Γράμματα Αναγνωστών

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Γραμματα Aναγνωστων

Μη σφάζουμε και το παράγω

Κύριε διευθυντά
Η επιστήμη μου δεν έχει να κάνει με γλωσσολογία ή φιλολογία, και μακριά από μένα η δασκαλίστικη διάθεση. Ωστόσο, πραγματικά με λυπεί η λανθασμένη χρήση της νεοελληνικής γλώσσας από έγκριτους δημοσιογράφους, πολιτικούς, αρχηγούς κομμάτων, ενίοτε πρωθυπουργούς και διανοούμενους. Και δυστυχώς αυτό ισχύει τόσο στον γραπτό, όσο και στον προφορικό τους λόγο.

Αφορμή, χωρίς να είναι η μοναδική περίπτωση, πήρα από τη λανθασμένη χρήση του στιγμιαίου μέλλοντα του ρήματος «παράγω». Τείνει να καθιερωθεί πλέον ως σωστή η μορφή «θα παράξω» αντί του «θα παραγάγω», και σύντομα θα φοβόμαστε να εκφέρουμε τον σωστό γραμματικό τύπο υπό τον φόβο ότι θα θεωρηθεί λανθασμένος. Αλήθεια, πώς θα μας φαινόταν να ακούσουμε κάποιον να λέει ότι «θα απάξω» ή «θα εισάξω και μετά θα εξάξω» αντί των ορθών «θα απαγάγω, θα εισαγάγω και θα εξαγάγω»; Ως γνωστόν, ο στιγμιαίος μέλλοντας παίρνει την κατάληξη -άξω, κυρίως σε κάποια ρήματα που στον ενεστώτα τους καταλήγουν σε -άζω, π.χ. στοιβάζω, στενάζω, σφάζω, αλλάζω κ.λπ. Εκτός αν αποδεχθούμε ότι η γενικευμένη αποδοχή ενός λάθους το καθιστά σωστό.

Μανώλης Μπουντιούκος, Καρδιολόγος

Η διαίσθηση είναι στρατηγός του νου

Κύριε διευθυντά
Στην «Καθημερινή» της Κυριακής της 1ης/7/2018 διαβάζουμε στη συνέντευξη που έδωσε ο καθηγητής Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου του Princeton, Ντάνιελ Γκάρμπερ, ότι έχουμε δυνατότητα τεχνητής νοημοσύνης εφάμιλλης της ανθρώπινης. Πάνω σε αυτό ας μου επιτραπεί να έχω κάποια αντίρρηση. Πώς να κατασκευαστεί μια «μηχανή» που να σκέπτεται όπως ο άνθρωπος; Δεν μιλάμε για απλούς ή σύνθετους υπολογισμούς, π.χ. να κάνει μαθηματικές πράξεις, να λύνει εξισώσεις στα στοιχειώδη και στα ανώτερα μαθηματικά κ.λπ. Αυτά μπορεί να μηχανοποιηθούν πάρα πολύ καλά, όπως και όσα γίνονται με τη λογική. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος όμως δεν κάνει μόνο αυτά. Αυτά είναι η λογική. Εκείνο που ξεχωρίζει τον άνθρωπο από τις μηχανές είναι η διαίσθηση, οι μεταφορές όταν μιλάει ή γράφει, ιδίως ποίηση. Αυτά καμία μηχανή δεν μπορεί να τα κάνει, επειδή ακριβώς εμείς που κατασκευάζουμε τις μηχανές δεν ξέρουμε πώς γίνονται. Πέφτουμε δηλαδή σε μία αντίφαση: θα κατασκευάσουμε μηχανές που να διαισθάνονται ή να κάνουν μεταφορές, τη στιγμή που εμείς, οι κατασκευαστές, αγνοούμε πλήρως το πώς γίνεται; Ο G. Edelman (Νομπέλ Νευροφυσιολογίας) λέει ότι «ο εγκέφαλος λειτουργεί με διαίσθηση και λογική. Η διαίσθηση είναι ο στρατηγός που αποφασίζει, λογική είναι οι παρακάτω που εκτελούν», ενώ ο κορυφαίος φυσικός-μαθηματικός Poincaret υποστηρίζει ότι «η λογική δεν ανακαλύπτει τίποτα, κάνει μόνο ταυτολογίες. Η διαίσθηση κάνει ανακαλύψεις». Υπάρχει πλειάδα ακόμα στοχαστών, διανοητών, φιλοσόφων που αναφέρονται στη βαρύτητα της διαίσθησης και της συνείδησης, ιδιοτήτων που δεν μπορούν να «περάσουν» σε μια μηχανή.

Ο άνθρωπος είναι παραπάνω από ένας υπερπολύπλοκος υπολογιστής. Οι υπολογιστές εξελίσσονται και μπορούν να κάνουν όλο και πιο πολύπλοκες εργασίες, υπολογισμούς κ.λπ., αλλά ακόμα δεν μπορούν να συγκριθούν με τον ανθρώπινο εγκέφαλο. Η επιστήμη και η τεχνολογία έχουν κάνει τεράστια άλματα, αλλά η απόσταση με τον άνθρωπο παραμένει άπειρη.

Σπυρος Καλομιτσινης, Μαθηματικός, δρ Παιδαγωγικής εξειδικευθείς στην Τεχνητή Νοημοσύνη και τη Γνωστική Ψυχολογία (Pittsburgh University)

Η στείρα αντιπαράθεση δεν ωφελεί τον τόπο

Κύριε διευθυντά
Ανεξαρτήτως πολιτικών συμπαθειών και σαν Ελληνας του εξωτερικού, επιτρέψτε μου να εκφράσω τη γενική διαπίστωση ότι ο κ. Κυρ. Μητσοτάκης ξεπερνά τον εαυτό του. Δεν θα ήθελα να χρησιμοποιήσω τη λέξη «παρεκτρέπεται» αλλά σίγουρα άσκοπα ξεπερνά τα όρια του εαυτού του. Και μάλιστα το πράττει αντιμαχόμενος το αντίπαλο σκαιώδες δέος του κ. Αλ. Τσίπρα – κάπως όπως στο θέατρο σκιών του Καραγκιόζη δίνονται ηχηρά οπτικοακουστικά χτυπήματα στο σεντόνι/οθόνη προς τέρψιν του κοινού. Βεβαίως, κανείς ποτέ πεθαίνει ακαριαία. Ολοι επιζούν μέχρι και την επόμενη παράσταση.  Και εξηγούμαι: εκ φύσεως ήπιος και αξιοκρατικός, ευγενής και προσηνής, ανώτερα μορφωμένος και στα οικονομικά πλήρως καταρτισμένος, Ευρωπαίος από ανατροφή, με παιδεία και ευχέρεια στις ξένες γλώσσες ο κ. Μητσοτάκης δεν πρέπει να συμπεριφέρεται σαν κατήγορος (π.χ. «ψεύτης, ψεύτης, ψεύτης») ή σαν τηλεπικοινωνιακός εισαγγελέας της διαφθοράς. Αυτοί οι ρόλοι ανήκουν πρωτίστως στα στελέχη του κόμματός του, στους λειτουργούς της Δικαιοσύνης, ίσως κατά περίπτωση και σε έγκριτους δημοσιογράφους. Ο πρόεδρος της Ν.Δ. και επίδοξος επόμενος πρωθυπουργός πρέπει να μας περιγράφει το μέλλον της χώρας όπως το σχεδιάζει, τις λύσεις των εθνικών προβλημάτων, την εθνική συνδιαλλαγή και ομόνοια, τις διεθνείς μας επιδιώξεις και τα εθνικά μας οράματα.

Ο κ. Μητσοτάκης δεν αρμόζει να συμπεριφέρεται προσβλητικά ή αγοραία όπως ανέκαθεν συμπεριφερόταν ο κ. Τσίπρας. Οι διάλογοι του κ. Μητσοτάκη στη Βουλή, σε δημόσια fora, σε άρθρα και κείμενά του πρέπει να διαμορφώνονται σαν διάλογοι με την Ελλάδα και την κοινωνία της. Επιτέλους πρέπει να σταματήσει αυτή η προσωπική αντιπαράθεση που δεν προσφέρει τίποτα στον τόπο, επισκιάζει τα εθνικά ζητήματα, αποπροσανατολίζει τους πολίτες, εν τέλει αδικεί και υποβαθμίζει τον δυνάμει πρωθυπουργό.

Επιτέλους, ουδείς από τους «επικοινωνιολόγους» της Ν.Δ. δεν μπορεί να επικοινωνήσει στο κόμμα του αυτή την προφανή αλήθεια; Η σύγκριση αξιών και συμπεριφορών θα μιλήσει από μόνη της σε όλους μας.

Μιχαλης Μοσχος, Λονδίνο

Γυμνάσια εις βάρος των επιβατών

Κύριε διευθυντά
Δεν γνωρίζω με ποια κριτήρια προσλήφθηκαν οι εργαζόμενοι στο μετρό, στους ΗΣΑΠ και στον προαστιακό μεταξύ χιλιάδων υποψηφίων. Αυτό που ξέρω είναι ότι τους τελευταίους μήνες όλοι οι επιβάτες βρίσκονται σε απόγνωση, αφού δεν μπορούν να πληρώσουν ταξί και χάνονται εκατομμύρια εργατοώρες εξαιτίας της καταιγίδας απεργιών και στάσεων εργασίας. Επί 15 χρόνια χάθηκαν τεράστια ποσά, αφού οι λαθρεπιβάτες στο μετρό είναι η σταθερή πλειοψηφία επιβατών. Οι ίδιοι οι ελεγκτές δηλώνουν πως μόνο ένας στους δέκα πληρώνει εισιτήριο… Με άλλα λόγια, το ηλεκτρονικό εισιτήριο έπρεπε να είχε καθιερωθεί εδώ και 15 χρόνια, αλλά οι εκάστοτε υπουργοί βρίσκονταν σε λήθαργο.

Κανένας υπουργός Μεταφορών δεν φρόντισε εδώ και 20 χρόνια να παρακολουθήσουν φροντιστήριο όλοι οι εργαζόμενοι σε μετρό, ΗΣΑΠ και προαστιακό, ώστε να αποκτήσουν υπευθυνότητα και να παρακολουθήσουν βίντεο που δείχνει τη χρονική ακρίβεια και συνέπεια σε μετρό άλλων πολιτισμένων πρωτευουσών. Κυρίως όφειλαν να γνωρίζουν πως οι χώρες που ζουν από τον τουρισμό αγκαλιάζουν τους τουρίστες και δεν τους κάνουν… γυμνάσια. Ο προαστιακός επιβάλλεται να έχει πυκνά δρομολόγια προς όλες τις κατευθύνσεις ανά 15 λεπτά. Ειδικότερα για τους εργαζόμενους π.χ. από Κόρινθο ή Χαλκίδα, που μετακινούνται καθημερινά, τα δρομολόγια θα έπρεπε να είναι ανά 20 λεπτά και όχι ανά μία ώρα. Ειδικά για το μετρό και τον προαστιακό θα πρέπει τα δρομολόγιά τους προς το αεροδρόμιο και το λιμάνι του Πειραιά να είναι ανά 5 λεπτά, όπως συμβαίνει στο Λονδίνο. Ενδεικτικά αναφέρω ένα παράδειγμα προς μίμηση: οι ιαπωνικοί σιδηρόδρομοι ζήτησαν δημόσια συγγνώμη γιατί ένα τρένο αναχώρησε… 20 δευτερόλεπτα νωρίτερα από την προγραμματισμένη ώρα. Συγκεκριμένα, «το τρένο επρόκειτο να αναχωρήσει στις 9:44:40 αλλά έφυγε στις 9:44:20. Το λάθος έγινε επειδή το προσωπικό δεν ήλεγξε με ακρίβεια το πρόγραμμα αναχωρήσεων».

Ελπίζω πως ο υπ. Μεταφορών θα δώσει εντολή για έναρξη φροντιστηρίων ώστε οι εργαζόμενοι να αντιληφθούν επιτέλους την αποστολή τους και να σταματήσουν να είναι οι δυνάστες του εργαζόμενου και φτωχοποιημένου λαού. Αναμένω με ενδιαφέρον την απάντηση του κ. υπουργού.

Γεωργιος Τρανταλιδης, Δικηγόρος 

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ