγαρίας» για τον Βούλγαρο μοναχό Παΐσιο τον Χιλανδαρινό, συγγραφέα της εθνικιστικής Ιστορίας της Βουλγαρίας κατά τον 18ο αιώνα. Παρανόμι που φιλοτεχνήθηκε στη Βουλγαρία και γίνεται δεκτό από τις ελληνικές αφέλειες και τους αποδομητές της ελληνικής ιστορίας. Είναι ακριβές, βέβαια, ότι ο Παΐσιος αφύπνισε τη ληθαργούσα εθνική συνείδηση των Βουλγάρων, αλλά η εξίσωσή του με τον Ρήγα Βελεστινλή είναι άτοπος. Πρώτον, διότι ο Ρήγας ήταν κήρυκας της ενότητας των βαλκανικών λαών, ενώ ο Παΐσιος το αντίθετο. Και δεύτερον, διότι ο Ρήγας έγραψε θούρια επαναστάσεως –όχι αναστάσεως της συνείδησής του– για έναν λαό που είχε ολοζώντανη την εθνική του συνείδηση. Η, επίσης, υιοθετούμενη ακρίτως έκφραση «το σύγγραμμα του Παΐσιου είναι ο θούριος της Βουλγαρίας», είναι απαράδεκτη, ακριβώς γι’ αυτό: Επειδή μέχρι τότε η βουλγαρική εθνική συνείδηση κοιμόταν και ο Παΐσιος την ξύπνησε. Ο ισχυρισμός ότι ο Παΐσιος είναι για τον βουλγαρικό λαό ό,τι ο Ρήγας για τον ελληνικό παράγει μια εξισωτική αξιολόγηση εννοιολογικά ανεκτή αλλά ιστορικά απαράδεκτη. Και πολύ περισσότερο, επειδή ευνοεί την πλάνη ότι ο Παΐσιος, ως πρωτοπόρος της εθνικής αφύπνισης στα Βαλκάνια, προηγείται και αυτού του Ελληνικού Διαφωτισμού, που ήταν ο πραγματικός λαμπαδηφόρος της.

Γερασιμος Μιχαηλ Δωσσας, Θεσσαλονίκη

Ο Μέγας Αλέξανδρος και ο άρπαγας Αρπαλος

Κύριε διευθυντά
Γράφτηκαν και θα γραφτούν ακόμη πολλά για τη συμφωνία Αθηνών - Σκοπίων. Θα ήθελα με την επιστολή μου να επικεντρωθώ στο σημαντικότατο άρθρο 7 και συγκεκριμένα στην παράγραφο 4. Αντιγράφω: «Το Δεύτερο μέρος (δηλαδή τα Σκόπια) σημειώνει ότι η επίσημη γλώσσα του, η Μακεδονική, ανήκει στην ομάδα των νοτίων σλαβικών γλωσσών. Τα μέρη σημειώνουν ότι η επίσημη γλώσσα και τα άλλα χαρακτηριστικά του Δευτέρου μέρους δεν έχουν σχέση με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, την ιστορία, την κουλτούρα και την κληρονομιά της βόρειας περιοχής του Πρώτου μέρους (δηλαδή της ελληνικής Μακεδονίας)». Δεν νομίζω ότι χρειάζεται εκτενή σχολιασμό, όχι μόνο διότι είναι τελείως ανυπόστατο (καθότι δεν υπήρχε μακεδονική γλώσσα) αλλά αποτελεί μνημείο αντιφατικότητας, αποδεχόμενοι να ονομαστεί η νοτιοσλαβική γλώσσα με το αρχαίο ελληνικό όνομα Μακεδονική, το οποίο σχέση έχει με το ομηρικό «Μακεδνός». Κι έτσι οι Βόρειοι Μακεδόνες θα ομιλούν και θα γράφουν τη μακεδονική γλώσσα ενώ η ελληνική Μακεδονία (Νότιος Μακεδονία;) την ελληνική όπως η υπόλοιπη Ελλάδα. Αντιλαμβάνεται ο καθένας τι θα επικρατήσει στο μέλλον στον υπόλοιπο κόσμο.

Είναι, πιστεύω, από όλους αποδεκτό ότι η γλώσσα αποτελεί την ταυτότητα κάθε έθνους. Το είχε κατανοήσει πλήρως ο Μέγας Αλέξανδρος και θέλοντας να ελληνοποιήσει όλους τους λαούς που καταλάμβανε με τόσο κόπο και αίμα, φθάνοντας έως τη Βακτρία και την Ινδία, είχε δώσει εντολή όλα τα νομίσματα των χωρών αυτών, τα οποία σημειωτέον αποτελούσαν τις εφημερίδες και τα έντυπα της τότε εποχής, να φέρουν αποκλειστικά ελληνικές επιγραφές. Την τακτική αυτή συνέχισαν για αιώνες και οι διάδοχοί του όλων αυτών των χωρών. Ακόμη και οι Ρωμαίοι όταν κατέκτησαν τη Μακεδονία το σεβάστηκαν ώστε οι επιγραφές των νομισμάτων των ήταν στα ελληνικά.

Θα ήθελα να τελειώσω με ένα ιστορικό γεγονός και μια μεταφυσική σκέψη. Το 325 π.Χ. ο θησαυροφύλακας του Αλεξάνδρου, Αρπαλος, κλέβει ολόκληρο τον αμύθητο θησαυρό (6.000 τάλαντα) και τον φέρνει στην Αθήνα, όπου αποτελούσε και κέντρο φορολογικού παραδείσου. Τότε ο Αλέξανδρος παραγγέλνει στους Αθηναίους ότι εάν δεν επιστρέψουν τον κλεμμένο θησαυρό του, θα έχουν την τύχη της Θήβας. Δεν πρόλαβε όμως καθότι τον βρήκε ο θάνατος. Τώρα οι σύγχρονοι Αθηναίοι τού κλέβουν το όνομα της χώρας του αποδεχόμενοι να ονομαστεί με αυτό η σλαβική γλώσσα των γειτόνων μας. Αλήθεια, πώς θα αισθάνεται εκεί που βρίσκεται; Και αν ποτέ επιστρέψει πίσω στη γη, θα πραγματοποιήσει την απειλή του; Τότε θα έχει δύο αιτίες!

Ι. Κ. Γεωργίου, Καρδιολόγος

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ