Μπάμπης Παπαδημητρίου ΜΠΑΜΠΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Παγίδα στασιμότητας

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: ΚΑΤ' ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΝ

Ο​​ι οικονομολόγοι χαρακτηρίζουν την πορεία της οικονομίας μετά μια μεγάλη κρίση χρησιμοποιώντας τρία γράμματα του λατινικού αλφαβήτου. Σκεφτείτε ένα διάγραμμα δύο διαστάσεων. Στο κάτω μέρος, στον άξονα «χ» που λέγαμε στο σχολείο, έχουμε τον χρόνο που παρέρχεται, τις χρονιές βύθισης στην κρίση και την περίοδο εκτόνωσης και, αν αυτό συμβεί, ανόρθωσης. Στο αριστερό μέρος, καθέτως, στον άξονα «ψ», μετράμε την εξέλιξη του εθνικού εισοδήματος.

Σε κάθε έτος αντιστοιχεί ένα σημείο που δείχνει το επίπεδο του ΑΕΠ της καθεμιάς χρονιάς. Αν ενώσουμε μεταξύ τους τις «κουκκίδες», θα δούμε την κρίση να διαγράφεται ως μια πτωτική γραμμή. Αυτό συνέβη μεταξύ 2008 και 2013. Τότε σταμάτησε η κατρακύλα. Η πτώση ήταν τραγική. Αν θεωρήσουμε ότι το 1999 –που είναι η χρονιά πραγματικής εκκίνησης της Ευρωζώνης και για μας και για όλα τα άλλα κράτη-μέλη– το εισόδημά μας ήταν ίσο με τον δείκτη στο «100», το 2008 η Ελλάδα είχε φτάσει το ΑΕΠ της στον δείκτη «140». Που σημαίνει ότι αυξήθηκε σε μία δεκαετία κατά 40%! Η επίδοση ήταν πράγματι πολύ καλή, σχεδόν εξωπραγματική, πλην όμως είναι συγκεκριμένη και αληθινή γιατί έτσι ακριβώς συνέβησαν τα πράγματα. Τη χρονιά που γύρισε η συγκυρία και ήρθε ώς εμάς η μεγάλη, παγκόσμια, χρηματοοικονομική κρίση, ήμασταν πολύ πλουσιότεροι.

Τι συνέβη μετά; Οι οικονομολόγοι χρησιμοποιούν τα γράμματα «V», «U» και «L» για να περιγράψουν την έξοδο από την ύφεση. Το πρώτο γράμμα δείχνει μια πραγματική νίκη. Πέσαμε, εντάξει, πολύ ίσως, αλλά σηκωνόμαστε και το κάνουμε με ρυθμό και συνέχεια. Δεν είναι αυτή η περίπτωσή μας.

Η άλλη πορεία εξόδου από την κρίση είναι όταν μετά την πτώση μένουμε για λίγον καιρό σε μια στασιμότητα με πολύ ελαφρά βελτίωση. Μετά όμως την αρχική δυσκολία, η ανάκαμψη έρχεται σφριγηλή, σχεδόν εντυπωσιακή, όπως απεικονίζεται με μια καμπύλη που κινείται σχεδόν κάθετα στον άξονα του εισοδήματος που ξανακερδίζουμε.

Η τρίτη εκδοχή είναι η χειρότερη. Η πτώση ακολουθείται από περίοδο στασιμότητας. Με άλλα λόγια, απλώς σταματάει κάπου η κατολίσθηση και η χώρα μένει εκεί, στο «πάτωμα», με την ελπίδα ότι δεν θα πέσει παρακάτω. Η Ελλάδα διαγράφει, μετά το 2015, αυτή την τρίτη και χειρότερη καμπύλη.

Οι εκτιμήσεις που θα γίνουν για την εξέλιξη του ΑΕΠ στο β΄ εξάμηνο του έτους δεν είναι, δυστυχώς, ευνοϊκές. Οχι μόνον το πραγματικό ΑΕΠ δεν θα αυξηθεί με ρυθμό ανώτερο του 2%, αλλά ήδη οδηγείται προς το 1,5%. Επίδοση που θα βάλει ακόμη μία κουκκίδα στο σχήμα L, δηλαδή στην παγίδα στασιμότητας. Αν αυτό επιβεβαιωθεί, η ανησυχία της οικονομικής άπνοιας που ταράζει την ψυχολογία της αγοράς θα μετατραπεί σε εφιάλτη.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ