ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

O κατώτατος μισθός δεν πρέπει να αυξηθεί πάνω από 1%

ΚΩΣΤΑΣ ΜΗΛΑΣ*

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Οικονομία

Μετά και την καθαρή, κατά τον κ. Τσίπρα, έξοδο από τα μνημόνια, η κυβέρνηση επανέρχεται στο θέμα αύξησης του κατώτατου μισθού από τα 586 ευρώ σήμερα. Το συγκεκριμένο θέμα αναμένεται να τεθεί από τον κ. Τσίπρα τόσο στη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ) όσο και στις επερχόμενες διαπραγματεύσεις με την τρόικα. Αγνοώ το μη συμβατό και βεβαίως οξύμωρο της καθαρής εξόδου με το ότι η τρόικα συνεχίζει τους «έλεγχους» στα οικονομικά μας και έρχομαι στο θέμα του ύψους του κατώτατου μισθού. Η κυβέρνηση μιλάει για αύξηση σε κάποιο απροσδιόριστο, προς το παρόν, επίπεδο. Σύμφωνα με δημοσίευμα της κυριακάτικης «Καθημερινής», όμως, η κυβέρνηση στοχεύει σε αύξηση του κατώτατου μισθού κατά 5% (http://www.kathimerini.gr/981680/article/oikonomia/ellhnikh-oikonomia/sto-mikroskopio-mpainoyn-ta-dwra). Σημειώνω όμως ότι, τουλάχιστον εγώ, δεν έχω ακόμα δει κάποια εμπεριστατωμένη ανάλυση που να εξηγεί εάν πρέπει, και κατά πόσον, να αυξηθεί ο κατώτατος μισθός.

Για να δούμε λοιπόν το θέμα πιο αναλυτικά. Σύμφωνα με τη βάση δεδομένων του ΟΟΣΑ (τελευταία στοιχεία για το 2016), o κατώτατος μισθός στην Ελλάδα αντιστοιχεί στο 33% του μέσου μισθού, σε σχέση με το 42% στην περίπτωση της Πορτογαλίας, το 31% στην περίπτωση της Ισπανίας και το 49% στην περίπτωση της Γαλλίας (https://stats.oecd.org/Index.aspx? DataSetCode=MIN2AVE). Τα προαναφερθέντα συγκριτικά στοιχεία μάλλον δικαιώνουν όσους μιλούν για κάποια αύξηση του κατώτατου μισθού.

Πρέπει όμως να κοιτάξουμε το όλο θέμα με βάση την οικονομική θεωρία. Ο κατώτατος μισθός ακολουθεί τα economic fundamentals. Επηρεάζεται θετικά από το γενικό επίπεδο μισθών και την ανταγωνιστικότητα τιμών και αρνητικά από την αύξηση της ανεργίας. Στο Γράφημα καταγράφω την (ιστορική) απόκλιση του κατώτατου μισθού από αντοχές της οικονομίας μας (%) από το 1971 μέχρι σήμερα. Παρατηρούμε λοιπόν τα ακόλουθα:

Απόκλιση κατώτατου μισθού από αντοχές της ελληνικής οικονομίας (%) και μεταβολές στο ποσοστό ανεργίας (%), 1971-2018.

Σημείωση: Στις ποσοτικές μου εκτιμήσεις χρησιμοποιώ τον μέσο όρο εκτιμήσεων από 3 μοντέλα (βάσει της οικονομετρικής μεθόδου Fully Modified Ordinary Least Squares για μακροχρόνιες σχέσεις) στα οποία ο κατώτατος μισθός είναι συνάρτηση του γενικού μισθού, της ανταγωνιστικότητας τιμών και του ποσοστού ανεργίας. Για την ανταγωνιστικότητα, χρησιμοποιώ 3 διαφορετικούς ορισμούς (μεταβλητές): τις τιμές εισαγωγών/εγχώριες τιμές, τον δείκτη ανταγωνιστικότητας βάσει του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή σε 49 οικονομίες σε σχέση με την Ελλάδα (από τη βάση δεδομένων του ΟΟΣΑ), και τον δείκτη πραγματικής συναλλαγματικής ισοτιμίας για 27 χώρες (από τη βάση δεδομένων της Bank of International Settlements).

Μεγάλες αυξήσεις στον κατώτατο μισθό, οι οποίες υπερβαίνουν τις αντοχές της οικονομίας μας, «πυροδοτούν» αύξηση της ανεργίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η αύξηση του κατώτατου μισθού μέχρι και 13,4% υπεράνω των δυνατοτήτων της οικονομίας το 1982 (επί Ανδρέα Παπανδρέου), η οποία συνέβαλε σε μεγάλη αύξηση της ανεργίας. Αλλά και την τριετία 2009-2011, και εν μέσω οικονομικής κρίσης, ο κατώτατος μισθός βρέθηκε μέχρι και 12,6% υπεράνω των αντοχών μας, κάτι που επίσης συνέβαλε σε έκρηξη της ανεργίας.

Από το 2012 και μετά, όμως, καταγράφηκε «βίαια» προσαρμογή του κατώτατου μισθού προς τα κάτω σε μία προσπάθεια, βέβαια, να διορθωθούν οι ανισορροπίες του παρελθόντος. Τα τελευταία στοιχεία για το 2017 «δείχνουν» ότι ο κατώτατος μισθός κινήθηκε σε απόλυτη συνέπεια με τις οικονομικές μας δυνατότητες (για να είμαι πιο ακριβής, ο κατώτατος μισθός κινήθηκε «μόνο» κατά 0,11% παραπάνω από τις αντοχές μας).

Για το 2018, οι εκτιμήσεις του μοντέλου δείχνουν ότι ο κατώτατος μισθός κινείται κατά 0,35% κάτω από τις αντοχές της οικονομίας μας. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η κυβέρνηση στις διαπραγματεύσεις της με την τρόικα θα πρέπει να στοχεύσει σε άμεση αύξηση του κατώτατου μισθού, η οποία δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το 1%. Και τούτο επειδή μεγαλύτερη αύξηση θα αποτελέσει εμπόδιο σε περαιτέρω αποκλιμάκωση της ανεργίας, η οποία χρειάσθηκε 5 ολόκληρα έτη για να μπορέσει να μειωθεί κάτω από το 20%. Περιμένω την κυβέρνηση να ανοίξει τα χαρτιά της ως προς τις εκτιμήσεις της σε σχέση με το ποσοστό αύξησης του κατώτατου μισθού αλλά και το αιτιολογικό αυτής της αύξησης.

* Ο κ. Κώστας Μήλας είναι καθηγητής και πρόεδρος του Ερευνητικού Τομέα στο Τμήμα Οικονομικών, Χρηματοοικονομικών και Λογιστικής, University of Liverpool.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ