Γράμματα Αναγνωστών

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Γραμματα Aναγνωστων

Στη γειτονιά των Βαλκανίων

Κύριε διευθυντά
Τώρα τελευταία, τακτικά συναντώνται πότε οι πρόεδροι, πότε οι πρωθυπουργοί και πότε οι υπουργοί Εξωτερικών τεσσάρων βαλκανικών χωρών, Ελλάδας, Βουλγαρίας, Σερβίας και Ρουμανίας.

Πιθανότατα, το κύριο θέμα τους να είναι η «Συμφωνία των Πρεσπών», Ελλάδας-Σκοπίων. Εχει πολιτικό ενδιαφέρον, να γνωρίζουμε ελάχιστα από τις αντιδράσεις τους, τουλάχιστον τις δημόσιες. Το Βελιγράδι δεν είναι διόλου χαρούμενο, αλλά ούτε και αδιάφορο. Απλά και κατανοητά λέει ότι, επειδή το θέμα της συμφωνίας είναι διμερές και αφορά μόνο Ελλάδα και Σκόπια, δεν το αφορά! Δεν μας λέει όμως, πόσους μήνες συζητάει το θέμα αυτό με τη Μόσχα. Δεν μας εξηγεί επίσης το Βελιγράδι πώς και πότε θα γίνει μέλος της Ε.Ε., όταν το ίδιο προκαλεί με τη στάση του τα μέλη της Ε.Ε. Αλήθεια, μήπως φοβάται το Βελιγράδι και το θέμα του Κοσόβου; Η Σόφια, ακούγεται από τα δημόσια λόγια της, ότι είναι κι αυτή ανήσυχη. Φοβάται –μας διαβεβαιώνει– το θέμα της δικής της Μακεδονίας, στο Πιρίν, μήπως γνωρίσει και αυτό κινδύνους αλυτρωτικών προσπαθειών στην περιοχή της, όπως στα Σκόπια.

Το Βουκουρέστι παρακολουθεί τις εξελίξεις από κοντά, αλλά «σφυρίζει» αδιάφορα. Η Αγκυρα έχει έως τώρα άλλες προτεραιότητες και δεν μιλά ούτε ακούγεται. Ελπίζει όμως ότι θα μας απασχολήσει σύντομα. Η Μόσχα παρουσιάστηκε δημόσια ως αδιάφορη, αλλά και ελεγχόμενα «χαρούμενη».

Τα Τίρανα είναι ευχαριστημένα από τις εξελίξεις, όπως φυσικά και η Πρίστινα.

Η εύλογη ερώτησή μου είναι: Ναι μεν η «Συμφωνία των Πρεσπών» έχει υπογραφεί, θα «περπατήσει» όμως ώστε να ηρεμήσουν επιτέλους τα Νότια Βαλκάνια;

Σ. Ι. Βαρώσης

Ο πληθυσμός της Τουρκίας

Κύριε διευθυντά
Ο πληθυσμός της Τουρκίας ήταν το 1985, κατά την επίσημη τουρκική στατιστική, 50 εκατομμύρια παρά 140.000. Οταν κατά το 1988 έγραφε ο Βύρων Θεοδωρόπουλος το περισπούδαστο έργο του «Οι Τούρκοι και εμείς», παρατηρούσε ότι, με τον ετήσιο ρυθμό αυξήσεως εκείνης της εποχής, το 2000 ο πληθυσμός θα έφτανε τα 67.000.000 και το 2020 θα ξεπερνούσε τα 74.000.000.

Ηδη όμως, το μεν 2015 είχε φτάσει τα 79.510.000, για δε την 31 Δεκεμβρίου 2017 η τουρκική στατιστική αρχή ανακοίνωσε πληθυσμό 80.810.525. Βεβαίως, στους τελευταίους αυτούς αριθμούς θα πρέπει να συνυπολογιστούν και τα εκατομμύρια των Σύρων προσφύγων τους οποίους φιλοξενεί η Τουρκία, αλλά αυτό ελάχιστα μεταβάλλει την εικόνα της ραγδαίας τουρκικής διόγκωσης (με όλες τις έννοιες…), έναντι μιας ισχνής δημογραφικώς Ελλάδος, στην οποία σημειώνεται ετησίως αρνητική διαφορά των γεννήσεων έναντι των θανάτων κατά 25 με 30 χιλιάδες άτομα και γήρανση του πληθυσμού έναντι μιας συντριπτικής υπεροχής στην Τουρκία των ακμαίων ομάδων του πληθυσμού.

Και με τα δεδομένα αυτά, πώς να μη συμφωνήσει κανείς με τον Β.Θ. όταν γράφει ότι «[…] η θεωρία του “ζωτικού χώρου”, που σε μερικά μόνο μέρη του κόσμου ξεπεράστηκε με τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, μπορεί να φαίνεται ακόμη ελκυστική στους Τούρκους γείτονες. Γι’ αυτό το πληθυσμιακό θέμα της Τουρκίας, σε συσχετισμό πάντα με τα αντίστοιχα ελληνικά μεγέθη, πρέπει να συγκρατεί ιδιαίτερα την προσοχή μας».

Και πώς, ακόμη, να μην αισθανθεί το ρίγος του εθνικού πείσματος που διέτρεξε τη ραχοκοκαλιά του Γένους σε όλους τους αιώνες της ιστορίας του και το κράτησε ζωντανό, όταν διαβάζει την ακόλουθη παράγραφο του Β.Θ.: «Δεν πρέπει γι’ αυτό να μείνει απαρατήρητο ότι, όταν ο Οζάλ επισκέφθηκε την Κύπρο το 1986, με πολλή αυτοπεποίθηση είπε ότι οι δημογραφικές εξελίξεις θα λύσουν μια μέρα το πρόβλημα της Κύπρου αλλά και του Αιγαίου».

Γερασιμος Μιχαηλ Δωσσας, Θεσσαλονίκη

Γιατί όχι το Μουντιάλ 2030 στα Βαλκάνια;

Κύριε διευθυντά
Ο Ρήγας Φεραίος ήταν ο πρώτος που μίλησε για Βαλκανική Συνομοσπονδία. Το σχέδιο, βέβαια, έσβησε γρήγορα στον πυρετό των βαλκανικών εθνικισμών. Στις μέρες μας το όραμα για κοινή πορεία των λαών της περιοχής μας περνάει, πλέον, μέσα από τη διαδικασία ένταξης των Δυτικών Βαλκανίων στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Διαδικασία στην οποία η χώρα μας επιθυμεί να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο! Εχει όμως;

Τα τελευταία χρόνια, κατόπιν «παρότρυνσης» ισχυρών χωρών οργανώνονται συναντήσεις και επιχειρείται συνεργασία μεταξύ Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας και Σερβίας. Καρπός αυτών των επαφών φαίνεται να είναι η προώθηση σημαντικών ευρωπαϊκών έργων υποδομής στην περιοχή. Πρόκειται για τον λεγόμενο «βαλκανικό δακτύλιο» που θα συνδέσει σιδηροδρομικώς και οδικώς τα λιμάνια του Αιγαίου (Θεσσαλονίκη, Καβάλα, Αλεξανδρούπολη), της Μαύρης Θάλασσας και του Δούναβη και θα μεταβάλει το τοπίο των μεταφορών αγαθών και ανθρώπων προς όφελος των λαών της περιοχής.   Ταυτόχρονα προβλέπεται η αναβάθμιση του σιδηροδρομικού άξονα Θεσσαλονίκης - Βελιγραδίου. Η Ελλάδα, η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Σερβία φαίνεται να προχωράνε σε μια ενισχυμένη συνεργασία στην περιοχή. Πόσο μακριά, όμως, μπορούν να πάνε αυτά τα σχέδια; Είναι εφικτή η πραγματικά στενή συνεργασία και συνύπαρξη μεταξύ των βαλκανικών λαών;

Εδώ μπορεί να έρθει ο αθλητισμός γενικά, και το ποδόσφαιρο ειδικά, να δώσει μια εξαιρετικά ισχυρή ώθηση. Το Μουντιάλ της Ρωσίας περνάει στην Ιστορία!

Το επόμενο παγκόσμιο ποδοσφαιρικό ραντεβού είναι στο ασιατικό Κατάρ το 2022. Είναι η πρώτη φορά που μια μουσουλμανική αραβική χώρα αναλαμβάνει ένα τέτοιο γεγονός. Για το 2026 πρόσφατα κλείστηκε το ραντεβού για τις ΗΠΑ, τον Καναδά και το Μεξικό.

Το ενδιαφέρον επομένως μετατοπίζεται στη χώρα ή τις χώρες που θα αναλάβουν τη διοργάνωση του 2030! Τη χρονιά αυτή θα γιορταστούν τα 100 χρόνια από την ίδρυση του τεράστιου αυτού θεσμού. Ηδη μάλιστα φαίνεται να διαμορφώνονται δύο τριπλέτες υποψηφιοτήτων με Ουρουγουάη - Αργεντινή - Παραγουάη αφενός και Μαρόκο - Αλγερία - Τυνησία αφετέρου. Ομως για την απόφαση της FIFA, που δεν θα ληφθεί πριν από το 2022, η ζυγαριά φαίνεται να γέρνει προς την Ευρώπη. Είμαστε έτοιμοι να δούμε την ευκαιρία της από κοινού συνδιοργάνωσης της μεγάλης αυτής γιορτής;

Η χώρα μας έχοντας συμπληρώσει 8 έτη εξοντωτικής κρίσης έχει όσο τίποτα άλλο ανάγκη από ένα νέο αναπτυξιακό αφήγημα. Τα Βαλκάνια εδώ και αιώνες είναι η φυσική της ενδοχώρα, για την οποία όμως έχει να αντιμετωπίσει τη γεωπολιτική διείσδυση της Τουρκίας.
Αθλητικές υποδομές υπάρχουν αρκετές, ενώ σύντομα θα προστεθούν σύγχρονα ποδοσφαιρικά γήπεδα όπως της ΑΕΚ και του ΠΑΟΚ. Οι διασυνδέσεις μεταξύ των τεσσάρων χωρών προχωρούν, ενώ το ενοποιητικό ευρωπαϊκό όραμα προδιαθέτει για τέτοιου είδους συνεργασίες.

Η Ελλάδα το 2021 γιορτάζει τα 200 χρόνια από την εθνική παλιγγενεσία του 1821. Ας αξιοποιήσουμε την επέτειο για να αρχίσουμε ξανά να κάνουμε φιλόδοξα σχέδια για το μέλλον!

Κωνσταντινος Χ. Τριανταφυλλiδης, Οικονομολόγος – Σύμβουλος επιχειρήσεων

Ο Πούτιν, ο άγιος Παΐσιος και ένα σχόλιο

Κύριε διευθυντά
Σε άρθρο της «Καθημερινής» της 12ης Ιουλίου υπό τον τίτλο «Τέλος ψευδαισθήσεων» της κ. Ξένιας Κουναλάκη, διακρίνω μια υπερβολικά κάκιστη εικόνα και προσβολή της Ρωσίας καθώς και του προέδρου αυτής κ. Βλαδίμηρου Πούτιν. Απαντώ με περισυλλογή.

Πρέπει να έχουμε υγιή νοημοσύνη στο πνεύμα, ώστε να έχουμε τη δυνατότητα, έστω και λίγο, να αντικρίσουμε στον καθρέπτη της ζωής την αλήθεια! Ο εγωισμός πάντα την τυφλώνει.

Μάλιστα, την αγία ημέρα εορτής του Γέροντα Παϊσίου –να έχουμε την ευχή του– αναφέρθηκε και στο πρόσωπό του. Τον συνάντησα αρκετές φορές στο Αγιον Ορος και ίσως να γνωρίζω κάτι περισσότερο από την κατάπτωση του δυτικού κόσμου. Πάντως στην υπεροψία του λόγου κυματίζει η εμπάθεια κατά του ρωσικού έθνους.

Νοστης Ψαρρας


Δεκάλογο με προαπαιτούμενα του υπεύθυνου κολυμβητή δημοσίευσε η εφημερίδα του εν Αμβούργω Συλλόγου της Υγιεινής (Verein für Gesundheitspflege), που απαιτούν είναι αλήθεια πειθαρχία, και το εν λόγω κείμενο φιλοξένησε η «Εστία» σε ρεπορτάζ της εποχής (20/7/1886). «Το λουτρόν και το κολύμβημα εισίν ωφελιμότατα και εν καύσωνι και εν ψύχει». Και βεβαίως ο ευρωπαϊκός Νότος –και δη η Ελλάδα– αποτελεί πανίσχυρο θερινό μαγνήτη για όσους βάζουν πολύ ψηλά τον πήχυ αναψυχής. Στη φωτογραφία, ώσμωση λουομένων στην παραλία Αλίμου, με αλτρουιστική διάθεση για τη χρήση του θαλάσσιου ζωτικού χώρου. Τι πιο φυσικό να ακούγεται κάθε τόσο και λιγάκι η προτροπή: «Μπες, είναι τόσο ζεστό το νερό σήμερα».

Μη λούου ων συγκεκινημένος, έμπιπτε βιαίως εις το ύδωρ, βυθίζων πρώτην την κεφαλήν

Κύριε διευθυντά
Οπως λέει και ο θυμόσοφος λαός: «Ολα έχουν τον τρόπον τους». Τον καλό ή τον άσχημο. Τον σωστό ή τον λάθος. Ακόμα και οι πιο όμορφες και ευχάριστες ενασχολήσεις μπορούν να γίνουν με τρόπο εσφαλμένο και –ενίοτε– επικίνδυνο… Λόγω εποχής, την τιμητική τους έχουν πάλι τα θαλάσσια μπάνια (λουτρά) με τα πολλαπλά οφέλη τους σε επίπεδο υγείας, ευεξίας (well-being) και θετικής ψυχικής διάθεσης (το σημαντικότερο, ίσως!). Ομως, για να απολαύσουμε τις «χαρές της θάλασσας», πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί στην τήρηση κάποιων κανόνων ασφαλείας ώστε να μην τεθεί η ζωή μας «εις κίνδυνον απωλείας»…

Ενδιαφέρον θα είχε να δούμε πώς αντιμετώπισε το όλο θέμα μια εφημερίδα «της εποχής» κατά το απώτατο (δημοσιογραφικό) παρελθόν… Συγκεκριμένα, η «Εστία», πριν από περίπου 130 χρόνια, σε θερινό φύλλο της /20-07-1886), είχε φιλοξενήσει ένα σχετικό άρθρο το οποίο ανέφερε επί λέξει τα εξής:
«…η εφημερίς του εν Αμβούργω συλλόγου της Υγιεινής (Verein für Gesundheitspflege) δημοσιεύει τα επόμενα υγιεινά παραγγέλματα περί λουτρών:

•Μη λούου ων συγκεκινημένος!

•Επελθούσης σοι αιφνιδίας κακοδιαθεσίας, μη λούου!

•Μετ’ αγρυπνίαν και μεθ’ υπερβολικήν κόπωσιν μη λούου, αν μη πρότερον αναπαυθής επί τινας ώρας!

•Μη λούου μετά πολυφαγίαν ή πολυποσίαν!

•Μη μετάβαινε εις το λουτρόν ταχεί βήματι!

•Φθας εις το λουτρόν, εξέταζε το βάθος του ύδατος και την δύναμιν του ρεύματος.

•Αποδύου βραδέως και έμβαλλε σεαυτόν ταχέως εις το ύδωρ.

•Εμπιπτε βιαίως εις το ύδωρ, βυθίζων πρώτην την κεφαλήν, ή αν μη τολμάς ή μη δύνασαι να πράξεις τούτο, κατάδυε όλον το σώμα προς στιγμήν.

•Μη μένε μακρόν χρόνον εν τω ύδατι, μάλιστα αν μη είσαι δεινός κολυμβητής.

•Μετά το λουτρόν τρίβε το σώμα, ίνα ευκολύνης την κυκλοφορίαν του αίματος, ενδύου ταχέως και κίνει μετρίως το σώμα.

Τηρουμένων των ανωτέρω κανόνων, το λουτρόν και το κολύμβημα εισίν ωφελιμότατα και εν καύσωνι και εν ψύχει».

Δεν ξέρω τι έχει να διορθώσει ή/και να προσθέσει η σύγχρονη ιατρική σε όρους 2018…

Ιωαννης Μ. Μιχαλακοπουλος, Κυψέλη

Ο αιδέσιμος Ιωάννης Χιλλ

Κύριε διευθυντά
Στην «Κ» της 8-6-2018 γίνεται εκτεταμένη αναφορά στη γνωστή Σχολή Χιλλ, εις την οποίαν, νομίζω, φοιτούν και τα δύο τέκνα του πρωθυπουργού. Κατά σύμπτωσιν, την ιδίαν ημέραν, εις την φιλόξενη Παπαχαραλάμπειο Βιβλιοθήκη της Ναυπάκτου, βρήκα σε αθηναϊκή εφημερίδα της εποχής την «είδηση» της εκδημίας του Τζων Χιλλ. Πρωθυπουργός της χώρας ήταν ο Χαρ. Τρικούπης (7.3.1882 - 19.4.1885). Παραθέτω απόσπασμα της «είδησης».

ΑΙΩΝ, 22.6.1882 - Ο αιδέσιμος Ιωάννης Χιλλ απεβίωσε... υπερενενηκοντούτης, εκηδεύθη δε και ετάφη εν τω αγγλικώ νεκροταφείω... τον νεκρόν αυτού απεδόθησαν, δι’ ιδιαιτέρας αποφάσεως της κυβερνήσεως, αι τιμαί του Ταξιάρχου του Σωτήρος· [...] Πληθύς μεγάλη πολιτών, αμφοτέρων των φύλων και εκ των τα πρώτα φερόντων εν τη πολιτεία, συνόδευσαν την κηδείαν του λειψάνου του αειμνήστου ανδρός. [...] Το όνομα του Χιλλ συνδέεται αρρήκτως τη πνευματική αναπτύξει του ημετέρου Εθνους· διότι, από των πρώτων ημερών της ιδρύσεως του ελευθέρου Ελληνικού Κράτους, ο ανήρ ούτος καταλιπών της γεννησάσης αυτόν μεγάλης και ευδαίμονος πολιτείας της Νέας Υόρκης τας αναπαύσεις και ελθών εις την έρημον τότε και πλήρη ερειπίων Ελλάδα, αφοσιώθη επί πεντήκοντα έτη εις την διδαχήν φυομένην ελληνικών γενεών. Διά της αρίστης και σώφρονος πολιτείας και διδαχής αυτού, κατέκτησε την αγάπην και τον σεβασμόν πάντων· καίτοι δε εις άλλο ανήκων θρήσκευμα και πιστός εις τούτο, ουχ ήττον υπήρξεν ευλαβέστατος προς την επικρατούσαν εν Ελλάδι θρησκείαν, ουδέ την ελαχίστην εις προσηλυτισμόν απόπειρα ποιησάμενος· [...] εξεφώνισε λόγον... ο Δ. Πανταζής, άριστα γιγνώσκων τα του ανδρός, ο καθηγητής της Θεολογίας κ. Αναστάσιος Δ. Κυριακός... όπως ειδικώτερον γνωρίση ο Ελληνισμός τας προς το ημέτερον Εθνος επιφανείς υπηρεσίας του Χιλλ, επί ήμισυν αιώνα, και όπως αποτίσωμεν φόρον ευγνωμοσύνης τω φιλανθρώπω και φιλελλήνι ανδρί[...].

Αντωνης Ν. Βενετης, Μοναστηράκι Δωρίδος

Oδός αναμνήσεων και τα διόδια

Κύριε διευθυντά
Μετά πολλούς μήνες, πρόσφατα χάρηκα το ωραιότερο ταξίδι μου με Ι.Χ. στην ιδιαίτερη πατρίδα μου, στη μαγευτική Ναύπακτο - Επαχτο - Λεπάντο. Ανετη και υπέροχη διαδρομή μετά την ολοκλήρωση όλων των οδικών έργων της νέας εθνικής οδού, με υψηλές πράγματι προδιαγραφές και σύγχρονα πάρκινγκ. Χάρμα οφθαλμών πάντα η Γέφυρα Χαριλάου Τρικούπη, ανεπανάληπτο θαύμα τεχνολογίας, αρχιτεκτονικής και αισθητικής.

Ομως στον νέο, τεράστιο κυκλοφοριακό κόμβο στο Αντίρριο, μάταια αναζήτησα, κατά την επιστροφή μου, την επιγραφή «Αθήνα» μεταξύ άλλων προς διάφορες κατευθύνσεις. Τα ίδια και με αφετηρία το Αντίρριο. Η λέξη «Αθήνα», εκτός εντελώς απίθανης αβλεψίας μου, είναι ανύπαρκτη.
Και μια πρόταση σχετικά με τα διόδια. Η καταβολή τους σε σειρά σταθμών γίνεται είτε ηλεκτρονικά είτε με μετρητά χέρι χέρι ή μέσω αυτόματων μηχανημάτων. Ομως, το αντίτιμο των διοδίων, που διαφέρει από σταθμό σε σταθμό, το πληροφορείται ο οδηγός μόνον όταν φθάσει στο σημείο πληρωμής, βλέποντας φωτεινή ένδειξη κοντά στην μπάρα. Αλλά έτσι, δεν έχει τον απαιτούμενο χρόνο να προετοιμάσει έγκαιρα το ακριβές αντίτιμο, κάτι που γίνεται μπροστά στο ταμείο. Με τις συνακόλουθες βέβαια καθυστερήσεις, που δημιουργούν μεγάλο πρόβλημα, ιδίως σε περιόδους έντονης οδικής κυκλοφορίας.

Υπάρχει νομίζω λύση, απλή και αποτελεσματική. Να αναγράφεται το αντίτιμο των διοδίων σε ευανάγνωστες φωτεινές επιγραφές στη «γέφυρα» κάθε σταθμού πάνω από τα ταμεία, έτσι ώστε να διαβάζεται από κάποια απόσταση. Πρακτική λύση, εκτός αν, επειδή τα διόδια είναι πολλά και τσουχτερά, η προβολή των τιμών τους στα ύψη ερμηνεύεται από τους αρμοδίους ως αρνητική διαφήμιση! Συμπληρωματικά, κάθε φορά που κάνω αυτή τη διαδρομή έρχεται στη μνήμη μου το πρώτο και χειρότερο ταξίδι της ζωής μου. Το 1947, Ναύπακτο - Αθήνα για σπουδές, με την ανυπόφορη αγωνία του αγνώστου. Σηκωθήκαμε νύχτα, με οδηγό την Πούλια, γιατί δεν είχαμε ρολόι. Είχα μαζί μου τρία μεγάλα δέματα –με βιβλία, τρόφιμα και ρούχα– τα οποία λιμενεργάτες έβαλαν στο καΐκι με πληρωμή. Αλλη πληρωμή στον Ψαθόπυργο για να μου τα δώσουν, όπως προέβλεπε ο νόμος του Μεταξά!

Ακολούθησε ταξίδι με το τρένο –τον «μουντζούρη»–, δώδεκα ώρες μέχρι τον Πειραιά, όπου βγήκα κατάμαυρος. Συνολικά 16 ατελείωτες ώρες! Εκατοντάδες άλλα ταλαίπωρα ταξίδια μετέπειτα, με φορτηγά, λεωφορεία και Ι.Χ. Τώρα αρκούν μόνο 2-3 ευχάριστες ώρες με μεγάλη άνεση και ασφάλεια. Κατά τα άλλα, οι παλαιότεροι νοσταλγούν «τον παλιό, καλό καιρό», δηλαδή τα περασμένα νιάτα τους!

ΥΓ.: Στο πρώτο ταξίδι μου Ναύπακτο - Αθήνα, είχα μαζί μου και ένα άλλο βαρύ φορτίο. Τις μεσαιωνικές ιδεοληψίες, έπειτα από συστηματική και έντονη πλύση εγκεφάλου από τη νηπιακή μας ηλικία. Το πλήρωσα και το πληρώνω ακόμη, πολύ ακριβά, όπως όλος ο ελληνικός λαός!

Γρηγόρης Γ. Βαρελας, Οικονομολόγος , Απόφοιτος Ινστιτούτου ΕDI της World Bank Θρακομακεδόνες Αττικής

Η αλήθεια για τον Καψοκαλυβίτη

Κύριε διευθυντά
Διάβασα το ενδιαφέρον κείμενο («Κ», 16/5) του εξαίρετου συνεργάτη σας κ. Ηλία Μαγκλίνη «…εκ Κιουταχείας άθυμος…», αναφερόμενο στον βίο και την πολιτεία του πρίγκιπος Ανδρέου. Σας παρακαλώ να μου επιτρέψετε να το συμπληρώσω με δική μου τεκμηριωμένη πληροφόρηση. Ο κ. Η.Μ. εκθέτει τη γνώμη του βασιζόμενος, κυρίως, στις προσωπικές αφηγήσεις του πρίγκιπος που δεν έχουν επισήμως καταγραφεί, όπως και στο βιβλίο του «Δορυλαίον - Σαγγάριος 1921». Σημειώνων λοιπόν: Ο σύζυγος της βασίλισσας της Αγγλίας Ελισάβετ, πρίγκιπας Φίλιππος, είναι γιος του πρίγκιπα Ανδρέα της Ελλάδας και της Δανίας, γιου του βασιλέως Γεωργίου Α΄ και αδελφός του βασιλέως Κωνσταντίνου. Ο πρίγκιπας Ανδρέας φοίτησε στη Σχολή Ευελπίδων, όπου δεν διακρίθηκε για τις επιδόσεις του. Το κρίσιμο έτος 1921, με τον Μικρασιατικό Πόλεμο να μαίνεται, η κυβέρνηση Γούναρη επαναφέρει στον θρόνο τον βασιλέα Κωνσταντίνο, γαμπρό του Κάιζερ Γουλιέλμου, πράγμα που εξοργίζει τους συμμάχους της Αντάντ. Ο βασιλέας ονομάζει τον αδελφό του Ανδρέα υποστράτηγο, διοικητή XII Μεραρχίας, που μάχεται, χωρίς ο πρίγκιπας να έχει ουδεμία εμπειρία (Ιούλιος 1921). «Κάποιο μέλος της βασιλικής οικογένειας έπρεπε να λάβει μέρος στην εκστρατεία» ( Δ. Φωτιάδης), κατά την άποψη του βασιλέως, όπως σημειώνει ο κ.

Η.Μ. Οσο ακατάλληλο ή ανίκανο κι αν είναι, συμπληρώνω. Σε λίγους μήνες τον προάγει σε αντιστράτηγο, κάνοντας τον αρχιστράτηγο Παπούλα να βγάζει καπνούς από τις… μασχάλες, και τον διορίζει διοικητή του Β΄ Σ.Σ. Ο πρίγκιπας επέδειξε παντελή ανεπάρκεια, με επιπτώσεις.
Αλλα διέτασσε ο αρχιστράτηγος και άλλα έπραττε! Σε μία φάση εξέθεσε την πλευρά του Α΄ Σ.Σ. που υπέστη βαριές απώλειες. Εκανε και κάτι άλλο εξοργιστικό. Εδινε διαταγή να καίγονται τα χωριά απ’ όπου περνούσε το Σώμα. Γι’ αυτό ονομάστηκε Καψοκαλυβίτης. Του αφαιρείται η διοίκηση λόγω ανικανότητας και καταφανούς ανεπάρκειας (sic).

Επιστρέφει στην Ελλάδα. Μετά την κατάρρευση, συλλαμβάνεται (1922) και καταδικάζεται σε θάνατο για άρνηση εκτέλεσης διαταγών κ.λπ. Διεσώθη από επέμβαση των Αγγλων και η ποινή του μετετράπη σε ισόβια μόνιμη υπερορία (εξορία) και διαγραφή από τα μητρώα των αξιωματικών! Τη γλίτωσε φθηνά…
Κάνουμε ένα άλμα. 1934. Ο Κονδύλης, που από φανατικός βενιζελικός είχε μεταλλαχθεί σε βασιλόφρονα, τον αποκαθιστά! Ξανά αντιστράτηγος του ένδοξου Ελληνικού Στρατού ο πρίγκιπας. Σε λίγο, επαναφέρεται στον θρόνο και ο Γεώργιος Β΄. Ο υπέργηρος τ. αρχιστράτηγος Παπούλας καταδικάζεται σε θάνατο και εκτελείται, λόγω αμφισβητούμενης συμμετοχής του στο κίνημα του ’35. Θυμόμαστε ποιος ήταν ο Παπούλας. Τυχαίο;

Το καλύτερο σας φύλαξα τελευταίο: όταν ο Ανδρέας παύθηκε από τον Παπούλα, έστειλε ένα γράμμα στον Ιωάννη Μεταξά (12/12/21) με το οποίο εκφράζει το μίσος του κατά των Ελλήνων Μικρασιατών και εύχεται νίκη του Κεμάλ! Γράφει ο άθλιος: «Θα άξιζε να παραδοθεί η Σμύρνη στον Κεμάλ και τους Τούρκους και να πετσοκόψουν όλους αυτούς τους αχρείους» (sic), ημερ. Ιωάννη Μεταξά.

Εκτοτε ο βασιλιάς Γεώργιος περιέφερε στις τελετές τον Ανδρέα. Αν ρίξετε μια ματιά στον «Φιλίστορα» της «Καθημερινής», θα δείτε… «Στην τελετή παρέστη η Α.Μ. ο βασιλεύς συνοδευόμενος από την ΑΒΥ πρίγκιπα Ανδρέα». Ούτε ίχνος τσίπας όταν στη χώρα βρίσκονται 1,5 εκατ. πρόσφυγες της Μ. Ασίας και αρκετά Ελληνόπουλα είχαν αφήσει τα κόκαλά τους στον Σαγγάριο από τις «τσαχπινιές» του πρίγκιπα. Αυτά τα ολίγα.

Το ότι ο πρίγκιψ - σωματάρχης κατηγορεί, στο βιβλίο του, τον αρχιστράτηγο Παπούλα ως αδαή στα στρατιωτικά, του ιδίου όντος μεγάλης φυσιογνωμίας, δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη. Ο Παπούλας ήταν πολέμαρχος - μαχητής του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897, των Βαλκανικών και του μακεδονικού μετώπου κ.λπ. Επιπλέον, τότε, εκλεκτός της κυβέρνησης και του παλατιού. Προέτασσε, όμως, το καθήκον.

Κωνσταντινος Π. Φραγκος, Υπ/γος ε.α., αναλυτής Αμυντικών Θεμάτων, συγγραφέας

Σελίδες δόξας, ιστορίας στο γήπεδο του ΠΑΟ

Κύριε διευθυντά
Ο Παναθηναϊκός, ο δημοφιλέστερος αθλητικός σύλλογος της Ελλάδας, βρίσκεται εδώ και αρκετόν καιρό σε δύσκολη κατάσταση. Σήμερα υπάρχει κάποια προοπτική διάσωσης του ιστορικού συλλόγου με κεφάλαια προερχόμενα από την Απω Ανατολή, σύμφωνα με πληροφορίες που βλέπουν το φως της δημοσιότητας.
Ως προς το θέμα της έδρας του ιστορικού συλλόγου, επιτρέψτε μου μια σύντομη ενημέρωση και πρόταση.

• Το γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας αποτελεί τη φυσική-ιστορική έδρα του συλλόγου, από την ίδρυσή του μέχρι σήμερα.

• Το γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας χαρακτηρίζεται από τα εξής στοιχεία: α. Υπήρξε για μισόν αιώνα η αποκλειστική έδρα της Εθνικής Ομάδας Ποδοσφαίρου. β. Στο γήπεδο έχουν αγωνισθεί οι μεγαλύτεροι Ευρωπαίοι ποδοσφαιριστές (προπολεμικά και μεταπολεμικά). γ. Είναι το πρώτο γήπεδο στην Ελλάδα, που κατασκευάστηκε αποκλειστικά για ποδόσφαιρο. δ. Είναι το πρώτο γήπεδο στο οποίο κατασκευάστηκε ξύλινη εξέδρα, εξέδρα από οπλισμένο σκυρόδεμα, χλοοτάπητας και προβολείς για νυκτερινά παιχνίδια. ε. Για πρώτη φορά, φίλαθλοι που συνηθίζουν να κάθονται στην ίδια περιοχή, δημιούργησαν ιδιαίτερο σύλλογο (Θύρα 13).  στ. Είναι το μοναδικό γήπεδο στην Ελλάδα, όπου έχουν αγωνισθεί ως ποδοσφαιριστές ο Πελέ και ο Φέρεντς Πούσκας.  ζ. Είναι το μοναδικό γήπεδο στην Ευρώπη, όπου ηττήθηκε η Σάντος του Πελέ (από τον Ολυμπιακό).  Για όλους αυτούς τους λόγους το γήπεδο αυτό πρέπει να χαρακτηρισθεί «διατηρητέο μνημείο του ποδοσφαίρου στην Ελλάδα».

• Το Ολυμπιακό Στάδιο στο Μαρούσι δεν μπορεί να αποτελέσει μελλοντική έδρα της ΠΑΕ για τους εξής λόγους: α. Ο στίβος είναι μακριά από τις κερκίδες των θεατών, επειδή παρεμβάλλονται οι διάδρομοι των αγώνων δρόμου. Ετσι, η ομάδα αγωνίζεται σχεδόν σε «ουδέτερο» γήπεδο.
β. Υπάρχουν παραδείγματα μεγάλων ποδοσφαιρικών ομάδων (Μπάγερν, Αγιαξ) που αρχικά αγωνίστηκαν στα Ολυμπιακά Στάδια (Μονάχου, Αμστερνταμ), αλλά μετά αναγκάστηκαν να κατασκευάσουν δικά τους γήπεδα. γ. Ας μνημονεύσω την άποψη του Απόστολου Νικολαΐδη, ο οποίος μου είπε επί λέξει: «Ο Παναθηναϊκός χρειάζεται γήπεδο όχι στάδιο. Επαναλαμβάνω όχι στάδιο».

• Η λεγόμενη «διπλή ανάπλαση». Είναι εις βάρος της Αθήνας, της περιοχής των Αμπελοκήπων, του ποδοσφαίρου και του Παναθηναϊκού. Οι λόγοι είναι πολλοί και έχουν κατά το παρελθόν δημοσίως αναλυθεί («Κ», Γράμματα Αναγνωστών, 10-09-2005, 03-02-2011).

• Μπορεί ο Παναθηναϊκός να αποκτήσει ένα σύγχρονο αθλητικό κέντρο που θα στεγάζει όλα τα τμήματά του (ποδόσφαιρο, μπάσκετ, κολύμβηση, στίβος, ερασιτεχνικά τμήματα); Ναι, μπορεί. Η λύση υπάρχει. Ο νόμος 1515/1985 «Ρυθμιστικό σχέδιο και πρόγραμμα προστασίας περιβάλλοντος της ευρύτερης περιοχής της Αθήνας» (άρθρο 15, παρ. 2. 3δ) προβλέπει τη «δημιουργία συστήματος μεγάλων πόλων αναψυχής, αθλητισμού και πολιτιστικών λειτουργιών που εξυπηρετούν ολόκληρη την έκταση της πόλης… Στο Γουδί, στην έκταση Δήμου Αθηναίων και Ζωγράφου».

Το νέο αθλητικό κέντρο του Παναθηναϊκού πρέπει να κατασκευασθεί στο Γουδί, διότι: α) δεν χρειάζεται τροποποίηση του υπάρχοντος ρυθμιστικού σχεδίου της Αθήνας, β) θα προσελκύσει στον αθλητισμό τους νέους της ευρύτερης περιοχής, η οποία σήμερα στερείται κατάλληλων αθλητικών χώρων, και γ) η περιοχή απέχει μόνον 1.700 μέτρα από την ιστορική έδρα του Παναθηναϊκού.

Ελπίζω οι νέοι ιδιοκτήτες της ΠΑΕ να εξετάσουν την πρόταση αυτή και να δημιουργήσουν ένα πρότυπο αθλητικό συγκρότημα για όλα τα τμήματα του συλλόγου.

Κώστας Γ. Τζαμουζάκης, Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ, μέλος του Παναθηναϊκού Α. Ο.

Ο Στέφανος Δουσάν, ο Εβλιά Τσελεμπή κ.ά.

Κύριε διευθυντά
Επιτρέψτε μου να αναφερθώ στο άρθρο του αξιότιμου συνεργάτη σας κ. Νίκου Μαραντζίδη, με τίτλο «Το ονοματολογικό και ο αναπόδραστος δρόμος», στο φύλλο της έγκριτης «Καθημερινής» σας της 17/6/2018. Θεωρώ εντελώς ατυχή τον αφορισμό του κ. Μαραντζίδη (απορώ και πώς τόλμησε να τον γράψει!) «όποιος εμποδίζει τη λύση παίζει... το παιχνίδι των αντιπάλων της Δύσης». Οχι! κ. Μαραντζίδη, δεν ανήκω στις «υποκριτικές ελίτ» (όπως γράφετε στο άρθρο σας) ούτε και η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων πολιτών επίσης, που δεν δέχεται αυτή τη συμφωνία, δέχεται όμως το «ανήκομεν εις την Δύσιν (αλλά όχι να δίνουμε ακρίτως ό,τι μας ζητούν οι δυτικοί, για τους δικούς τους λόγους και συμφέροντα...) και θα ήθελε και λύσιν η οποία (Ναι!) θα έπρεπε να είχε δοθεί προ πολλού, αλλά ποιος φταίει γι’ αυτό; Μήπως η αδιαλλαξία των Σκοπιανών να μη θέλουν τροποποίηση του Συντάγματος, την εξάλειψη του αλυτρωτισμού κ.λπ.;
Είχα την ευκαιρία «εξ αφορμής» άλλου δημοσιεύματος του κ. Μαραντζίδη να γράψω ότι τον γνώρισα, το πρώτον, από το βιβλίο του «Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας» και από τα «Εμφύλια πάθη» που εξέδωσε με τον κ. Καλύβα και σχημάτισα την εντύπωση ότι παρουσιάζει αντικειμενική θεώρηση των πραγμάτων. Εκτοτε τον διαβάζω προσεκτικά στην «Καθημερινή». Εάν τελευταία, όπως διαπιστώνω, συμπορεύεται με την κυβέρνηση στον δρόμο των όποιων καταστροφικών αποφάσεών της, είναι δικαίωμά του, αλλά για να επανέλθω στο θέμα της συμφωνίας (όπου ο κ. Ζάεφ πέντε φορές αναφέρθηκε σε «Μακεδόνες» και είπε «μακεδονικός και ελληνικός λαός»), ερωτώ τον κ. Μαραντζίδη (γιατί πιστεύω ότι έχει διαβάσει περισσότερη ιστορία από μένα): Πού είδε γραμμένη στην ιστορία «Μακεδονική εθνότητα» την οποία δίνουμε τώρα εμείς στους Σκοπιανούς;

Θα μακρηγορήσω λίγο για να αναφέρω ενδεικτικώς μερικά ιστορικά ντοκουμέντα: 1) Στους βυζαντινούς χρόνους ο όρος Μακεδονία είχε απλώς γεωγραφική έννοια. 2) Ο Σέρβος Στέφανος Δουσάν στέφθηκε αυτοκράτορας Σέρβων, Ρωμαίων, Βουλγάρων και Αλβανών. Αν υπήρχε αυθύπαρκτη μακεδονική εθνότητα δεν θα είχε προστεθεί; 3) Στο Αγιον Ορος υπάρχουν μονές ελληνικές, σερβικές, βουλγαρικές, ρουμανικές και ρωσικές. Γιατί δεν υπάρχει και μία μακεδονική; 4) Στα χρόνια της τουρκικής διοικήσεως (περίπου 500) οι πληθυσμοί που κατοικούν στο γεωγραφικό διαμέρισμα Μακεδονία αναγράφονται ως: Ρουμή Γιουνάν (Ελληνες), Μπουλγκάρ (Βούλγαροι), Σερμπ (Σέρβοι), Ουλάχ (Βλάχοι), Ερμέν (Αρμένιοι), Γιαχουντί (Εβραίοι). Πουθενά δεν αναφέρεται ο όρος «Μακεντόν» ως υποδηλωτικό εθνότητος. 5) Ο Τούρκος περιηγητής Εβλιά Τσελεμπή το 1669 ταξίδεψε στη Μακεδονία και μίλησε με τους πληθυσμούς της: Τούρκους, Ρουμ (Ελληνες), Βούλγαρους, Αλβανούς. Δεν διέκρινε όμως καμία μακεδονική εθνότητα.

Δημητριος Κολετσος, Συγγραφέας - Λαογράφος

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ