Γράμματα Αναγνωστών

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Γραμματα Aναγνωστων

Ερειπωμένα νεοκλασικά κτίρια της Αθήνας

Κύριε διευθυντά
Κάθε φορά με την «Καθημερινή» της Κυριακής ανατρέχω στις «Πτυχές» του δημοσιογράφου Νίκου Βατόπουλου, που δημοσιεύονται στο «Τέχνες και Γράμματα». Στις «Πτυχές» παρουσιάζονται ερειπωμένα επί το πλείστον νεοκλασικά κτίρια της Αθήνας σε ξεχασμένους υποβαθμισμένους δρόμους (π.χ. οδός Ακομινάτου, Νισύρου, Ευγενίου Βουλγάρεως κ.λπ.). Με περισσή ικανότητα, ο ανωτέρω δημοσιογράφος ζωντανεύει τα εναπομείναντα (σχεδόν ετοιμόρροπα) ερειπωμένα κτίρια σε υποβαθμισμένες περιοχές. Μαζί με τα κτίρια ζωντανεύει και λέξεις που αναφέρονται σε αυτά και που εξαφανίστηκαν με το πέρασμα του χρόνου, λέξεις όπως θριγκός, φρίζα, θυρεός, γιρλάντα, βόστρυχος, γεισίποδας, άκανθος κ.λπ. Τα ερειπωμένα στις υποβαθμισμένες περιοχές δείχνουν ότι στη νεοκλασική εποχή το «μεράκι» δεν ήταν προνόμιο στο Κολωνάκι και στο Σύνταγμα, αλλά ήταν διάχυτο σε όλες τις γειτονιές της Αθήνας. Η ευχή είναι, επειδή τα περισσότερα από τα ανωτέρω κτίρια δεν θα αντέξουν στον χρόνο και επειδή το κράτος μάλλον δεν θα μπορέσει να τα διατηρήσει εν ζωή, οι «Πτυχές» να εντοπίσουν όσο γίνεται περισσότερα από αυτά και να τα περιγράψουν με τον μοναδικό τρόπο τους. Θα είναι σημαντικό βοήθημα για τις επερχόμενες γενιές.

Θάνος Θανάσης, Τοπογράφος Μηχανικός ΕΜΠ

Γρηγόρης Σκαλκέας, εθνικός ευεργέτης

Κύριε διευθυντά
Η πατρίδα μας είχε διαχρονικά την καλή τύχη να γεννά ανθρώπους που κατορθώνοντας να δημιουργήσουν τεράστιες περιουσίες, συνήθως στο εξωτερικό, αποφάσιζαν είτε εν ζωή είτε συνηθέστερα μέσω διαθήκης, τη δημιουργία ιδρυμάτων και μέσω αυτών την παρέμβαση σε τομείς του δημόσιου χώρου, όπου υπήρχαν κενά από την αδυναμία του κράτους να καλύψει στοιχειωδώς τις ανάγκες του πληθυσμού. Τους ανθρώπους αυτούς τους ονομάζουμε εθνικούς ευεργέτες και το έθνος ανταποδίδει με την ονοματοδοσία είτε κτιρίων είτε οδών την προσφορά τους στο κοινωνικό σύνολο.

Ο αείμνηστος καθηγητής Γρηγόριος Σκαλκέας είναι κατά τη γνώμη μου ένα νέο είδος εθνικού ευεργέτη. Πέρα από την πολύχρονη υποδειγματική προσφορά του στην Ανώτατη Εκπαίδευση και την Υγεία της χώρας μας και παρά το γεγονός ότι ποτέ δεν κατείχε θέσεις εξουσίας, κατάφερε κάτι μοναδικό για άνθρωπο της επιστήμης: Εμπνεύσθηκε, ίδρυσε, δημιούργησε και διηύθυνε ένα μοναδικό για την πατρίδα μας αλλά και από τα ελάχιστα διεθνώς κέντρα Ερευνας, το Ιδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών (ΙΙΒΕΑΑ) σε 32.000 τ.μ. με πάνω από 450 ερευνητές και 52 άτομα διοικητικό προσωπικό. Για τη δημιουργία του ιδρύματος αυτού ο Καθηγητής Σκαλκέας αφιέρωνε κάθε στιγμή της ζωής του τα τελευταία 20 χρόνια, με ακατάβλητη επιμονή, προσοχή στις λεπτομέρειες, προσήλωση στον στόχο της δημιουργίας ενός κέντρου αριστείας, χρησιμοποιώντας υπάρχουσες αλλά και πιέζοντας για τη δημιουργία νέων ευκαιριών χρηματοδότησης από την Ευρωπαϊκή Ενωση αλλά και από τους πολυάριθμους φίλους του στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Με τη δημιουργία του ΙΙΒΕΑΑ η Ελλάδα βρέθηκε στην πρώτη γραμμή διεθνώς στον κρίσιμο τομέα των ιατροβιολογικών ερευνών συναγωνιζόμενη τα μεγαλύτερα ονόματα κέντρων από τις ισχυρές οικονομικά χώρες στην προσέλκυση ανταγωνιστικών ερευνητικών προγραμμάτων.

Ολα τα παραπάνω έγιναν τα χρόνια που η Ελλάδα γνώριζε μια πρωτοφανή κρίση, τόσο οικονομική, όσο και το κυριότερο σε επίπεδο φυγής χιλιάδων νέων ικανών επιστημόνων, που αναζητώντας καλύτερες συνθήκες εργασίας και κυρίως αξιοκρατία, εγκατέλειψαν τη χώρα, οδηγώντας την σε επιστημονική φτωχοποίηση.

Το αυθόρμητο παρατεταμένο χειροκρότημα του πλήθους που προσήλθε στην εξόδιο ακολουθία του Καθηγητού Σκαλκέα την Τετάρτη 29 Αυγούστου, αποτελεί κατά τη γνώμη μου αδιάψευστη μαρτυρία και η προσφώνηση «Αξιος Εθνικός Ευεργέτης» ελάχιστη ανταπόδοση για την προσφορά του.

Χρηστος Δ. Λιαπης, Ομ. καθηγητής Αγγειοχειρουργικής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών

Το ναυτικό γλωσσάρι και η προσγει(ι)άλωση

Κύριε διευθυντά
Ο προβληματισμός του κ. Αναστασίου Στέφου σχετικά με τη χρήση και την έννοια της λέξης «προσγιάλωση», όπως την έγραφε στην επιστολή του που δημοσιεύθηκε στην «Κ» της Τετάρτης 15 Αυγούστου 2018, με έκανε να ασχοληθώ επί 4 ημέρες με την ετυμολογία και την ορθογραφία της λέξης. Την έννοιά της την εγνώριζα όπως ενόμιζα ότι εγνώριζα και την ορθογραφία της. Η προσγειάλωση, με (ει) και όχι με (ι), είναι ναυτικός όρος και σημαίνει την ηθελημένη έξοδο και επικάθιση του πρωραίου τμήματος αποβατικού κυρίως πλοίου, σε αμμώδη κατά προτίμηση και ειδικών προδιαγραφών κλίσεως του βυθού ακτή, με σκοπό να αποβιβάσει στρατεύματα, οχήματα, άρματα μάχης κ.λπ. Την προσγειάλωση ακολουθεί πάντοτε η απογειάλωση, δηλ. η αποκόλληση του πλοίου από την ακτή και ο πλους του στην ανοικτή θάλασσα. Ως προς την ορθογραφία, όπως προανέφερα, η λέξη αναφέρεται ως προσγειάλωση με (ει):

α) Σε γραπτά κείμενα του Π.Ν. β) Στο εγχειρίδιο Ναυτική Αγγλική Ορολογία του υποπλοιάρχου Δ.Π. Ιωαννίδη Β.Ν., έκδοσις Β.Ν./Σ.Ν.Δ. 1958 (προσγειάλωσις = beaching). γ) Στο Λεξικό Επιστημονικών και Τεχνικών Ορων των κ. Γ. Γιαννακόπουλου - Ε. Σιαρένου Michigan Press (Προσγειάλωσις - Beaching). δ) Στο Βικιλεξικό στο Διαδίκτυο. ε) Στο ΦΕΚ Αρ. 1607 τεύχος Β΄ 10-5-2017 «Δραστηριοποίηση επαγγελματικών τουριστικών ημεροπλοίων στους όρμους της ευρύτερης περιοχής της Παλαιοκαστρίτσας Δ. Ενότητας Παλαιοκαστριτών Δ. Κερκύρας». Δεν τη βρήκα να αναφέρεται καθόλου στο Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας του κ. Γ. Μπαμπινιώτη, έκδοση Κέντρου Λεξικολογίας ΕΠΕ 1998, και στο Χρηστικό Λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας της Ακαδημίας Αθηνών, έκδοση Εθνικού Τυπογραφείου 2014. Και τίθεται το ερώτημα, έχουμε δίκιο να τη γράφουμε με (ει) και όχι με (ι), όπως ο κ. Στέφος; Μάλλον όχι. Η δημιουργία και γραφή της λέξης πρέπει να ξεκίνησε λάθος. Το «προσγειάλωση» δεν φαίνεται να προέρχεται από καμία σύνθεση λέξεων. Το σωστό, όπως υποστήριξε κάποτε ο αείμνηστος ναύαρχος Μάριος Σταυρίδης, θα έπρεπε να ήταν «προσαιγιάλωση» (προς+αιγιαλός) ή έστω «προσγιάλωση» με (ι) και όχι (ει). Ξεκίνησε λάθος και παρέμεινε έτσι. Δεν είναι βέβαια η μοναδική περίπτωση. Πιθανώς επειδή είναι περισσότερο ναυτικός όρος και όχι πολύ κοινή λέξη της καθομιλουμένης, δεν απασχόλησε φιλολόγους, λεξικογράφους και γλωσσολόγους. Νομίζω ότι θα ήταν ενδιαφέρον κάποιοι, αρμοδιότεροι εμού επί του θέματος επιστήμονες, να ασχοληθούν με τη λέξη και αν είναι λάθος, που μάλλον είναι, να φροντίσουν με την επιστημονική τους εγκυρότητα και με την επιρροή τους να καθιερωθεί η σωστή, στο Ναυτικό ή όπου αλλού χρησιμοποιείται. Ποτέ δεν είναι αργά.

Ματθαιος Μ. Δημητριου, Πλοίαρχος Π.Ν. ε.α.

Ξήλωνε, ράβε και τα τραμ

Κύριε διευθυντά
Είχε πει ένας μακαρίτης πολιτικός ότι η κατάρα της Ελλάδος είναι οι εργατοπατέρες και οι αρχαιολόγοι. Ο Πειραιάς είχε 4 γραμμές τραμ (Περάματος, Τελωνείου και 17, 21). Ενας πολιτικός τις ξήλωσε και καμάρωνε για το θλιβερό εκείνο επίτευγμα. Το ίδιο είχε γίνει και στην Αθήνα. Τώρα γιατί θυμήθηκαν να κάνουν τραμ αφού είχε καταργηθεί επί Παπάγου (υπουργός Κων. Καραμανλής); Κάποιος ή κάποιοι για το κατιτίς τους; Οι αρχαιολόγοι ευθύνονται για του Βρυώνη όπου θα γινόταν δικαστικό μέγαρο (οδός Ηρώων Πολυτεχνείου) και το Κοντινεντάλ, απέναντι στην πλ. Καραϊσκάκη, να λαμπρύνει το λιμάνι. Είναι ή δεν είναι κατάρα;

Νικολαος Κασνακιδης, Χαλάνδρι

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ