Παύλος Παπαδόπουλος ΠΑΥΛΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

Ο Παρθενώνας, ο πόλεμος και το ευρώ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Οι ετήσιες  Reith Lectures («Διαλέξεις Ριθ», από το όνομα του πρώτου γενικού διευθυντή του BBC σερ Τζον Ριθ) ξεκίνησαν το 1948. Αυτές τις ημέρες, για τα 70 χρόνια του θεσμού, η Μάργκαρετ Μακ Μίλαν, Καναδή καθηγήτρια Ιστορίας στην Οξφόρδη και δισεγγονή του Βρετανού πρωθυπουργού Ντέιβιντ Λόιντ Τζορτζ, εξηγεί γιατί ο πόλεμος είναι θεμελιώδες κομμάτι του ανθρώπου. Κατ’ αρχάς, ο πόλεμος σφραγίζει κάθε πόλη του κόσμου. Την ακούω να αναφέρει πολεμικά τοπόσημα του Λονδίνου (πλατεία Τραφάλγκαρ, σταθμός Βατερλώ) και σκέφτομαι ελληνικές πλατείες και οδούς 28ης Οκτωβρίου και 25ης Μαρτίου, το μνημείο του Αγνωστου Στρατιώτη στο Σύνταγμα και τις μετόπες του Παρθενώνα με σκηνές από τη Γιγαντομαχία, την Κενταυρομαχία, την Αμαζονομαχία και τον Tρωικό Πόλεμο. Ο πόλεμος είναι παντού. Οταν γινόμαστε επιθετικοί, λέμε «έγινα Τούρκος». Τα παιδιά παίζουν με πολεμικά ηλεκτρονικά παιχνίδια. Κάνουμε πόλεμο στον πληθωρισμό, στην κυβέρνηση, στην παχυσαρκία, στις ενοχές μας. «Πολεμάμε» για να τα βγάλουμε πέρα. Αποστρεφόμαστε τη βαρβαρότητα και τον παραλογισμό του πολέμου και θέλουμε να τον καταργήσουμε. Ταυτόχρονα θαυμάζουμε τον πόλεμο, αποδίδουμε τιμές στους ήρωες, μας εμπνέουν και μας συγκινούν οι ιστορίες ηρωισμού και αυτοθυσίας.

Ο πόλεμος είναι η εφαρμογή οργανωμένης βίας που εμφανίστηκε στις οργανωμένες κοινωνίες. Οι νομάδες κυνηγοί δεν οργανώνονταν για να πολεμήσουν αντίπαλες ομάδες. Μετακινούνταν διαρκώς και έτσι δεν είχαν σταθερά εδάφη για να υπερασπιστούν. Η καλλιέργεια της γης επέβαλλε την εγκατάσταση ανθρώπων σε συγκεκριμένες περιοχές με αποτέλεσμα να εκδηλωθεί η αναγκαιότητα της οργάνωσης για την υποστήριξη πολεμικών επιχειρήσεων. Ολη η μετέπειτα εξέλιξη απορρέει από την προσπάθεια του ανθρώπου να είναι έτοιμος για τον πόλεμο, τον «πατέρα των πάντων», κατά τον Ηράκλειτο.

Η αρχαία Αθήνα αναπτύχθηκε επειδή έγινε ναυτική δύναμη, το ίδιο και η Βρετανία του 17ου και 18ου αιώνα. Η εκπαίδευση στη ναυπήγηση και την πλοήγηση δημιούργησε πολιτισμούς που απλώθηκαν στον κόσμο και συνδύασαν την εξωστρέφεια, τον στοχασμό και την καινοτομία. Ο Αλέξανδρος ήταν μαθητής του Αριστοτέλη. Οι αρχαίοι Ελληνες διέκριναν και μελετούσαν τις αντίθετες δυνάμεις που εκδηλώνονται στη φύση, στην κοινωνία και στον ίδιο τον άνθρωπο. Αλλά και η σύγχρονη Ελλάδα «αναπνέει» μέσα από τον πόλεμο. Ο εκσυγχρονισμός του Βενιζέλου συνδέεται με τις ανάγκες των Βαλκανικών Πολέμων ενώ η εθνική θωράκιση είναι το ισχυρότερο κίνητρο για την ένταξη στην ΕΟΚ και στο ευρώ.

Η διάλεξη της Μακ Μίλαν (διαθέσιμη στη σελίδα του BBC) προκαλεί τη σκέψη. Συμβάλλει ώστε να κατανοήσουμε ότι ίσως ο μόνος τρόπος για να αποτρέψουμε την εκδήλωση του πολέμου είναι να συνειδητοποιήσουμε σε τι βαθμό δεσπόζει στη ζωή μας.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ