Γράμματα Αναγνωστών

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Γραμματα Aναγνωστων

Η καθέλκυση του «Τίνα Ωνάση»

Κύριε διευθυντά
Ας μου επιτραπεί να συμπληρώσω στην επιστολή του κ. Σταυρόπουλου στην «Καθημερινή» της 12ης Ιουλίου. Τον Μάρτιο του 1953 ήμουν μαθητευόμενος σε ένα γερμανικό ναυτιλιακό γραφείο του Αμβούργου και είχα την τύχη να παρευρεθώ στην καθέλκυση του τότε μεγαλυτέρου τάνκερ του κόσμου, του «Τίνα Ωνάση», 40.000 τόνων. Μέγας ενθουσιασμός σε όλο το Αμβούργο και βέβαια μεγάλη υπερηφάνεια σε εμένα!

Αλεξανδρος Μπεζης, Κηφισιά

Ο Λουδοβίκος ΙΕ΄, ο Μάο, ο ΣYριζα

Kύριε διευθυντά
Η φράση «Μετά από εμένα ο κατακλυσμός» (Après moi le déluge) αποδίδεται στον βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκο ΙΕ΄. Καθιερώθηκε με την εξής σημασία: «Μου είναι αδιάφορο τι θα συμβεί, άμα λήξει η θητεία μου, αν αποχωρήσω ή αν πεθάνω· ας καταστραφεί ο κόσμος».

Στα ελληνικά πολιτικά πράγματα η στάση αυτή σήμαινε παλιότερα ότι η απερχόμενη κυβέρνηση κληροδοτούσε σκόπιμα στην επόμενη αυτό που ήταν κοινώς γνωστό ως «καμένη γη», δηλαδή άδεια ταμεία κτλ. Πρωτοτυπώντας ως συνήθως, η κυβερνώσα Αριστερά έχει επιλέξει ως στρατηγική το «ελεγχόμενο χάος».

Η λογική του «ελεγχόμενου χάους» είναι η εξής: «ό,τι δεν μπορώ να ελέγξω, το διαλύω, ώστε να επωφεληθώ από την αναταραχή που θα προκύψει, να υπονομεύσω τη λειτουργία της επόμενης κυβέρνησης και έτσι να επανέλθω στην εξουσία». Οπως θα έλεγε ο πρόεδρος Μάο: «Μεγάλη αναταραχή, θαυμάσια κατάσταση».

Εννοείται ότι αναφέρομαι στην ακυβερνησία και τις τερατογενέσεις που θα προκαλέσει η εισαγωγή της απλής αναλογικής στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές. Ευτυχώς η προσπάθεια να ισχύσει το ίδιο και στις επόμενες εθνικές εκλογές απετράπη προς το παρόν, αλλά η απειλή επικρέμαται για τις μεθεπόμενες. Η στρατηγική του «ελεγχόμενου χάους» πλήττει τα ίδια τα θεμέλια της αστικής δημοκρατίας και η βλάβη που προκαλεί είναι ανυπολόγιστη. Πρόκειται για έγκλημα διαρκείας.

Είναι αμφίβολο όμως αν θα εξυπηρετήσει τους εμπνευστές της. Η σημερινή κυβερνητική Αριστερά πιστεύει ότι ως αντιπολίτευση θα μπορέσει να κατευθύνει τις δυνάμεις του χάους εκεί που επιδιώκει. Ομως το χάος είναι από τη φύση του ανεξέλεγκτο και δεν μπορεί κανείς να προβλέψει ποιος θα κυριαρχήσει. Οταν η Αριστερά χάσει το πλεονέκτημα που απορρέει από την εξουσία, θα είναι δύσκολο να μονοπωλεί την κυριαρχία στον ευρύτερο χώρο της, ενώ ενδέχεται να ξεπηδήσουν νέοι και «άφθαρτοι» εκπρόσωποι του λαϊκισμού και της δημαγωγίας, που θα έχουν τον ίδιο στόχο, δηλαδή την κατάκτηση της εξουσίας.

Μιχαηλ Πασχάλης, Ομότιμος Καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Η Δημοκρατία στο... βάθος των λέξεων

Κύριε διευθυντά
Στις εύστοχες επισημάνσεις του αγαπητού Γ. Σταραντζή («Η Καθημερινή», 13/6/18) σχετικές με την ετυμολογική και σημασιολογική ερμηνεία του όρου δημοκρατία, θα ήθελα να προσθέσω τα ακόλουθα.

Κατ’ αρχάς, ως προς το έτυμο της λέξης δήμος, η ρίζα είναι αβέβαιη· στο Λεξικό Liddell - Scott αναφέρεται η λέξη δαμ - δαμάζω, λατ. dominus, και δεν έχει σχέση προς τα ρήματα δατέομαι = μοιράζω, δέομαι και δαπάνη (δάπτω = σχίζω, δαψιλής).

Η δημοκρατία (δωρικός τύπος δαμοκρατία (δη(α)μος + κράτος (κρατέω) είναι λέξη καθαρά ελληνική, την οποία επινόησαν και έπλασαν οι Ελληνες τον 5ο π.Χ. αιώνα. Η παλαιότερη γραπτή πηγή είναι ο Ηρόδοτος (VI βιβλίο). Τόσο ο όρος όσο και η έννοιά του εδραιώθηκαν πρωτίστως στην Αθήνα (Εκκλησία του Δήμου - Πνύκα), κοιτίδα του δημοκρατικού πολιτεύματος, όπου δημιουργήθηκε ο διάλογος, ως διαλεκτική του υπέρ και του κατά (μεν - δε) και αφετηρία της επιστημονικής και φιλοσοφικής σκέψης.

Οι Αθηναίοι είναι οι πρώτοι που καθόρισαν την έννοια και την ποικίλη σημασιολογική της διάσταση· υπάρχουν στην αρχαία και τη νέα ελληνική γλώσσα πάνω από 160 λέξεις με πρώτο συνθετικό τη λέξη δήμος και έχουν διασωθεί παραστάσεις και αθηναϊκές επιγραφές με μνεία του ονόματός της.

Στον Θουκυδίδη πασίγνωστος είναι ο ορισμός της δημοκρατίας στον Επιτάφιο Λόγο (ΙΙ, 37), ενώ, με ιδιαίτερη έμφαση, αναφέρεται σε όλους σχεδόν τους ρήτορες και, ως πολιτικός όρος, εισάγεται στο λεξιλόγιο του φιλοσοφικού λόγου.

Η δημοκρατία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το εκθαμβωτικό όνομα της Αθήνας, όπου γεννήθηκε και άνθησε ως αθηναϊκό θαύμα και, αφού μεγαλούργησε, παρέσυρε και την πόλη στην καταστροφή (βλ.  Claude Mossé, Αθήνα. Ιστορία μιας δημοκρατίας και J. de Romilly, Δημοκρατία και δημαγωγία στον αιώνα του Περικλή).

Παρ’ όλα αυτά, η δημοκρατία προώρισται να έχει λαμπρή και μακρόχρονη ακτινοβολία· στη σημερινή εποχή, επικρατεί, ενίοτε, με την πιο λαμπερή έκφραση, σ’ ένα μεγάλο μέρος της πολιτισμένης υφηλίου, διατηρώντας αυτούσια την ονομασία της και πολιτογραφημένη σ’ όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες (democracy - démocratie), χάρη στα αρχαιοελληνικά κείμενα που την περιέγραψαν.

Η Ευρώπη και όλος ο κόσμος διαμορφώνονται εσαεί γύρω από αυτές τις ιδέες, γύρω από αυτές τις λέξεις.

Αναστασιος Αγγ. Στεφος, δ.φ., Ειδικός γραμματέας της ΠΕΦ

Τα σταφύλια της στοργής

Κύριε διευθυντά
Ο παππούς μου ο Γεροπλιώτας και η γιαγιά μου η Νεράτζω, οι γονείς της μάνας μου, ήσαν διαφορετικοί χαρακτήρες. Εζησαν αρμονικά κι αγαπημένα όλα τα χρόνια της μακρόβιας ζωής τους. Με την τίμια και ακαταπόνητη δουλειά τους έκαναν μεγάλη προκοπή και άφησαν αγαθή μνήμη στους συγχωριανούς τους.
Το πρωτότοκο παιδί τους ο Παναγιώτης, υπηρετώντας τη θητεία του, έπεσε το 1922 στην περιοχή της Ξάνθης, υπέρ της αγωνιζόμενης πατρίδας.

Ο αγιάτρευτος πόνος από τον χαμό του πρώτου τους παιδιού τούς έδεσε περισσότερο. Τα πέντε άλλα τους παιδιά και η Γειτόνισσά τους, η Μεγαλόχαρη, που της είχαν αφιερώσει το όνομα του πεσόντος ήρωα, τους έδιναν κουράγιο να συνεχίσουν τον σκληρό αγώνα της επιβίωσης. Τα χρόνια κύλησαν. Οι παππούδες είδαν πολλά εγγόνια και δισέγγονα. Ηρθαν τα γηρατειά. Αρχισαν να σκέφτονται τα... παρακάτου!.. Ο παππούς μου, καθαρή και στοργική ψυχούλα, φοβόταν τον θάνατο. Η γιαγιά μου, η Νεράτζω, ήταν ατρόμητη. Είχε από καιρό ετοιμάσει τη γνωστή μεγάλη πάνινη σακούλα και εκεί μέσα είχε όλα τα προβλεπόμενα για το «ταξίδι». Και για τους δυο τους. Κάθε τόσο έκανε έλεγχο για να διαπιστώνει την καλή κατάσταση του περιεχομένου. Ο παππούς μου, βλέποντάς τη να ψαχουλεύει κάθε τόσο τη σακούλα, της έλεγε με θυμό: «Νεράτζω θα την πετάξω στη φωτιά τη σακούλα. Ούλο εκεί είναι το μυαλό σου».

Η Νεράτζω βλέποντας τις διάφορες ανημπόριες των γηρατειών έλεγε συχνά στον παππού μου: «Γιώργη, άιντε να μας πάρει ο Θεός, να ξενοιάσουμε, να ησυχάσουν και τα παιδιά». Ο παππούς μου θύμωνε και της έλεγε: «Τι βιάζεσαι να φύγεις; Λες ότι σου ’χουν μαγερεμένο την πέρα μεριά;» (στο νεκροταφείο).

Ο παππούς μου τελικά πήγε πρώτος στην... πέρα μεριά. Ξημέρωναν Χριστούγεννα του 1961. Ολα ήσαν κατάλευκα, όλα τα είχε σκεπάσει το χιόνι!

Η Νεράτζω, που... βιαζόταν, πήγε τον Αύγουστο του 1964. Η σακούλα βρέθηκε και ήταν άψογη. Ολα μέσα. Καθαρά, σιδερωμένα, κατά την τάξη και κατά τα έθιμα.

Τα σταφύλια της κληματαριάς, στη βεράντα του σπιτιού της, θύμιζαν εκείνα τα σταφύλια που της πρόσφερε ο πάντα στοργικός παππούς μου, όταν πήγε να τη ζητήσει από τον πατέρα της, εκεί προς στο λυκόφως του 19ου αιώνα!

Μιχαλης Ι. Μιχαλακοπουλος, Γορτυνία

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ