Η ΕΡΩΤΗΣΗ

Γιατί δεν είμαι στο instagram;

ΠΑΥΛΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

Για να εξηγήσω γιατί αποστρέφομαι το instagram, θα πρέπει πρώτα να μιλήσω για το facebook. Προ ημερών, το facebook με ενημέρωσε ότι έκλεισαν δέκα χρόνια από τότε που έφτιαξα το προφίλ μου. Προτού παραφρονήσω σκεπτόμενος τις χιλιάδες ώρες που έχω χάσει στον υπολογιστή και στο κινητό μου μπροστά στο συγκεκριμένο αυτό μέσο κοινωνικής δικτύωσης, προσπάθησα να θυμηθώ τις ημέρες του 2008 που μπήκα στο facebook, πιστεύοντας ότι χάρη στην επαναστατική αυτή τεχνολογία θα πολλαπλασιάσω τις πιθανότητες για μοιραίες γνωριμίες. Ενθουσιώδης τριανταπεντάρης καθώς ήμουν, σκεφτόμουν ότι, για να κάνεις 100 σπουδαίες γνωριμίες (!) μέσα από παρέες, χρειάζονται πάνω από πενήντα χρόνια καθημερινών εξόδων –κάτι πρακτικά αδύνατον!– ενώ με τη στοχευμένη δράση που εξασφαλίζει το θαυματουργό facebook γλιτώνεις εκατομμύρια ώρες πλήξης στα υπερεκτιμημένα μπαράκια της πρωτεύουσας, προτού απορρίψεις το 99,99% της ανθρωπότητας. 

Γρήγορα προσγειώθηκα στη συνειδητοποίηση ότι αυτές οι «μοιραίες» επαφές αποδεικνύονται ακόμα περισσότερο ανώφελες από τις λίγες ταπεινές γνωριμίες της πραγματικής ζωής. Άλλωστε, στην Αθήνα της τελευταίας δεκαετίας έχουν αυξηθεί σε ενοχλητικό βαθμό οι άνθρωποι των οποίων η σχέση με την πραγματικότητα σφραγίζεται από κάθε λογής διαταραχές. Η δεύτερη συνειδητοποίηση είναι ότι η ενασχόληση με το facebook ισοδυναμεί με την εθιστική αναζήτηση της στιγμιαίας επιβεβαίωσης. Αντί να πάρεις επιβεβαίωση (δηλαδή έκκριση ντοπαμίνης στον εγκέφαλο) χτίζοντας πραγματικές σχέσεις ή δημιουργώντας κάτι δύσκολο και στέρεο με τη δουλειά σου, μπαίνεις στο facebook, πετάς μια χαζομάρα και έρχεται αμέσως η επιβεβαίωση (like) και η διάδραση (comments). Μετά από λίγο καιρό, όχι μόνο στομώνει το μυαλό από την τόση χαζομάρα, αλλά φλομώνεις και από τη στοχευμένη διαφήμιση, αφού το facebook έχει ήδη πουλήσει το προφίλ σου σε κάθε λογής διαφημιζομένους. «Όταν κάτι είναι δωρεάν, τότε το εμπόρευμα είσαι εσύ», λένε οι αναλυτές του internet και έχουν απόλυτο δίκιο. 

Η εμπειρία του facebook, από το οποίο ομολογώ ότι δεν έχω καταφέρει να ξεκολλήσω εντελώς, με έκανε να αποφύγω συστηματικά οποιαδήποτε σχέση με το instagram. Τι είναι το instagram; Όπως έχω καταλάβει, είναι ένα facebook χωρίς κουβεντολόι, μόνο με φωτογραφίες, μόνο με φρέσκο μικροαστικό ναρκισσισμό. Μια καλύτερα καλυμμένη ιστοσελίδα γνωριμιών (μου λένε ότι γίνεται χαμός στα μηνύματα...), που σε συνδυασμό με το facebook και το twitter καταλήγει να υποκαθιστά την πραγματική ζωή. Ζεις εγκλωβισμένος μέσα στα σκουπίδια της Σίλικον Βάλεϊ, μέσα σε συστήματα βιολογικού και ψυχολογικού εθισμού που συγκρίνονται από τους ειδικούς με το κάπνισμα και τα ναρκωτικά (!), μέσα σε μηχανισμούς που παρακολουθούν τη ζωή μας (βάλε μέσα και το Google) και τη μοσχοπουλάνε σε διαφημιστές και σε πολιτικούς απατεώνες όπως ο Τραμπ, οι Άγγλοι του Brexit και άλλοι πιο κοντά σ’ εμάς... Στη συνέχεια μας περιλαβαίνουν κάθε λογής τρολ και μας παγιδεύουν με στοχευμένα ψυχολογικά δόκανα, προκειμένου να κατευθύνουν όχι μόνο την καταναλωτική μας δυναμική, αλλά και τις πολιτικές μας επιλογές. 

Όσο για τις «μοιραίες γνωριμίες», σύντομα καταλαβαίνεις ότι ισχύει το εξής: Η γνωριμία, φιλική ή ερωτική, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προϋποθέτει ότι τα πρόσωπα που θα γνωριστούν αφιερώνουν αρκετό χρόνο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (γιατί, αλλιώς, πώς θα γνωριστούν;). Όμως, η αφιέρωση χρόνου στα social media συνήθως είναι σύμπτωμα ότι κάτι δεν πάει καλά. Μόλις γνωρίσεις δηλαδή το «αστέρι του instagram», θα αρχίσεις να υποψιάζεσαι τις διαταραχές που κουβαλάει. Εν ολίγοις, μέσα από το instagram και τα άλλα sites θα κάνεις κάμποσες γνωριμίες, που θα είναι στην καλύτερη περίπτωση κωμικοτραγικές και στη χειρότερη πραγματικά μοιραίες, ενώ θα έχεις σπαταλήσει πάνω από δύο ώρες την ημέρα, δηλαδή πάνω από έναν μήνα τον χρόνο.        ■

Περιοδικό "Κ"

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ