Γράμματα Αναγνωστών

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Γραμματα Aναγνωστων

Παιδεία έχουν πολλοί, αλλά ηθοπαιδεία;

Κύριε διευθυντά
Με ευχάριστη έκπληξη διάβασα στην «Καθημερινή» για τη δημιουργία-συγκρότηση της κίνησης παιδείας «Ηθοπαιδεία». Την ιδέα αυτή εξ ενστίκτου συνέλαβα από τότε που διορίστηκα δάσκαλος και προσανατόλισα έκτοτε τις παιδαγωγικές μου ενέργειες προς επίτευξη αυτού του στόχου, την παιδεία ήθους, που θεωρώ και της εκπαίδευσης βάση.

Ιδιαίτερα πρότεινα, η δημιουργία ήθους να περάσει μέσ’ από τα «Αναγνωστικά» (τότε), βιβλία «Η γλώσσα μου» (σήμερα), με ιδέες ηθικής κατεύθυνσης.

Οι ιδέες αυτές δεν είναι απεριόριστες (απεριόριστοι είναι οι τρόποι αισθητοποίησης με παραστατικό, παιδοκεντρικό ενδιαφέρον), είναι δυνατό να προβλεφτούν και να μετρηθούν και να αναζητηθούν μέσα στα κείμενα της λογοτεχνίας (είναι νόμιμες παιδαγωγικά οι διασκευές και συντομεύσεις), ή να γραφούν, προγραμματικά, νέα.
Ενα παράδειγμα: Η ιδέα της μοναδικότητας του ατόμου δεν είχε επισημανθεί και δεν είχε άρα διδαχτεί τουλάχιστον στο δημοτικό σχολείο. Εισήχθη μ’ ένα χαλαρό ποίημα το 1981 στο βιβλίο της Α΄ Η ΓΛΩΣΣΑ ΜΟΥ και αξιοποιήθηκε από τους δασκάλους ποικιλοτρόπως, ακόμη και σαν τραγούδι. Και μια προσωπική (ας μου συγχωρηθεί, παρακαλώ) αναφορά: Δυο βιβλία μου με ποιήματα για παιδιά –βραβεύτηκαν, μελοποιήθηκαν, 11 πέρασαν στα βιβλία του δημ. σχολείου– σ’ αυτή την ιδέα στηρίζονται. Το ίδιο και τα πρόσφατα βιβλία μου «Εφηφος» και «Είπε ο Δάσκαλος».

Κωστας Καλαπανιδας, Αργυρούπολη

Μη λιθοβολείτε τους συνταξιούχους

Κύριε διευθυντά
Επιτέλους εντοπίσθηκε ο υπεύθυνος της χρεοκοπίας της χώρας. Οικονομικός συντάκτης της εφημερίδας σας ανέφερε ότι σε ορισμένο χρονικό διάστημα για τους συνταξιούχους δαπανήθηκαν 200 δισ. και έπειτα από μια εβδομάδα ανακάλυψε άλλα 50 δισ. Διακεκριμένη οικονομολόγος αναφέρει τρεις συγκεκριμένους λόγους για τους οποίους επιβάλλεται η περικοπή των συντάξεων. Μεταξύ των λόγων αναφέρει και λόγους αλληλεγγύης μεταξύ γενεών. Μήπως για λόγους κοινωνικής αλληλεγγύης θα πρέπει να κατέβουν στα 400 ευρώ μηνιαίως; Αποσιωπούν όμως όλοι, όχι μόνο τις αιτίες που οδήγησαν τη χώρα σε αυτή την κατάσταση, αλλά και κάποια δευτερεύοντα μέτρα, τα οποία θα αποτελούσαν ένα δείγμα καλής θέλησης των κυβερνήσεων και συμμετοχής τους στα δεινά του λαού. Δεν ξεδίψασε ο στρατός του Μ. Αλεξάνδρου με την άρνησή του να πιει ο ίδιος νερό. Εμψύχωσε όμως το παράδειγμά του. Μέχρι το 1981 οι ανώτατοι άρχοντες της χώρας δεν διέθεταν κρατικά αεροπλάνα. Οι βουλευτές δεν είχαν Ι.Χ. αυτοκίνητα. Ο αείμνηστος Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κ. Τσάτσος σε ένα ταξίδι του στο εξωτερικό για κρατική υπόθεση, αρνήθηκε την καταβολή του εισιτηρίου της συζύγου του από το κράτος.

Αντί του καλού παραδείγματος εξακολουθούμε να έχουμε μια πολυτελέστατη και πολυπληθή κομματική διοίκηση. Πώς να πάρει αποφάσεις μια χώρα με έναν λόχο υπουργούς και ένα σύνταγμα παρατρεχάμενους; Γνωρίζω ότι εδώ που φτάσαμε η περικοπή θα γίνει και ίσως είναι πολύ μεγαλύτερη από την αναμενόμενη. Το να ζητάει κανείς να μην περικοπούν οι συντάξεις, είναι και ανεδαφικό και μάταιο. Ενα μεγάλο μέρος των συνταξιούχων του Δημοσίου, κυρίως υπερήλικες, δουλέψαμε πολλά χρόνια μόνον για τον άρτο τον επιούσιο, με την ελπίδα για μια αξιοπρεπή σύνταξη στα γεράματά μας.

Το κύριο μέρος της σύνταξης των συνταξιούχων του Δημοσίου δεν ήταν ανταποδοτικό αλλά καταβαλλόταν από το Δημόσιο. Μόνον η επικουρική ήτο ανταποδοτική. Αντί του λίθου του αναθέματος που μας εκτοξεύουν, ζητάμε λίγο σεβασμό. Ας στρέψουν αλλού τα πυρά τους. Ας τα στρέψουν προς όλους αυτούς που κυβερνούν τη χώρα από το 1981 και έπειτα.

Με όλα αυτά που γράφονται εναντίον μας βρισκόμαστε σε χειρότερη θέση από τους κατοίκους ενός μικρού νησιού του Αιγαίου, στο οποίο όταν κινδύνευαν από λιμό, συγκέντρωναν όλους τους ηλικιωμένους του νησιού, τους πρόσφεραν φαγοπότι και μετά τους εκτελούσαν. Τουλάχιστον εκείνοι δεν ζούσαν τον εξευτελισμό που αναμένει όλους εμάς.

Θεοδωρος Καντζαβελος, Τρίπολη

Περί απαρτισμού ενιαίας γλώσσας

Κύριε διευθυντά
Διάβασα με πολύ μεγάλο ενδιαφέρον τις απόψεις, τις επισημάνσεις και τις ανησυχίες του προέδρου της Ακαδημίας Αθηνών κ. Αντώνη Κουνάδη για την ελληνική γλώσσα, την ιστορία και την παιδεία. Διάβασα επίσης στο φύλλο της 5ης Ιουλίου της «Καθημερινής» την επιστολή του αναγνώστη της «Καθημερινής» Θ. Βουδικλάρη περί μη ταύτισης με τη δημοτική της νεοελληνικής γλώσσας που καθιέρωσε ο Ν. 309/1976 (του Γεωργίου Ράλλη) ως επίσημης γλώσσας της Ελληνικής πολιτείας.
Επί του θέματος αυτού επιθυμώ να προσθέσω τα ακόλουθα:

Βεβαίως και δεν ταυτίζεται η καθιερωθείσα με τον νόμο αυτό γλώσσα με τη «δημοτική», όπως τουλάχιστον την εννοούν πολλοί ακραίοι δημοτικιστές είτε πρόκειται για ανθρώπους της διανόησης είτε όχι. Αλλωστε η «δημοτική» ως γλώσσα δεν είναι αυτόνομη αλλά έκφανση της μιας, ενιαίας και διαχρονικής ελληνικής γλώσσας, η οποία ομιλείται και γράφεται τέσσερις περίπου χιλιετίες καλλιεργούμενη, εξελισσόμενη και διαρκώς διαμορφούμενη.  Διότι από τη «δημοτική» λείπει το βασικότερο στοιχείο που θα την καθιστούσε αυτοτελή γλώσσα, ότι δεν είναι, ενώ θα έπρεπε, φορέας ενός ιδιαίτερου πολιτισμού, πράγμα που συμβαίνει, κατά τον Στέλιο Ράμφο, μόνο με την ελληνική γλώσσα. 

Θα πρέπει επομένως, αφού λάβουμε υπ’ όψιν μας ότι οι γλώσσες καθιερώνονται μεν από τα αρμόδια όργανα μιας πολιτείας ουδέποτε όμως καθορίζεται να ακολουθούμε κατά τη χρήση της γλώσσας μας τους εξής περίπου γλωσσικούς και γραμματικούς κανόνες.

1. Να μη διστάζουμε να χρησιμοποιούμε στη γραπτή και την προφορική γλώσσα όρους και λέξεις της λόγιας ή και της αρχαίας εκτός εάν υπάρχει προς αντικατάστασή τους νεοελληνική λέξη με την ίδια καλαισθησία (π.χ. η λέξη οπισθοδρόμηση είναι ανεπίτρεπτο να αντικαθίσταται από τη λέξη «πισωγύρισμα»!). 2. Να μην επιχειρούμε να ταυτίσουμε τη χρησιμοποιούμενη γλώσσα με τη «γλώσσα του λαού», ούτε τη γραπτή γλώσσα με την καθομιλουμένη (με ιδιαίτερη προσοχή όταν η γραπτή γλώσσα αφορά επιστημονικά κείμενα). 3. Να δεχόμεθα την πολυτυπία και τη διατήρηση γραμματικών τύπων της λόγιας γλώσσας όταν η αντικατάστασή τους με νεοελληνικούς είναι αδύνατη ή γλωσσικώς κωμική. Π.χ. δεν μπορώ να καταλάβω γιατί η λέξη «δεδομένο» που περιέχει τη συλλαβική αύξηση θα πρέπει να αντικατασταθεί με τη λέξη «δοσμένο» και η λέξη «τεταμένη» (κατάσταση) στις ειδήσεις με τη λέξη «ταμένη»! (Επί του θέματος βλέπετε και σύγγραμμα Γεωργίου Μπαμπινιώτη «Ελληνική Γλώσσα: παρελθόν, παρόν και μέλλον», καθώς και σύγγραμμα Στέλιου Ράμφου «Ελευθερία και γλώσσα».) 4. Θα πρέπει εν τέλει να υιοθετήσουμε την άποψη που υπεστήριζε ο γλωσσολόγος Γεώργιος Χατζηδάκης «ότι θα πρέπει να επέλθει βαθμιαίως σύνθεση των δυο γλωσσικών τύπων (εκφάνσεων) της μιας και μόνης ελληνικής γλώσσας (δημοτικής-λόγιας) και απαρτισμός κοινής ενιαίας γλώσσας…

Ανδρέας Λιανέρης, Επίτιμος δικηγόρος Ηρακλειο

Του Αισώπου (βεβαίως) όχι του Θουκυδίδη

Κύριε διευθυντά
Σε επιστολή του (3/8) ο κ. Γ. Τρανταλίδης, αγανακτισμένος (και δικαίως) για το νεοελληνικό πολεοδομικό χάος, επικαλείται (ελαφρώς παραλλαγμένη) την αρχαία ρήση, «των οικιών υμών εμπιπραμένων αυτοί άδετε», την οποία και προσγράφει στον Θουκυδίδη. Πρόκειται για λάθος. Η ρήση δεν ανήκει στον μέγα ιστορικό, αλλά σε μύθο του Αισώπου, υπό την επιγραφή «Κοχλίαι». Κατά τον μύθο, ο γιος ενός γεωργού, καθώς έψηνε τα σαλιγκάρια του και τα άκουγε να τσιρίζουν, είπε: «Πανάθλια πλάσματα, τα σπίτια σας καίγονται κι εσείς τραγουδάτε;» Ο μύθος, στο αρχαίο κείμενο, συνοδεύεται από το απαραίτητο επιμύθιο: «Ο μύθος δηλοί, ότι παν το παρά καιρόν δρώμενον επονείδιστον» («ο μύθος διδάσκει ότι οποιοδήποτε πράγμα δεν γίνεται στην ώρα του είναι αξιοκατάκριτο»).

Γεώργιος Α. Χριστοδούλου, Ομότ. καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών
 

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ